Shloka 9
Tilottamā, Sunda–Upasunda, and the Pāṇḍava Samaya (Ādi Parva 204)
Devanagari script
प्रज्ञावन्ती नरश्रेष्ठावस्मिललोके नराधिप । त्वन्निमित्तमतो नेमौ किंचिज्जिद्यां वदिष्यत:,नरेश्वर! ये दोनों इस लोकमें नरश्रेष्ठ और बुद्धिमान हैं, अतः आपके लिये ये कोई कुटिलतापूर्ण बात नहीं कहेंगे
Transliteration
prajñāvantī naraśreṣṭhāv asmin loke narādhipa | tvannimittam ato nemau kiñcid jidyaṃ vadiṣyataḥ || nareśvara ||
Translation
Wika ni Vidura: “O hari, ang dalawang iyon ay kabilang sa pinakadakila sa mga tao at marurunong sa mundong ito. Kaya para sa iyong kapakanan, hindi sila magsasalita ng anumang baluktot o mapanlinlang.”
Word by Word
प्रज्ञावन्तौwise, intelligent (two persons)
प्रज्ञावन्तौ:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रज्ञावत्
FormMasculine, Nominative, Dual
नरश्रेष्ठौbest of men (two persons)
नरश्रेष्ठौ:
Karta
TypeNoun
Rootनरश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Dual
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
लोकेworld
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
नराधिपO king (lord of men)
नराधिप:
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वत्because of you / on account of you
त्वत्:
Apadana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Ablative, Singular
निमित्तम्cause, reason
निमित्तम्:
Karana
TypeNoun
Rootनिमित्त
FormNeuter, Accusative, Singular
अतःtherefore
अतः:
TypeIndeclinable
Rootअतः
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
इमौthese two
इमौ:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Dual
किञ्चित्anything, at all
किञ्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकिञ्चित्
जिह्याम्crooked (speech/statement)
जिह्याम्:
Karma
TypeAdjective
Rootजिह्या
FormFeminine, Accusative, Singular
वदिष्यतःwill say/speak (the two will speak)
वदिष्यतः:
TypeVerb
Rootवद्
FormSimple Future (Luṭ), Third, Dual, Parasmaipada
नरेश्वरO lord of men, O king
नरेश्वर:
TypeNoun
Rootनरेश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
विदुर उवाच
Characters & Entities
V
ViduraN
narādhipa/nareśvara (the king addressed)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes