Shloka 8
Adhyāya 196: Droṇa’s Conciliatory Counsel and Karṇa’s Suspicion of Counsel (मन्त्र-नय-विवादः)
वैवस्वतस्यैव तनुर्विभक्ता वीर्येण युष्माकमुत प्रयुक्ता । सैषामन्तो भविता हाुन्तकाले न तत्र वीर्य भविता नरेषु,भगवान् ब्रह्माजीने कहा--सूर्यपुत्र यमराज यज्ञके कार्यमें लगे हैं, इसीलिये ये मनुष्य मर नहीं रहे हैं। जब वे यज्ञका सारा काम पूरा करके इधर ध्यान देंगे, तब इन मनुष्योंका अन्तकाल उपस्थित होगा। तुमलोगोंके बलके प्रभावसे जब सूर्यनन्दन यमराजका शरीर यज्ञकार्यसे अलग होकर अपने कार्यमें प्रयुक्त होगा, तब वही अन्तकाल आनेपर मनुष्योंकी मृत्युका कारण बनेगा। उस समय मनुष्योंमें इतनी शक्ति नहीं होगी कि वे मृत्युसे अपनेको बचा सकें
vaivasvatasyaiva tanur vibhaktā vīryeṇa yuṣmākam uta prayuktā | saiṣām anto bhavitā hāntakāle na tatra vīryaṃ bhavitā nareṣu ||
Sinabi ni Pitāmaha: “Ito’y tunay na isang bahagi ni Vaivasvata (Yama) mismo—inihiwalay at inutusan upang kumilos, na pinakikilos ng inyong lakas. Kapag dumating ang itinakdang oras ng wakas, ang mismong kapangyarihang iyon ang magiging sanhi ng kamatayan ng mga taong ito; at sa panahong iyon, wala nang lakas sa mga tao upang itaboy ang kamatayan.”
पितामह उवाच
Educational Q&A
Death is governed by cosmic order: when the appointed time arrives and Yama’s function turns toward beings, human strength cannot ultimately resist mortality.
Pitāmaha explains that a manifestation of Vaivasvata (Yama) has been diverted to sacrificial duty; once that duty ends and his role resumes, the end-time for humans will come, and people will be unable to avert death.