Shloka 12
Amṛta-Pāna, Rāhu’s Detection, and the Sudarśana Intervention (अमृतपान-राहुप्रकाशन-सुदर्शनप्रयोगः)
देवैरसुरसड्घैश्व मथ्यतां कलशोदधि: । भविष्यत्यमृतं तत्र मथ्यमाने महोदधौ,उसके शुभ एवं उच्चतम शृंग असंख्य चमकीले रत्नोंसे व्याप्त हैं। वे अपनी विशालताके कारण आकाशके समान अनन्त जान पड़ते हैं। समस्त महातेजस्वी देवता मेरुगिरिके उस महान् शिखरपर चढ़कर एक स्थानमें बैठ गये और सब मिलकर अमृत- प्राप्तिके लिये क्या उपाय किया जाय, इसका विचार करने लगे। वे सभी तपस्वी तथा शौच- संतोष आदि नियमोंसे संयुक्त थे। इस प्रकार परस्पर विचार एवं सबके साथ मन्त्रणामें लगे हुए देवताओंके समुदायमें उपस्थित हो भगवान् नारायणने ब्रह्माजीसे यों कहा--“समस्त देवता और असुर मिलकर महासागरका मन्थन करें। उस महासागरका मन्न्थन आरम्भ होनेपर उसमेंसे अमृत प्रकट होगा
śaunaka uvāca | devair asurasaṅghaiś ca mathyatāṁ kalaśodadhiḥ | bhaviṣyaty amṛtaṁ tatra mathyamāne mahodadhau ||
Sinabi ni Śaunaka: “Pahaluin at kiskisin ang Karagatan ng Banga (ang dakilang karagatan) ng mga diyos kasama ang mga pulutong ng asura. Kapag ang malawak na karagatang iyon ay nakiskis, lilitaw mula roon ang amṛta—ang nektar ng kawalang-kamatayan.” Itinatanghal ng taludtod ang isang gawaing magkatuwang ngunit mabigat sa usaping dharma: kahit ang magkatunggaling kapangyarihan ay maaaring magkaisa para sa mas mataas na kabutihan, subalit ang bunga nito’y nangangailangan ng matalinong paghatol at wastong pamamahagi.
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights purposeful cooperation: even opposing groups (devas and asuras) can be directed toward a shared enterprise when the goal is extraordinary (amṛta). Ethically, it implies that great outcomes arise from disciplined collective effort, but such power-conferring results must be handled according to dharma.
Śaunaka reports the proposal that the gods and the asuras should churn the great ocean (kalaśodadhi/mahodadhi). The churning is presented as the causal means by which amṛta, the nectar of immortality, will manifest.