Shloka 31
और्वकृत-क्रोधाग्नि-निग्रहः
Aurva’s Containment of the Wrath-Fire
Devanagari script
तया बद्धमनश्षक्षुः पाशैर्गुणमयैस्तदा । न चचाल ततो देशाद् बुबुधे न च किंचन,उस कन्याने उस समय अपने उत्तम गुणमय पाशोंसे राजाके मन और नेत्रोंको बाँध लिया। वे अपने स्थानसे हिल-डुलतक न सके। उन्हें किसी बातकी सुध-बुध (भी) न रही
Transliteration
tayā baddhamanaś cakṣuḥ pāśair guṇamayais tadā | na cacāla tato deśād bubudhe na ca kiṃcana ||
Translation
Noon, sa pamamagitan ng mga tali—hinabi mula sa mga kabutihang nakaaakit—ginapos niya ang isip at paningin ng hari. Hindi ito makakilos mula sa kinatatayuan, at wala nang ibang namalayan; naglaho ang lahat ng pag-unawa sa nangyayari sa paligid.
Word by Word
तयाby her
तया:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Instrumental, Singular
बद्धbound
बद्ध:
TypeAdjective
Rootबन्ध्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
मनःmind
मनः:
Karta
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Nominative, Singular
चक्षुःeye(s), sight
चक्षुः:
Karta
TypeNoun
Rootचक्षुस्
FormNeuter, Nominative, Singular
पाशैःwith nooses/bonds
पाशैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाश
FormMasculine, Instrumental, Plural
गुणमयैःmade of virtues/qualities; consisting of good qualities
गुणमयैः:
TypeAdjective
Rootगुणमय
FormMasculine, Instrumental, Plural
तदाthen, at that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चचालmoved, stirred
चचाल:
TypeVerb
Rootचल्
Formलिट् (perfect), Third, Singular, Parasmaipada
ततःfrom there, thence
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
देशात्from (that) place
देशात्:
Apadana
TypeNoun
Rootदेश
FormMasculine, Ablative, Singular
बुबुधेnoticed, became aware, understood
बुबुधे:
TypeVerb
Rootबुध्
Formलिट् (perfect), Third, Singular, Atmanepada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
किंचनanything (at all)
किंचन:
Karma
TypePronoun
Rootकिंचन
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
गन्धर्व उवाच
Characters & Entities
ग
गन्धर्व (speaker)क
कन्या (implied: the maiden)र
राजा (implied: the king)प
पाश (bonds/nooses)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes