Shloka 40
Droṇa’s Ācārya-Dakṣiṇā: Capture of Drupada and Division of Pāñcāla (द्रोण-आचार्यदक्षिणा)
उपस्थानगहै: शुभ्रेवलभीभिश्न शोभितम् । गवाक्षकैस्तथा जालैर्यन्त्रै: सांचारिकेरपि,वह उद्यान राजाओंकी गोष्ठी और बैठकके स्थानोंसे, श्वेत वर्णके छज्जोंसे, जालियों और झरोखोंसे तथा इधर-उधर ले जानेयोग्य जलवर्षक यन्त्रोंसे सुशोभित हो रहा था। महल बनानेवाले शिल्पियोंने उस उद्यान एवं क्रीड़ाभवनको झाड़-पोंछकर साफ कर दिया था। चित्रकारोंने वहाँ चित्रकारी की थी। जलसे भरी बावलियों तथा तालाबोंद्वारा उसकी बड़ी शोभा हो रही थी। खिले हुए कमलोंसे आच्छादित वहाँका जल बड़ा सुन्दर प्रतीत होता था। ऋतुके अनुकूल खिलकर झड़े हुए फूलोंसे वहाँकी सारी पृथ्वी ढँक गयी थी
upasthānagṛhaiḥ śubhra-valabhībhiś ca śobhitam | gavākṣakaiḥ tathā jālair yantraiḥ sāñcārikair api ||
Wika ni Vaiśampāyana: Ang harding-paligaya at ang mga bulwagang panglibangan ng maharlika ay nagniningning sa mariringal na bulwagang pagtitipon, mapuputing balkonahe at nakausling alero, mga parilya at bintanang siwang, at maging mga kagamitang pandilig na naihahakot sa iba’t ibang dako. Nilinis at winalis ng mga tagapagtayo ang hardin at ang bahay-laro; pinalamutian naman ito ng mga pintor ng mga larawan. Lalong gumanda dahil sa mga balon at lawa na hitik sa tubig; ang tubig na natatabingan ng namumulaklak na lotus ay lalo pang kaakit-akit. At ang mga bulaklak na namukadkad sa takdang panahon at nalaglag ay naglatag sa lupa na wari’y karpet ng mga talulot.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ideal of cultivated kingship: prosperity expressed through order, cleanliness, artistry, and care for public/royal spaces. Ethical emphasis is indirect—good governance is reflected in well-maintained, harmonious environments rather than mere power.
Vaiśampāyana describes a royal pleasure-garden and recreation-building being readied and beautified—architectural features, decorative painting, waterworks, and seasonal flowers together create an atmosphere of refined splendor.