Shloka 16
Ruru–Ḍuṇḍubha Saṃvāda: Śāpa, Mokṣa, and Ahiṃsā-Upadeśa
Chapter 11
ब्राह्मणस्य परो धर्मो वेदानां धारणापि च । क्षत्रियस्य हि यो धर्म: स हि नेष्येत वै तव,“वह वेद-वेदांगोंका विद्वान् और समस्त प्राणियोंको अभय देनेवाला होता है। अहिंसा, सत्यभाषण, क्षमा और वेदोंका स्वाध्याय निश्चय ही ये ब्राह्मणके उत्तम धर्म हैं। क्षत्रियका जो धर्म है वह तुम्हारे लिये अभीष्ट नहीं है
brāhmaṇasya paro dharmo vedānāṃ dhāraṇāpi ca | kṣatriyasya hi yo dharmaḥ sa hi neṣyeta vai tava ||
Wika ni Ḍuṇḍubha: “Para sa isang Brahmin, ang pinakamataas na dharma ay ang pag-iingat at pag-aaral ng mga Veda. Ang dharma ng kṣatriya ay hindi yaong dapat mong tahakin.” Sa diwang etikal, malinaw niyang iginuhit ang hangganan ng mga tungkulin: ang landas ng Brahmin ay nakaugat sa pagkatuto, pagpipigil, katotohanan, pagtitiis, at ahiṃsā; samantalang ang landas ng kṣatriya ay nakasentro sa lakas at labanan—hindi angkop dito para sa isang nakatalaga sa disiplina ng Veda at sa pag-iingat sa mga nilalang sa pamamagitan ng asal na matuwid.
डुण्ड्रुभ उवाच
Educational Q&A
The verse teaches varṇa-appropriate duty: a brāhmaṇa’s supreme obligation is to preserve and cultivate Vedic knowledge and virtues like restraint and non-violence, while the kṣatriya’s martial duty is not appropriate for someone committed to the brāhmaṇa path.
Ḍuṇḍrubha is advising or admonishing someone by distinguishing brāhmaṇa and kṣatriya duties, urging the listener to adhere to the brāhmaṇa ideal of Vedic guardianship rather than adopting a warrior’s mode of action.