Shloka 104
समन्तपञ्चक-आख्यानम् तथा अक्षौहिणी-प्रमाणनिर्णयः
Samantapañcaka Narrative and the Measure of an Akṣauhiṇī
विदुरस्य च वाक्येन सुरज्रोपक्रमक्रिया । निषाद्या: पज्चपुत्राया: सुप्ताया जतुवेश्मनि,फिर विदुरकी बात मानकर सुरंग खुदवानेका कार्य आरम्भ किया गया। उसी लाक्षागृहमें अपने पाँच पुत्रोंके साथ सोती हुई एक भीलनी और पुरोचन भी जल मरे--यह सब कथा कही गयी है। हिडिम्बवधपर्वमें घोर वनके मार्गसे यात्रा करते समय पाण्डवोंको हिडिम्बाके दर्शन, महाबली भीमसेनके द्वारा हिडिम्बासुरके वध तथा घटोत्कचके जन्मकी कथा कही गयी है
vidurasya ca vākyena suraṅgopakrama-kriyā | niṣādyāḥ pañca-putrāyāḥ suptāyā jatu-veśmani ||
Sa pagsunod sa payo ni Vidura, sinimulan ang gawain ng paghuhukay ng lihim na lagusan. Sa bahay na gawa sa laka, isang babaeng Niṣāda (taong-gubat) na natutulog kasama ang kaniyang limang anak na lalaki ay nasunog hanggang mamatay, at si Purocana man ay namatay sa apoy—ganito isinalaysay ang pangyayari. Ipinapakita ng bahaging ito na ang pag-iingat at napapanahong babala ay makapagliligtas sa matuwid, ngunit ang panlilinlang at karahasang pampulitika ay nagbubunga ng pagdurusang nadadamay ang walang sala, na nag-iiwan ng aninong moral kahit sa matagumpay na pagtakas.
राम उवाच
Educational Q&A
Wise counsel (Vidura’s) and timely, discreet action can protect those aligned with dharma; however, the episode also highlights the moral cost of political conspiracies—innocents can suffer when adharma sets events in motion.
Following Vidura’s warning, a secret tunnel is begun to enable escape from the lac house. Subsequently, in that lac house, Purocana and a sleeping Niṣāda woman with her five sons are burned, which becomes part of the narrated account surrounding the Pandavas’ escape from the plot.