Shloka 63
Droṇa’s Ācārya-Dakṣiṇā: Capture of Drupada and Division of Pāñcāla (द्रोण-आचार्यदक्षिणा)
ततो वासुकिरभ्येत्य नागैरनुगतस्तदा,तब वासुकिने उन नागोंके साथ आकर भयंकर पराक्रमी महाबाहु भीमसेनको देखा। उसी समय नागराज आर्यकने भी उन्हें देखा, जो पृथाके पिता शूरसेनके नाना थे। उन्होंने अपने दौहित्रके दौहित्रको कसकर छातीसे लगा लिया। महायशस्वी नागराज वासुकि भी भीमसेनपर बहुत प्रसन्न हुए और बोले--“इनका कौन-सा प्रिय कार्य किया जाय? इन्हें धन, सोना और रत्नोंकी राशि भेंट की जाय”
tato vāsukir abhyetya nāgair anugatas tadā
Pagkaraan, lumapit si Vāsuki na may kasamang mga Nāga. Namalas niya si Bhīmasena—makapangyarihan, kakila-kilabot, at mahahaba ang bisig; sa sandaling iyon din, nakita rin siya ng haring Nāga na si Āryaka—si Āryaka ang lolo sa ina ni Śūrasena, ama ni Pṛthā. Mahigpit niyang niyakap sa dibdib ang apo ng kanyang apo, at nagalak. Ang maringal na haring Nāga na si Vāsuki ay labis ding nasiyahan kay Bhīma at nagsabi: “Anong minamahal na paglilingkod ang dapat gawin para sa kanya? Ihandog ba natin sa kanya ang mga bunton ng yaman—ginto at mga tumpok ng hiyas?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharmic kinship and gratitude: elders recognize and protect their descendants, and honor is expressed through affectionate welcome and appropriate gifts. Power is framed within relationship and responsibility, not mere dominance.
Vāsuki arrives with the Nāgas and sees Bhīma. Āryaka, an ancestral Nāga-king connected to Bhīma through Pṛthā’s lineage, recognizes him, embraces him warmly, and Vāsuki proposes honoring Bhīma by doing a pleasing service and offering wealth, gold, and jewels.