Shloka 13
Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow
अलंकृत्य यथाशक्ति प्रदाय च धनान्यपि । प्रयच्छन्त्यपरे कन्या मिथुनेन गवामपि,राजन! वे शक्तिशाली तो थे ही, उन्होंने उस समय स्वयं ही समस्त कनन््याओंका वरण किया। इतना ही नहीं, प्रहार करनेवालोंमें श्रेष्ठ वीरवर भीष्मने उन कन््याओंको उठाकर रथपर चढ़ा लिया और समस्त राजाओंको ललकारते हुए मेघके समान गम्भीर वाणीमें कहा --दिद्वानोंने कन्याको यथाशक्ति वस्त्राभूषणोंसे विभूषित करके गुणवान् वरको बुलाकर उसे कुछ धन देनेके साथ ही कन्यादान करना उत्तम (ब्राह्म विवाह) बताया है। कुछ लोग एक जोड़ा गाय और बैल लेकर कन्यादान करते हैं (यह आर्ष विवाह है)
alaṅkṛtya yathāśakti pradāya ca dhanāny api | prayacchanty apare kanyā mithunena gavām api, rājan ||
Sinabi ni Vaiśampāyana: “O hari, may ilan na matapos bihisan at pagandahin ang dalaga ayon sa kanilang makakaya, at magbigay pa ng mga handog na yaman, ay saka siya ipinapakasal. Ang iba naman ay ibinibigay ang dalaga kasama ang isang pares ng mga baka.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic marriage-giving as an act calibrated to one’s means: adorning the bride and giving wealth where possible, or following a simpler customary form involving a pair of cattle—both presented as socially recognized modes of kanyādāna.
Vaiśampāyana explains to the king differing accepted practices of giving a daughter in marriage: one involving adornment and gifts of wealth, and another involving the offering of a pair of cattle along with the maiden.