Shloka 45
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
श्रुत्वा तेभ्यस्तत: सर्व यथावृत्तं महावने । धृतराष्ट्रो नरश्रेष्ठ: पाण्डुमेवान्वशोचत,फिर उन सेवकोंसे उस महान् वनमें पाण्डुके साथ घटित हुई सारी घटनाओंको यथावत् सुनकर नरश्रेष्ठ धृतराष्ट्र सदा पाण्डुकी ही चिन्तामें दुःखी रहने लगे
śrutvā tebhyaḥ tataḥ sarvaṃ yathāvṛttaṃ mahāvane | dhṛtarāṣṭro naraśreṣṭhaḥ pāṇḍum evānv-aśocat ||
Nang marinig mula sa mga tagapaglingkod ang buong salaysay—gaya ng tunay na nangyari sa dakilang gubat—si Dhṛtarāṣṭra, ang pinakadakila sa mga tao, ay nagdalamhati lamang para kay Pāṇḍu at nanatiling laging nababagabag sa pag-aalala para sa kanya.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights compassionate responsibility within family and kingship: nobility is expressed through sustained concern for a relative’s suffering, and ethical sensitivity is shown by taking truthful reports seriously (yathāvṛttam) and responding with genuine empathy.
After receiving a detailed, accurate report from attendants about what happened to Pāṇḍu in the great forest, Dhṛtarāṣṭra becomes deeply sorrowful and remains preoccupied with grief and worry for Pāṇḍu.