अविमुक्तक्षेत्रमाहात्म्य — काशी-वाराणसी में मोक्ष, लिङ्ग-तीर्थ-मानचित्र, और उपासना-विधि
पारावतध्वनिविकूजितचारुशृङ्गैर् अभ्रङ्कषैः सितमनोहरचारुरूपैः आकीर्णपुष्पनिकरप्रविभक्तहंसैर् विभ्राजितं त्रिदशदिव्यकुलैरनेकैः
pārāvatadhvanivikūjitacāruśṛṅgair abhraṅkaṣaiḥ sitamanoharacārurūpaiḥ ākīrṇapuṣpanikarapravibhaktahaṃsair vibhrājitaṃ tridaśadivyakulairanekaiḥ
Nagniningning itong marilag—ang magagandang tuktok nito’y umaalingawngaw sa huni ng mga kalapati, matayog na wari’y humahalik sa ulap, at maputi’t kumikislap sa kaakit-akit na anyo. Kalat ang mga bunton ng bulaklak na pinaglalaruan ng mga sisne sa magkakahiwalay na kawan; at lalo pang pinapaganda ng maraming banal na angkan ng tatlumpu’t tatlong diyos. Sa ganitong pinabanal na dako, nadarama si Pati (Śiva) bilang Panginoong sumasaklaw sa lahat, na humihila sa paśu tungo sa paglaya sa pamamagitan ng kadalisayan at kaayusan ng Kanyang tahanan.
Suta Goswami (narrating to the sages at Naimisharanya; internal scene-description inferred)
The verse frames the Shiva-dhāma as intrinsically pure, luminous, and ordered—an outer analogue of the inner sanctum where the Liṅga is installed. It supports the Shaiva view that proper place (kṣetra), purity (śuddhi), and divine presence align the pashu toward the Pati through worship.
Though descriptive, it implies Shiva-tattva as the all-illuminating ground that even devas adorn and attend. The realm’s radiance and harmony indicate the Lord’s śakti manifesting as beauty and auspicious order, drawing bound souls (pashus) beyond pāśa.
It indirectly highlights kṣetra-śuddhi and dhyāna: preparing a sanctified environment (outer or inner) for Liṅga-pūjā and meditating on Shiva’s abode as a support for Pāśupata-oriented concentration and release from bondage.