Shloka 34
Gaṅgādvāra-tīrtha, Ulūpī-saṃvāda, and Arjuna’s Dharma-Deliberation (गङ्गाद्वार-तीर्थम्, उलूपी-संवादः)
तल्पैश्नाभ्यासिकैर्युक्ते शुशुभे योधरक्षितम् । तीक्ष्णाडकुशशतघ्नीभिर्यन्त्रजालैश्व शोभितम्,जिनमें अस्त्र-शस्त्रोंका अभ्यास किया जाता था, ऐसी अनेक अट्टालिकाओंसे युक्त और योद्धाओंसे सुरक्षित उस नगरकी शोभा देखते ही बनती थी। तीखे अंकुशों (बर्छों), शतघ्नियों (तोपों) और अन्यान्य युद्धसम्बन्धी यन्त्रोंक॒ जालसे वह नगर शोभा पा रहा था
talpaiś cābhyāsikair yukte śuśubhe yodharakṣitam | tīkṣṇāḍakuśaśataghnībhir yantrajālaiś ca śobhitam ||
Wika ni Vāyu: “Nagniningning ang lungsod—may maraming matatayog na plataporma at mga pook-sasanayan sa paggamit ng sandata, binabantayan ng mga bihasang mandirigma, at pinalamutian ng mga hanay ng kagamitang pandigma: matutulis na pang-udyok at sibat, mga sandatang ‘śataghnī’ na panghagis, at iba pang magkakaugnay na makinang pangdigma. Ang ganda nito’y nasa disiplinadong kahandaan at mapagbantay na pag-iingat.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical ideal of vigilant protection through disciplined training and responsible preparedness: a polity’s beauty is not mere luxury, but the ordered readiness that safeguards its people.
Vāyudeva describes the impressive defenses of a city—training platforms, warrior-guards, and formidable defensive weapons and machines—emphasizing its fortified, well-organized character.