Shloka 62
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
अश्वत्थामा रहस्येषु सर्वेष्वभ्यधिको5भवत् | तथाति पुरुषानन्यान् त्सारुकौ यमजावुभौ
aśvatthāmā rahasyeṣu sarveṣv abhyadhiko 'bhavat | tathāti puruṣān anyān tsārukau yamajāvu bhau ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: Si Aśvatthāmā ang naging pinakatanyag sa lahat sa mga lihim na aral (mga natatanging teknik) ng sining ng pana. Gayundin, ang kambal na magkapatid na sina Nakula at Sahadeva—sanay sa malapítang labanan habang mahigpit na hawak ang hawakan ng espada—ay humigit sa ibang mga lalaki sa gayong sining-pandigma. Ipinakikita ng talatang ito na ang bawat mandirigma ay namumukod sa kani-kaniyang disiplina, at ang husay na hinubog nang wasto ay nagiging tatak sa mga tungkuling unti-unting nahahayag sa buhay ng isang kṣatriya.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores differentiated excellence: each warrior becomes outstanding through focused training in a particular discipline. In the ethical frame of the epic, such mastery is part of kṣatriya preparation—power is not random but cultivated, and it carries responsibility in later conflicts.
Vaiśampāyana is describing the martial proficiencies of key figures: Aśvatthāmā is foremost in specialized/secret aspects of archery, while the twins Nakula and Sahadeva are portrayed as surpassing others in sword-based close combat.