Shloka 8
Ruru–Ḍuṇḍubha Saṃvāda: Śāpa, Mokṣa, and Ahiṃsā-Upadeśa
Chapter 11
मुहुरुष्णं विनि:श्वस्य सुसम्भ्रान्तस्तपोधन: । नानृतं वै मया प्रोक्त भवितेद॑ं कथंचन,तपोधन! मैं उसकी तपस्याका बल जानता था, अतः मेरा हृदय अत्यन्त उद्विग्न हो उठा और बड़े वेगसे उसके चरणोंमें प्रणाम करके, हाथ जोड़, सामने खड़ा हो, उस तपोधनसे बोला--सखे! मैंने परिहासके लिये सहसा यह कार्य कर डाला है। ब्रह्मन! इसके लिये क्षमा करो और अपना यह शाप लौटा लो। मुझे अत्यन्त घबराया हुआ देखकर सम्भ्रममें पड़े हुए उस तपस्वीने बार-बार गरम साँस खींचते हुए कहा--“मेरी कही हुई यह बात किसी प्रकार झूठी नहीं हो सकती”
muhur uṣṇaṁ viniḥśvasyā susambhrāntas tapodhanaḥ | nānṛtaṁ vai mayā proktaṁ bhavitedaṁ kathaṁcana ||
Paulit-ulit na nagbuga ng mainit na hininga ang asceta, lubhang nababagabag, at nagpahayag: “Ang sinabi ko ay tiyak na hindi kasinungalingan; hindi ito magiging iba sa anumang paraan.” Ipinakikita ng sandaling ito na ang salitang binigkas ng isang disiplinadong asceta ay itinuturing na di na mababawi; kahit napukaw ng biro, mananatili ang bunga nito.
डुण्ड्रुभ उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral gravity of speech, especially from one established in tapas: words spoken with ascetic authority are treated as binding and cannot be made ‘unspoken.’ It reinforces accountability—careless acts and words can produce unavoidable outcomes.
In the aftermath of a prank and a plea for forgiveness, the ascetic—agitated and breathing hot sighs—states that his utterance cannot become false and will inevitably come to pass, indicating the inescapability of the pronounced consequence (such as a curse or declaration).