Shloka 175
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
नैयायिकानां मुख्येन वरुणस्यात्मजेन च । पराजितो यत्र बन्दी विवादेन महात्मना,इसी पर्वमें अष्टावक्रका चरित्र भी है। जिसमें बन्दीके साथ जनकके यज्ञमें ब्रह्मर्षि अष्टावक्रके शास्त्रार्थका वर्णन है। वह बन्दी वरुणका पुत्र था और नैयायिकोंमें प्रधान था। उसे महात्मा अष्टावक्रने वाद-विवादमें पराजित कर दिया। महर्षि अष्टावक्रने बन्दीको हराकर समुद्रमें डाले हुए अपने पिताको प्राप्त कर लिया। इसके बाद यवक्रीत और महात्मा रैभ्यका उपाख्यान है। तदनन्तर पाण्डवोंकी गन्धमादनयात्रा और नारायणाश्रममें निवासका वर्णन है
naiyāyikānāṁ mukhyena varuṇasyātmajena ca | parājito yatra bandī vivādena mahātmanā ||
Dito isinasalaysay na si Bandī—pinuno sa mga Naiyāyika at anak ni Varuṇa—ay natalo sa pormal na pagtatalo ng isang pantas na may dakilang loob. Itinuturo ng talatang ito ang yugto ng pakikipagtalo ni Aṣṭāvakra sa handog ni Haring Janaka, kung saan ang karunungan ay sinusubok hindi para sa pagmamataas kundi upang maibalik ang katarungan: sa pagdaig kay Bandī, nailigtas ni Aṣṭāvakra ang kaniyang ama na itinapon sa dagat, at ipinakita na ang tunay na dunong ay naglilingkod sa dharma at sa pag-iingat sa walang sala.
राम उवाच
Educational Q&A
Learning and logic are meant to uphold dharma: true scholarship is measured by its commitment to justice and compassion, not by pride in victory. Aṣṭāvakra’s triumph in debate becomes an act of restoration—freeing the wronged and correcting abuse of intellectual power.
The text alludes to the episode where Bandī, a renowned logician and Varuṇa’s son, is defeated in disputation by the great sage Aṣṭāvakra at Janaka’s sacrifice. After defeating Bandī, Aṣṭāvakra is able to recover his father, who had been cast into the sea.