Shloka 13
Indraprastha Prosperity and the Arjuna–Kṛṣṇa Yamunā Excursion (इन्द्रप्रस्थ-वैभवम् तथा यमुनाविहारः)
Devanagari script
महेन्द्रपर्वत॑ं दृष्टवा तापसैरुपशोभितम् | समुद्रतीरेण शनैर्मणिपूरं जगाम ह,इस प्रकार वे तपस्वी मुनियोंसे सुशोभित महेन्द्र पर्वतका दर्शन कर समुद्रके किनारे- किनारे यात्रा करते हुए धीरे-धीरे मणिपूर पहुँच गये
Transliteration
vaiśampāyana uvāca | mahendraparvataṃ dṛṣṭvā tāpasair upaśobhitam | samudratīreṇa śanair maṇipūraṃ jagāma ha |
Translation
Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang masilayan niya ang Bundok Mahendra na lalong naging maringal dahil sa mga asceta, naglakbay siya nang dahan-dahan sa tabi ng dalampasigan at, sa kalaunan, nakarating sa Maṇipūra.
Word by Word
महेन्द्रपर्वतम्the Mahendra mountain
महेन्द्रपर्वतम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहेन्द्रपर्वत
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral), Non-finite
तापसैःby ascetics
तापसैः:
Karana
TypeNoun
Rootतापस
FormMasculine, Instrumental, Plural
उपशोभितम्adorned/beautified
उपशोभितम्:
TypeAdjective
Rootउप-शुभ्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
समुद्रतीरेणalong the seashore (by the sea-bank)
समुद्रतीरेण:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमुद्रतीर
FormNeuter, Instrumental, Singular
शनैःslowly, gradually
शनैः:
TypeIndeclinable
Rootशनैस्
Formtrue
मणिपूरम्to Manipur (place-name)
मणिपूरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमणिपूर
FormNeuter, Accusative, Singular
जगामwent
जगाम:
TypeVerb
Rootगम्
Formलिट् (perfect), Third, Singular, Parasmaipada
हindeed (particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
Formtrue
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaM
Mahendra-parvata (Mount Mahendra)T
tāpasas (ascetics)S
samudra (ocean/sea)S
samudra-tīra (seashore)M
MaṇipūraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes