Shloka 22
Ādi Parva, Adhyāya 113 — Maryādā-sthāpana (Śvetaketu’s Boundary) and the Niyoga Deliberation of Pāṇḍu and Kuntī
स भीष्मप्रमुखान् वृद्धानभिवाद्य प्रणम्य च । धृतराष्ट्रं च कौरव्यं तथान्यान् कुरुसत्तमान् | आमन्त्र्य प्रययौ राजा तैश्वैवाप्यनुमोदित:,उन्होंने भीष्म आदि बड़े-बूढ़ोंके चरणोंमें मस्तक झुकाया। कुशनन्दन धृतराष्ट्र तथा अन्य श्रेष्ठ कुशवंशियोंको प्रणाम करके उन सबकी आज्ञा ली और उनका अनुमोदन मिलनेपर मंगलाचारयुत्ह आशीर्वादोंसे अभिनन्दित हो हाथी, घोड़ों तथा रथसमुदायसे युक्त विशाल सेनाके साथ प्रस्थान किया
sa bhīṣmapramukhān vṛddhān abhivādya praṇamya ca | dhṛtarāṣṭraṃ ca kauravyaṃ tathānyān kurusattamān | āmantṛya prayayau rājā taiś caivāpy anumoditaḥ ||
Magalang niyang binati at pinagpugayan ang matatandang pinangungunahan ni Bhīṣma; at nagbigay-galang din kay Dhṛtarāṣṭra ng angkan ng Kuru at sa iba pang pinakadakilang Kurus. Matapos humingi ng paalam at makamtan ang kanilang pagsang-ayon at mabubuting pagbati, siya’y lumisan—na sinamahan ng mga mapalad na ritwal at mga pagpapala—kasama ang isang napakalaking hukbo na may mga elepante, kabayo, at mga karwaheng pandigma.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic conduct in public life: a ruler should honor elders and seek their consent before major actions. Respect (abhivāda, praṇāma) and taking leave properly (āmantṛya) are presented as ethical disciplines that legitimize and auspiciously frame a king’s undertaking.
A king, after bowing to Bhīṣma and other elders and paying respects to Dhṛtarāṣṭra and the foremost Kurus, formally takes their permission. Receiving their approval and blessings, he departs with a large, well-equipped force of elephants, horses, and chariots.