Shloka 16

Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow

Devanagari script

स्वयंवरं तु राजन्या: प्रशंसन्त्युपयान्ति च | प्रमथ्य तु हृतामाहुज्यायसीं धर्मवादिन:,"क्षत्रिय स्वयंवरकी प्रशंसा करते और उसमें जाते हैं; परंतु उसमें भी समस्त राजाओंको परास्त करके जिस कन्याका अपहरण किया जाता है, धर्मवादी दिद्वान क्षत्रियके लिये उसे सबसे श्रेष्ठ मानते हैं

Transliteration

svayaṃvaraṃ tu rājanyāḥ praśaṃsanty upayānti ca | pramathya tu hṛtām āhur jyāyasīṃ dharmavādinaḥ ||

Translation

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Pinupuri ng mga Kṣatriya ang svayaṃvara at dumadalo roon. Ngunit ipinahahayag ng mga tagapagsalita ng dharma na para sa mandirigma, ang higit na mataas na landas ay ang agawin ang dalaga matapos mapabagsak ang lahat ng mga haring karibal.”

Word by Word

• स्वयम्: by oneself; personally
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम्

• वरम्: choice; selection (of a husband)
• वरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वर
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• तु: but; however
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• राजन्याः: of the princess
• Type: Noun
• Root: राजन्या
• Form: Feminine, Genitive, Singular

• प्रशंसन्ति: they praise
• Type: Verb
• Root: प्र-शंस्
• Form: Present, Third, Plural, Parasmaipada

• उपयान्ति: they go/approach
• Type: Verb
• Root: उप-या
• Form: Present, Third, Plural, Parasmaipada

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• प्रमथ्य: having crushed/overpowered
• Type: Verb
• Root: प्र-मथ्
• Form: Absolutive (ktvā/lyap), Active

• तु: but; however
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• हृताम्: carried off; abducted
• हृताम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: हृ (√हृ) → हृत
• Form: Feminine, Accusative, Singular, Past passive participle (kta)

• आहुः: they say; they declare
• Type: Verb
• Root: अह् (√अह्/ब्रू)
• Form: Perfect, Third, Plural, Parasmaipada

• ज्यायसीम्: better; superior
• ज्यायसीम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: ज्यायस्
• Form: Feminine, Accusative, Singular, Comparative

• धर्मवादिनः: speakers of dharma; moralists
• धर्मवादिनः: Karta
• Type: Noun
• Root: धर्मवादिन्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• kṣatriyas (rājanyas)
• svayaṃvara
• kanyā (the maiden/bride)