Shloka 183
भीमस्य जलान्वेषणं तथा वनविश्रान्तिः
Bhīma’s Search for Water and the Forest Halt
धनुर्ज्यातलशब्दश्न संस्पृश्य गगनं महान् | द्रपदके भयंकर बाण सब दिशाओंमें विचरने लगे। महाराज! उनकी विजय होती देख पांचालोंके घरोंमें शंख
vaiśampāyana uvāca | dhanurjyāṭalaśabdaś ca saṃspṛśya gaganaṃ mahān | drupadake bhayaṅkarā bāṇāḥ sarvadiśaṃ vicaranāḥ || mahārāja! teṣāṃ vijayaṃ dṛṣṭvā pañcālānāṃ gṛheṣu śaṅkhabherīmṛdaṅgādayaḥ sahasraśo vādyāni yugapat prāduḥśabdam akurvan | mahātmabalasampannāḥ pañcālasainikāḥ siṃhanādaṃ mahāvegena cakruḥ | sahaiva ca teṣāṃ dhanūṃṣi pratyancāṭaṅkāro mahān ākāśe vyāptaḥ pratyanunādayām āsa ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Umalingawngaw ang makapangyarihang tunog ng mga kuwerdas ng busog, na wari’y sumasayad sa langit. Nagsimulang gumala sa lahat ng dako ang mga palasong nakapanghihilakbot. O Hari, nang makita ang kanilang tagumpay, sa mga tahanan ng mga Pañcāla ay sabay-sabay na sumiklab ang libu-libong tugtugin—mga kabibe, mga tambol na malalaki, at mga mṛdaṅga. Ang mga kawal ng Pañcāla, na may dakilang lakas-loob, ay umungal na parang mga leon; at kasabay nito, ang malakas na pag-alingawngaw ng kanilang mga kuwerdas ng busog ay kumalat sa kalangitan at umuukilkil sa lahat ng panig.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how collective morale and inner strength (ātmabala) manifest outwardly in disciplined martial readiness and communal celebration. It implicitly contrasts righteous confidence and unity with fear: victory is not only a battlefield outcome but also a social and ethical affirmation that energizes a whole community.
A victorious moment for the Pañcālas is being described: arrows fly, bowstrings thunder, soldiers roar, and the populace celebrates with conches and drums. Vaiśampāyana paints a vivid soundscape of triumph and mobilized force, addressed to the king listening to the epic.