Shloka 43
देवसत्रे मृत्युनिरोधः, पूर्वेन्द्राणां मानुषावतरणम्, द्रौपदी-वरकथनम्
Suspension of Death at the Devasatra; Former Indras’ Human Descent; Draupadī’s Boon Etiology
पौर्णमास्यां घनैर्मुक्तौ चन्द्रसूर्याविवोदितौ । तेषां माता बहुविधं विनाशं पर्यचिन्तयत्
paurṇamāsyāṃ ghanair muktau candrasūryāv ivoditau | teṣāṃ mātā bahuvidhaṃ vināśaṃ paryacintayat ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Sa gabi ng kabilugan ng buwan, nang makawala sa makapal na ulap, sila’y nagliwanag na wari’y ang buwan at ang araw na bagong sumisikat. Ngunit nang lumipas na ang oras ng pamamalimos at hindi pa rin nagbabalik ang kanyang mga anak, ang kanilang ina na si Kuntī—dahil sa malalim na pag-ibig—ay nalubog sa sari-saring pangamba, na kinatatakutan ang kanilang pagkapuksa: marahil ang mga anak ni Dhṛtarāṣṭra, nang makilala ang mga Pāṇḍava na pinakadakila sa angkan ng Kuru, ay pinaslang sila; o marahil ang mga kakila-kilabot at mapanlinlang na rākṣasa, na matibay sa pag-iingat ng poot, ang pumatay sa kanyang mga anak; o marahil may nangyaring salungat maging sa tiyak na layon ng dakilang-loob na si Vyāsa.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how deep affection can intensify fear and suspicion, and it contrasts human anxiety with the larger moral order—suggesting that even when appearances are bright (like moon and sun freed from clouds), the mind may still be clouded by worry, especially amid known enmity.
The Pāṇḍavas have not returned by the expected time, and Kuntī, their mother, becomes anxious and imagines possible causes—murder by the Kauravas, attack by hostile rākṣasas, or an unforeseen turn contrary to Vyāsa’s settled plan—while the narrator describes the sons’ radiant appearance through a vivid full-moon simile.