Shloka 3
धृष्टद्युम्नेन समागतक्षत्रियगणगणना
Dhṛṣṭadyumna’s Enumeration of Assembled Kṣatriyas
Devanagari script
अथ चिन्तां समापेदे पुन: कौरवनन्दन । अम्भस्यस्या निमज्जेयमिति दुःखसमन्वित:,कौरवनन्दन! (उसे देखकर) दुःखसे युक्त वसिष्ठजीके मनमें फिर यह विचार आया कि मैं इसी नदीके जलमें डूब जाऊँ
Transliteration
atha cintāṃ samāpede punaḥ kauravanandana | ambhasy asyā nimajjeyam iti duḥkhasamanvitaḥ ||
Translation
Pagkaraan, O ligaya ng angkan ng Kuru, muli siyang napasok sa balisang pagninilay. Nalugmok sa dalamhati, nagpasya siya: “Lulubog ako sa tubig ng ilog na ito.” Itinatampok ng taludtod na ito kung paanong ang pighati ay makapagtutulak maging sa marunong tungo sa mapanirang pagnanasa, at inilalatag ang tensiyong etikal sa pagitan ng kawalang-pag-asa at katatagan.
Word by Word
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
चिन्ताम्thought, anxiety
चिन्ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootचिन्ता
FormFeminine, Accusative, Singular
समापेदेhe conceived/entertained (a thought)
समापेदे:
TypeVerb
Rootसम् + आपद्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
कौरव-नन्दनO son of the Kauravas
कौरव-नन्दन:
TypeNoun
Rootकौरवनन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
अम्भसिin the water
अम्भसि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअम्भस्
FormNeuter, Locative, Singular
अस्याःof this (river/woman)
अस्याः:
TypePronoun
Rootइदम् (स्त्री.)
FormFeminine, Genitive, Singular
निमज्जेयम्I should sink/drown
निमज्जेयम्:
TypeVerb
Rootनि + मज्ज्
FormOptative (Vidhi-liṅ), First, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
दुःख-समन्वितःendowed with sorrow, sorrowful
दुःख-समन्वितः:
TypeAdjective
Rootदुःखसमन्वित
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
गन्धर्व उवाच
Characters & Entities
ग
गन्धर्व (Gandharva, speaker)क
कौरवनन्दन (Kuru prince addressed)न
नदी (river, implied by 'asyāḥ ambhasaḥ')Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes