अविमुक्तक्षेत्रमाहात्म्य — काशी-वाराणसी में मोक्ष, लिङ्ग-तीर्थ-मानचित्र, और उपासना-विधि
विटपनिचयलीनं नीलकण्ठाभिरामं मदमुदितविहङ्गं प्राप्तनादाभिरामम् कुसुमिततरुशाखालीनमत्तद्विरेफं नवकिसलयशोभाशोभितं प्रांशुशाखम्
viṭapanicayalīnaṃ nīlakaṇṭhābhirāmaṃ madamuditavihaṅgaṃ prāptanādābhirāmam kusumitataruśākhālīnamattadvirephaṃ navakisalayaśobhāśobhitaṃ prāṃśuśākham
Ang kakahuyang iyon ay nababalot ng mga kumpol ng punò, kaaya-aya sa presensya ng Panginoong May Asul na Lalamunan (Nīlakaṇṭha), si Śiva. Ang mga ibong nagagalak ay pumupuno roon ng malamyos na huni. Sa mga sangaing namumulaklak, ang mga bubuyog na tila lasing sa nektar ay kumakapit at umuugong; at ang matatayog na sanga ay kumikislap, pinapaganda ng ningning ng mga bagong usbong—isang mapalad na gubat na angkop sa pagsamba kay Pati, ang Panginoong nagpapaluwag ng pāśa (pagkagapos) ng paśu (kaluluwa).
Suta Goswami
The verse sacralizes the setting of worship: the grove’s auspicious sounds, blossoms, and bees signify a purified kṣetra where the pashu approaches Pati through devotion, making the environment itself supportive of liṅga-arcana.
By invoking Nīlakaṇṭha, it points to Shiva’s compassionate mastery over poison and suffering—Pati who remains untouched yet protects beings—whose presence transforms the world into a harmonious field of consciousness.
It implies kṣetra-śuddhi and manas-śuddhi: preparing a pure place and a collected mind through Shiva-smarana and attentive listening (nāda), which aligns with Pāśupata orientation toward inner stillness and devotion.