Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Āstravidyā-Pradarśana: The Kuru Princes’ Public Demonstration of Arms (आस्त्रविद्या-प्रदर्शनम्)

बिभेम्यस्या: परिभवात्‌ कुस्त्रीणां गतिरीदृशी । नाज्ञासिषमहं मूढा द्वन्द्धाह्माने फलद्धयम्‌,“अब तो मैं इसके द्वारा मेरा तिरस्कार न हो जाय, इस बातके लिये डरती हूँ। खोटी स्त्रियोंकी ऐसी ही गति होती है। मैं ऐसी मूर्खा हूँ कि मेरी समझमें यह बात नहीं आयी कि दो देवताओंके आवाहनसे दो पुत्ररूप फलकी प्राप्ति होती है। अत: राजन्‌! अब मुझे इसके लिये आप इस कार्यमें नियुक्त न कीजिये। मैं आपसे यही वर माँगती हूँ।” इस प्रकार पाण्डुके देवताओंके दिये हुए पाँच महाबली पुत्र उत्पन्न हुए, जो यशस्वी होनेके साथ ही कुरुकुलकी वृद्धि करनेवाले और उत्तम लक्षणोंसे सम्पन्न थे। चन्द्रमाकी भाँति उनका दर्शन सबको प्रिय लगता था

bibhemy asyāḥ paribhavāt ku-strīṇāṁ gatir īdṛśī | nājñāsiṣam ahaṁ mūḍhā dvandvāhvāne phala-dvayam ||

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Natatakot akong mapahiya niya; ganyan ang sinasapit ng mga babaeng pinaghihinalaang may masamang asal. Sa aking kamangmangan, hindi ko naunawaan na sa pagtawag sa dalawang diyos ay nakakamit ang dobleng bunga—dalawang anak na lalaki. Kaya, O Hari, huwag mo na akong italaga muli sa gawaing ito; ito ang biyayang hinihiling ko.” Sa gayon ay isinilang kay Pāṇḍu ang limang makapangyarihang anak na ipinagkaloob ng mga diyos—maluwalhati, nagpapalago sa angkan ng Kuru, hitik sa mabubuting tanda; tulad ng buwan, ang kanilang anyo’y kaibig-ibig sa lahat.

बिभेमिI fear
बिभेमि:
Karta
TypeVerb
Rootभी (धातु)
FormLat, Present indicative, 1, Singular, Parasmaipada
अस्याःof her / of this (woman)
अस्याः:
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Singular
परिभवात्from insult / humiliation
परिभवात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपरिभव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
कुस्त्रीणाम्of wicked women
कुस्त्रीणाम्:
TypeNoun
Rootकुस्त्री (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Plural
गतिःfate / course
गतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
ईदृशीsuch (like this)
ईदृशी:
TypeAdjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अज्ञासिषम्I knew / I understood
अज्ञासिषम्:
Karta
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
FormLun, Aorist (simple past), 1, Singular, Parasmaipada
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormCommon, Nominative, Singular
मूढाdeluded / foolish (fem.)
मूढा:
TypeAdjective
Rootमूढ (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
द्वन्द्वाह्वानेin the invocation of a pair (of gods)
द्वन्द्वाह्वाने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्वन्द्वाह्वान (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
फलद्वयम्a pair of fruits (two results/sons)
फलद्वयम्:
Karma
TypeNoun
Rootफलद्वय (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pāṇḍu
K
Kuru lineage (Kuru-kula)
T
the gods (devatāḥ)
F
five sons (Pāṇḍavas, implied)

Educational Q&A

The passage highlights the ethical anxiety around reputation and propriety: actions—especially those involving sexuality, lineage, and divine rites—carry social consequences, and ignorance of a rite’s implications can lead to fear of dishonor; hence the request to avoid repeating the act.

A woman (contextually Kuntī) expresses fear of being scorned and admits she did not realize that invoking two deities could yield two sons; she asks the king not to involve her again. The narration then summarizes that Pāṇḍu’s five god-granted sons were born, glorious and beloved, strengthening the Kuru line.