Adhyaya 24

Verse 1

प्रेतकृतितदुक्तितच्चिह्नतद्विमुक्त्युपायनिरूपणं नाम त्रयोविंशो ऽध्यायः गरुड उवाच / नाकाले म्रियते कश्चिदिति वेदानुशासनम् / कस्मान्मृत्युमवाप्नोति राजा वा श्रोत्रियोपि वा

Wika ni Garuda: “Itinatagubilin ng Veda: ‘Walang sinuman ang namamatay bago ang itinakdang panahon.’ Kung gayon, bakit dumarating pa rin ang kamatayan sa isang hari, o maging sa isang śrotriya, dalubhasa sa Veda?”

Verse 2

यदुक्तं ब्राह्मणा पूर्वमनृतं तद्धि दृश्यते / वेदैरुक्तं तु यद्वाक्यं शतं जीवति मानुषे

Ang dating sinabi ng mga brahmana bilang di-totoo ay nakikitang naglalaho; ngunit ang salitang binigkas ayon sa Veda ay nananatiling buhay sa sangkatauhan sa loob ng sandaang taon.

Verse 3

जीवन्ति मानुषे लोके सर्वे वर्णा द्विजातयः / अन्त्यजाम्लेच्छजाश्चैव खण्डे भारतसंज्ञके

Sa daigdig ng tao, nabubuhay ang lahat ng uri—ang mga varṇa at mga dvija (dalawang-besilang), gayundin ang mga antyaja at yaong isinilang sa mga mleccha—sa lupain na tinatawag na Bhārata.

Verse 4

न दृश्यते कलौ तच्च कस्माद्देव समादिश / (आधानान्मृत्युमाप्नोति बालो वा स्थविरो युबा

“Sa panahon ng Kali, hindi na nakikita ang gayong pagsasagawa—bakit ganito? O Panginoon, turuan Mo ako. Mula sa pagsasagawa ng ādhāna (pagtatatag ng mga banal na apoy), maaaring dumating ang kamatayan—maging bata, matanda, o kabataan man.”

Verse 5

सधनो निर्धनो वापि सुकुमारः सुरूपवान् / अविद्वांश्चैव विद्वांश्च ब्राह्मणस्त्वितरो जनः

Maging mayaman o dukha, marupok o kagandahan ang anyo; maging mangmang o marunong—maging brāhmaṇa man o ibang tao, lahat ay nasasaklaw ng iisang kaayusan pagkalipas ng kamatayan.

Verse 6

तपोरतो योगशीलो महाज्ञानी च यो नरः / सर्वज्ञानरतः श्रीमान्धर्मात्मातुलविक्रमः

Ang taong nakatuon sa pag-aayuno at pagkamahinahon (tapas), matatag sa yoga, at tunay na dakila sa karunungan—na nagagalak sa lahat ng banal na kaalaman, marangal at tanyag, may pusong dharma, at may tapang na walang kapantay.

Verse 7

) सर्वमेतदशषेण जायते वसुधातले / कस्मान्मृत्युमवाप्नोति राजा वा श्रोत्रियो ऽपि वा

Ang lahat ng ito, walang anumang pagbubukod, ay isinilang sa ibabaw ng daigdig. Kung gayon, bakit dumarating ang kamatayan—maging hari man o isang śrotriya, dalubhasa sa Veda?

Verse 8

श्रीभगवानुवाच / साधुसाधु महाप्राज्ञ यस्त्वं भक्तो ऽसि मे प्रियः / श्रूयतां वचनं गुह्यं नानादेशविनाशनम्

Wika ng Mapalad na Panginoon: “Mabuti, mabuti, O dakilang pantas ang isip—sapagkat ikaw ay aking deboto at minamahal Ko. Ngayon ay pakinggan mo ang lihim na aral na ito, na pumupuksa sa sari-saring kapahamakan (na dumarating sa iba’t ibang dako at kalagayan).”

Verse 9

विधातृविहितो मृत्युः शीघ्रमादाय गच्छति / ततो वक्ष्यामि पक्षीन्द्र काश्यपेय महाद्युते

Ang kamatayang itinakda ng Manlilikha (Vidhātṛ) ay mabilis na dumadakip sa nilalang at lumilisan. Kaya, O hari ng mga ibon—O maningning na anak ni Kaśyapa—ipapaliwanag Ko ngayon ang susunod.

Verse 10

मानुषः शतजीवीति पुरा वेदेन भाषितम् / विकर्मणः प्रभावेण शीघ्रं चापि विनश्यति

Ipinahayag ng Veda noong unang panahon na ang tao ay nararapat mabuhay ng sandaang taon; ngunit sa lakas ng vikarma, ang maling gawa laban sa dharma, siya’y mabilis na napapahamak.

Verse 11

वेदानभ्यसनेनैव कुलाचारं न सेवते / आलस्यात्कर्मणां त्यागो निषिद्धे ऽप्यादरः सदा

Kung hindi nagsasanay sa pag-aaral ng Veda, hindi niya sinusunod ang kulācāra, ang mga tungkulin at kaugalian ng angkan. Dahil sa katamaran, iniiwan niya ang mga itinakdang ritwal at pananagutan, ngunit laging sabik sa ipinagbabawal.

Verse 12

यत्र तत्र गृहे ऽश्राति परक्षेत्ररतस्तथा / एतैरन्यैर्महादोषैर्जायते चायुषः क्षयः

Ang kumakain sa alinmang bahay nang walang pagpili, at ang nalululong sa asawa ng iba—dahil sa mga mabibigat na kasalanang ito at iba pa, tunay na nauubos ang haba ng buhay.

Verse 13

अश्रद्दधानमशुचिं नास्तिकं त्यक्तमङ्गलम् / परद्रोहानृतरं ब्राह्मणं यत (म) मन्दिरम्

Ang Brahmin na walang pananampalataya, marumi, nāstika, tumalikod sa mga mapalad na pagtalima, at mahilig manakit ng kapwa at magsinungaling—ang kanyang tahanan ay dapat ituring na maruming pook na di angkop sa banal na gawain.

Verse 14

अरक्षितारं राजानं नित्यं धर्मविवर्जितम् / क्रूरं व्यसनिनं मूर्खं वेदवादबहिष्कृतम् / प्रजापीडनकर्तारं राजानं यमशासनम्

Ang haring hindi nagtatanggol, laging salungat sa dharma—malupit, lulong sa bisyo, mangmang, at itiniwalag sa payo ng Veda—na umaapi sa kanyang mga nasasakupan: ang gayong hari ay sasailalim sa parusa ni Yama.

Verse 15

प्रापयन्ति वशं मृत्योस्ततो याति च यातनाम् / स्वकर्माणि परित्यज्य मुख्यवृत्तानि यानि च

Isinasailalim nila siya sa kapangyarihan ng Kamatayan; pagkaraan nito, siya’y tumutungo sa mga parusa. Tinalikuran ang sariling karma at maging ang pangunahing hanapbuhay na ikinabuhay niya sa mundo, siya’y itinutulak pasulong ng lakas ng kamatayan at ng karma.

Verse 16

परकर्मरतो नित्यं यमलोकं स गच्छति / शूद्रः करोतिः यत्किञ्चिद्विजशुश्रूषणं विना

Ang laging abala sa gawain ng iba (na ipinagbabawal) ay mapupunta sa daigdig ni Yama. Gayundin, kung ang isang Śūdra ay gagawa ng anumang gawain nang walang tapat na paglilingkod sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang), mapapasa kanya ang landas patungo sa mundo ni Yama.

Verse 17

उत्तमाधममध्ये वा यमलोके स पच्यते / स्नानं दानं जपो होमो स्वाध्यायो दवर्ताच्चनम्

Maging siya’y kabilang sa mataas, mababa, o nasa gitna, sa daigdig ni Yama siya’y “niluluto” ng bunga ng karma. Ang paliligo para sa paglilinis, pagkakawanggawa, pagbigkas ng mantra, handog sa apoy (homa), sariling pag-aaral ng kasulatan, at wastong matuwid na asal—ito ang mga paraan ng paglinis at paghadlang sa kasamaan.

Verse 18

यस्मिन्दिने न सेव्यन्ते स वृथा दिवसो नृणाम् / अनित्यमध्रुवं देहमनाधारं रसोद्भवम्

Ang araw na hindi ginugugol sa banal na paglilingkod (seva) ay araw na nasayang para sa tao. Sapagkat ang katawan ay di-mananatili at di-matatag, walang pangmatagalang sandigan, at isinilang mula sa mga katas at likido lamang.

Verse 19

अन्नोदकमये देहे गुणानेतान्वदाम्यहम् / यत्प्रातः संस्कृतं सायं नूनमन्नं विनश्यति

Sa katawang ito na binubuo ng pagkain at tubig, ipinahahayag ko ang mga katangiang ito: ang pagkaing niluto sa umaga ay tiyak na nasisira pagsapit ng gabi.

Verse 20

तदीयरससम्पुष्टकाये का बत नित्यता / गतं ज्ञात्वा तु पक्षीन्द्र वपुरर्धं स्वकर्मभिः

Sa katawang pinatataba lamang ng sariling katas at diwa, anong pagkapirmi ang maaasahan? Yamang batid na ito’y lilipas, O panginoon ng mga ibon, ang katawan ay dinadala pasulong—na wari’y kalahati’y hinahatak ng sariling karma.

Verse 21

नरः पापविनाशाय कुर्वीत परमौषधम् / देहः किमन्नदातुः स्विन्निषेक्तुर्मातुरेव वा

Upang pawiin ang kasalanan, dapat gamitin ng tao ang pinakadakilang lunas. Ngunit kanino ba talaga ang katawang ito—sa nagbibigay ng pagkain, sa ama na naghasik ng binhi, o sa inang nagdalang-tao at nagsilang?

Verse 22

उभयोर्वा प्रभोर्वापि बालनोग्नेः शुनो ऽपि वा / कस्तत्र परमो यज्ञः कृमिविड्भस्मसंज्ञके

Maging para sa kanilang dalawa, o para sa isang panginoon, o kahit para sa bata, sa hamak na tao, sa apoy, o sa aso—kapag ang katawan ay nauuwi sa tinatawag na “uod, dumi, at abo,” sa gayong kalagayan, ano pa ang tunay na pinakamataas na yajña (sakripisyo)?

Verse 23

कर्तव्यः परमो यत्नः पातकस्य विनाशने / अनेकभवसम्भूतं पातकं तु त्रिधा कृतम्

Dapat gawin ang sukdulang pagsisikap upang lipulin ang kasalanan. Ang kasalanang naipon mula sa maraming kapanganakan ay tunay na nahahati sa tatlong uri.

Verse 24

यदा प्राप्नोति मानुष्यं तदा सर्वं तपत्यपि / सर्वजन्मानि संस्मृत्य विषादी कृतचेतनः

Kapag ang nilalang na pumanaw ay umabot sa kalagayang-tao (ibig sabihin, kamalayang tulad ng tao sa kalagayang matapos mamatay), tunay na sinusunog siya ng lahat; sa paggunita sa lahat ng kapanganakan, siya’y nalulumbay, at ang isip ay ganap na nagigising sa nagawa niya.

Verse 25

अवेक्ष्य गर्भवासांश्च कर्मजा गतयस्तथा / मानुषोदरवासी चेत्तदा भवति पातकी

Pagmuni-munihan ang maraming paninirahan sa sinapupunan at ang mga landas ng muling pagsilang na bunga ng karma; kung pipiliin pa ring bumalik bilang nananahan sa sinapupunan ng tao, siya’y nagiging makasalanan.

Verse 26

अण्डजादिषु भूतेषु यत्रयत्र प्रसर्पति / आधयो व्याधयः क्लेशा जरारूपविपर्ययः

Sa mga nilalang na isinilang sa iba’t ibang paraan—gaya ng mula sa itlog at iba pa—saanman lumaganap ang buhay na may katawan, doon din lumalaganap ang dalamhati ng isip, mga sakit ng katawan, pagdurusa, at pagbaluktot ng anyo dahil sa katandaan.

Verse 27

गर्भवासाद्विनिर्मुक्तस्त्वज्ञानतिमिरावृतः / न जानातिः खगश्रेष्ठ बालभावं समाश्रितः

Bagaman nakalaya na sa pagkakakulong ng sinapupunan, natatakpan pa rin ng dilim ng kamangmangan; hindi siya nakauunawa, O pinakadakila sa mga ibon (Garuda), sapagkat kumakapit sa kalagayang sanggol at nananatiling walang malay.

Verse 28

यौवने तिमिरान्धश्च यः पश्यति स मुक्तिभाक् / आधानान्मृत्युमाप्नोति बालो वा स्थविरो युवा

Kahit ‘bulag sa dilim’ ng kabataan, sinumang tunay na makakita ng katotohanan ay nagiging karapat-dapat sa moksha. Sapagkat ang kamatayan ay maaaring dumating nang bigla at agawin ang sinuman—bata, matanda, o kabataan.

Verse 29

सधनो निर्धनश्चैव सुकुमारः कुरूपवान् / अविद्वांश्चैव विद्वांश्च ब्राह्मणास्त्वितरो जनः

Maging mayaman o dukha, marikit at maselan o pangit, marunong o di-marunong—maging brāhmaṇa man o ibang tao—lahat ay nasasaklaw ng iisang batas hinggil sa paglalakbay ng jīva matapos ang kamatayan.

Verse 30

तपोरतो योगशीलो महाज्ञानी च यो नरः / महादानरतः श्रीमान्धर्मात्मातुलविक्रमः / विना मानुपदेहं तु सुखं दुः खं न विन्दति

Kahit ang taong masigasig sa tapa (pagpapakasakit), disiplinado sa yoga, dakilang pantas, mahilig sa dakilang pag-aalay ng dāna, mapalad, matuwid sa dharma at walang kapantay ang tapang—kung wala ang katawang-tao, hindi niya mararanasan ang ligaya ni ang pighati.

Verse 31

प्राकृतैः कर्मपाशैस्तु मृत्युमाप्नोति मानवः / आधानात्पञ्च वर्षाणि स्वल्पपापैर्विपच्यते

Ang tao, na nakagapos sa karaniwang mga tanikala ng karma, ay dumarating sa kamatayan; at mula sa sandali ng paglilihi, sa loob ng limang taon, kahit ang munting kasalanan ay nahihinog bilang bunga.

Verse 32

पञ्चवर्षाधिको भूत्वा महापापैर्विपच्यते / योनिं पूरयते यस्मान्मृतो ऽप्यायाति याति च

Paglampas ng limang taon, ang tao ay ‘niluluto’ sa pagdurusa dahil sa malalaking kasalanan. Sapagkat pinupuno niya ang sinapupunan—muling pumapasok sa paglilihi—kaya kahit patay na, siya’y dumarating at umaalis, paulit-ulit sa ikot ng kapanganakan at kamatayan.

Verse 33

मृतो दानप्रभावेण जीवन्मर्त्यश्चिरं भुवि / सूत उवाच / इति कृष्णवचः श्रुत्वा गरुडो वाक्यमब्रवीत्

Sa kapangyarihan ng dāna (banal na pagkakaloob), maging ang patay ay tila nagpapatuloy ang buhay, at ang mortal ay maaaring mabuhay nang matagal sa lupa. Sabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salita ni Kṛṣṇa, si Garuḍa ay nagsalita.

Verse 34

गरुड उवाच / मृते बाले कथं कुर्यात्पिण्डदानादिकाः क्रियाः / गर्भेषु च विपन्नानामाचूडाकरणाच्छिशोः

Sinabi ni Garuḍa: “Kung mamatay ang isang bata, paano isasagawa ang mga ritwal na nagsisimula sa pag-aalay ng piṇḍa (piṇḍa-dāna)? At para sa mga namatay sa sinapupunan, at sa batang namatay bago ang seremonyang cūḍākaraṇa (pag-aahit/tonsura), ano ang nararapat gawin?”

Verse 35

कथं किं केन दातव्यं मृतान्ते को विधिः स्मृतः / गरुडोक्तमिति श्रुत्वा विष्णुर्वाक्यमथाब्रवीत्

“Paano, ano, at kanino dapat ibigay ang mga handog sa oras ng kamatayan? Anong ritwal ang itinakda?” Nang marinig ni Panginoong Viṣṇu ang sinabi ni Garuḍa, saka Siya nagsimulang sumagot.

Verse 36

श्रीविष्णुरुवाच / यदि गर्भो विपद्यते स्त्रवते वापि योषितः / यावन्मासं स्थितो गर्भस्तावद्दिनमशौचकम्

Sinabi ni Śrī Viṣṇu: Kung ang pagbubuntis ay napahamak, o kung ang babae ay nakunan at may pag-agos, ang panahon ng aśauca (ritwal na karumihan) ay tumatagal ng kasingdaming araw ng bilang ng mga buwang nanatili ang sanggol sa sinapupunan.

Verse 37

तस्य किञ्चिन्न कर्तव्यमात्मनः श्रेय इच्छता / ततो जाते विपन्ने तु आ चूडाकरणाच्छिशोः

Para sa naghahangad ng pinakamataas na kabutihan para sa sarili, walang dapat gawin ukol doon. Ngunit kung pagkatapos nito ay may batang isinilang at saka namatay, ang mga itinakdang pagtalima ay sinusunod hanggang sa cūḍākaraṇa, ang unang pag-ahit o paggupit ng buhok ng bata.

Verse 38

दुग्धं भोज्यं ताशक्ति बालानां च प्रदीयते / आ चूडात्पञ्चवर्षे तु देहदाहो विधीयते

Para sa mga bata, dapat ihandog ang gatas at ang angkop na pagkain ayon sa kakayahan. Ngunit mula sa cūḍā-karma (ritwal ng unang paggupit) hanggang limang taong gulang, ang pagsusunog sa katawan (kremasyon) ang itinakda.

Verse 39

दुग्धं तस्य प्रदेयं स्याद्बालानां भोजनं शुभम् / पञ्चवर्षाधिके प्रेते स्वजातिविहितानि च

Para sa batang pumanaw na iyon, dapat ihandog ang gatas; para sa mga bata, ang ganitong pag-aalay ng pagkain ay mapalad. Ngunit kung ang namatay ay lampas limang taon ang edad, dapat ding isagawa ang mga ritwal at handog na itinakda para sa sariling jāti (uri o antas panlipunan).

Verse 40

कुर्यात्कर्माणि सर्वाणि चोदकुम्भादि पायसम् / दातव्यं तु खगश्रेष्ठ ऋणसम्बन्धकस्तु सः

Dapat gawin ang lahat ng itinakdang ritwal, at magbigay rin ng kawanggawa gaya ng banga ng tubig at matamis na kaning-gatas (pāyasa). O pinakadakila sa mga ibon (Garuda), ang gayong pagbibigay ay nagiging ugnayan para sa pagbabayad ng mga utang (ṛṇa).

Verse 41

जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च / कर्तव्यं पक्षिशार्दूल पुनर्देहक्षयाय वै

Sa isinilang, tiyak ang kamatayan; at sa namatay, tiyak din ang muling pagsilang. Kaya, O tigre sa mga ibon (Garuda), gawin ang nararapat upang wakasan ang muling pagkapit sa katawan—upang maubos ang pag-ikot.

Verse 42

तस्मै यद्रोचते देयमदत्त्वा निर्धने कुले / स्वल्पायुर्निर्धनो भूत्वा रतिभक्तिविवर्जितः

Kaya dapat ibigay sa taong iyon ang nararapat at nakalulugod. Kapag hindi nagbigay, isisilang sa dukhang angkan, magiging maiksi ang buhay at salat, at mawawalan ng pag-ibig at debosyon (bhakti).

Verse 43

पुनर्जन्माप्नुयान्मर्त्यस्तस्माद्देयमृते शिशोः / पुराणे गीयते गाथा सर्वथा प्रतिभाति मे

Maaaring makamtan ng mortal ang muling pagsilang; kaya dapat ibigay ang itinakdang handog matapos ang kamatayan—maliban sa kaso ng isang bata. Sa Purāṇa ay inaawit ang isang sinaunang taludtod; lubos itong malinaw sa akin.

Verse 44

मिष्टान्नं भोजनं देयं दाने शक्तिस्तु दुर्लभा / भोज्ये भोजनशक्तिश्च रतिशक्तिर्वरस्त्रियः

Dapat ibigay sa kawanggawa ang matatamis na pagkain at isang ganap na hapunan; ngunit bihira ang kakayahan (at loob) na magbigay. Gayundin, bihira rin ang kakayahang malasap ang pagkain at ang kakayahang tumamasa sa pagnanasa—mga biyayang mahirap makamtan, lalo na sa pamamagitan ng mararangal na babae.

Verse 45

विभवे दानशक्तिश्च नाल्पस्य तपसः फलम् / दानाद्भोगानवाप्नोति सौख्यं तीर्थस्य सेवनात् / सुभाषणान्मृतो यस्तु स विद्वान्धर्मवित्तमः

Kapag may kakayahan, nararapat na may lakas-loob sa pagbibigay-dāna; hindi maliit ang bunga ng tapas (pagpapakasakit/ascetismo). Sa dāna nakakamit ang mga pag-enjoy at biyaya, at sa paglilingkod sa tīrtha (banal na pook-paglalakbay) nakakamit ang ligaya. Ngunit ang yumao na may marangal at mabubuting pananalita, siya ang tunay na pantas—pinakamahusay na nakaaalam ng dharma.

Verse 46

अदत्तदानाच्च भवेद्दरिद्रो दरिद्रभावाच्च करोतिपापम् / पापप्रभावान्नरकं प्रयाति पुनर्दरिद्रः पुनरेव पापी

Sa hindi pagbibigay ng dāna, nagiging dukha ang tao; mula sa pagdarahop, gumagawa siya ng kasalanan. Sa lakas ng kasalanan, napapasa-impiyerno; at muli siyang bumabalik na dukha, at muli ring tunay na makasalanan.