Shloka 70
Droṇa’s Ācārya-Dakṣiṇā: Capture of Drupada and Division of Pāñcāla (द्रोण-आचार्यदक्षिणा)
Devanagari script
ततो भीमस्तदा नागै: कृतस्वस्त्ययन: शुचि: । प्राड्मुखश्नोपविष्टश्न॒ रसं पिबति पाण्डव:,तब नागोंने भीमसेनके लिये स्वस्तिवाचन किया। फिर वे पाण्डुकुमार पवित्र हो पूर्वाभिमुख बैठकर कुण्डका रस पीने लगे
Transliteration
tato bhīmastadā nāgaiḥ kṛtasvastyayanaḥ śuciḥ | prāṅmukhaḥ upaviṣṭaḥ rasaṃ pibati pāṇḍavaḥ ||
Translation
Pagkaraan, si Bhīma—matapos bigkasin ng mga Nāga ang mga pagpapalang mapalad para sa kanya—ay naging dalisay ayon sa ritwal. Nakaharap sa silangan at nakaupo, ang Pāṇḍava ay nagsimulang uminom ng katas mula sa lawa.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तदाat that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय
नागैःby the Nagas (serpents)
नागैः:
Karana
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
कृतस्वस्त्ययनःone for whom auspicious rites/benedictions were performed
कृतस्वस्त्ययनः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृत-स्वस्त्ययन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शुचिःpure
शुचिः:
Karta
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राङ्मुखःfacing east
प्राङ्मुखः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राङ्-मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उपविष्टःseated
उपविष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootउप-विश् (धातु) → उपविष्ट (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रसम्juice, essence, liquid
रसम्:
Karma
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पिबतिdrinks
पिबति:
Karta
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन
पाण्डवःthe Pandava (son of Pandu)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
B
Bhīma (Bhīmasena)N
NāgasP
Pāṇḍava (son of Pāṇḍu)R
rasa (juice/essence)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes