Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 78›Shloka 3
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 3

Rudrākṣa-maṇi Lakṣaṇas: Origin in the Narmadā and Auspicious Color-Signs

Devanagari script

मध्येन्दुपाण्डुरमतीव विशुद्धवर्णं तच्चेन्द्रनीलसदृशं पटलं तुले स्यात् / सैश्वर्यभृत्यजननं कथितं तदैव पक्रञ्च तत्किल भवेत्सुरवज्रवर्णम्

Transliteration

madhyendupāṇḍuramatīva viśuddhavarṇaṃ taccendranīlasadṛśaṃ paṭalaṃ tule syāt / saiśvaryabhṛtyajananaṃ kathitaṃ tadaiva pakrañca tatkila bhavetsuravajravarṇam

Translation

Kapag lumitaw ang isang manipis na sapin (paṭala) na lubhang dalisay ang kulay—maputla gaya ng buwan sa gitna—sa pagtitimbang ng mga palatandaan, ito’y nagiging tulad ng indranīla, ang batong sapiro. Sinasabing pinagmumulan ito ng kasaganaan at ng mga tagapaglingkod; at higit pa, ang gayong kalagayan ay ipinahahayag na nagkakaroon ng kulay ng vajra, ang kulog-sibat ng mga diyos.

Word by Word
मध्यmiddle
मध्य:
Samasa-member (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग (middle)
इन्दुmoon
इन्दु:
Samasa-member (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; ‘moon’ समासाङ्ग
पाण्डुरम्pale/whitish
पाण्डुरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाण्डुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘मध्येन्दुपाण्डुरम्’ = मध्य-इन्दु-सदृश-पाण्डुरम् (pale like the mid-moon)
अतीवvery
अतीव:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formअव्यय; अतिशयार्थक (very, exceedingly)
विशुद्धpure, clear
विशुद्ध:
Samasa-member (Compound member/समासाङ्ग)
TypeAdjective
Rootविशुद्ध (प्रातिपदिक)
Formप्रातिपदिकम्; समासाङ्ग
वर्णम्color
वर्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘विशुद्धवर्णम्’ = विशुद्धः वर्णः यस्य तत् (determinative usage)
तत्that, it
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संकेतार्थक (that/it)
चand
च:
Sambandha-bodhaka (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction: and)
इन्द्रनीलindranīla (sapphire)
इन्द्रनील:
Samasa-member (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootइन्द्रनील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; रत्नविशेषः (sapphire) समासाङ्ग
सदृशम्similar
सदृशम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘इन्द्रनीलसदृशम्’ = इन्द्रनीलस्य सदृशम् (similar to sapphire)
पटलम्layer/film
पटलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपटल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तुलेin the balance/scale
तुले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतुला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
स्यात्would be / may be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
सthat
स:
Samasa-member (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootस (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तत्’ इत्यर्थे (that)
ऐश्वर्यprosperity, sovereignty
ऐश्वर्य:
Samasa-member (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; ‘lordship/prosperity’ समासाङ्ग
भृत्यservant
भृत्य:
Samasa-member (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootभृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; ‘servant’ समासाङ्ग
जननम्producing prosperity and servants
जननम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजनन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सैश्वर्यभृत्यजननम्’ = ऐश्वर्यस्य भृत्यस्य च जननम् (अर्थसमुच्चय; व्यवहारतः तत्पुरुष-समास)
कथितम्is said
कथितम्:
Kriya (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootकथ् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (said/declared)
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
एवindeed
एव:
Sambandha-bodhaka (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (just/indeed)
पक्रम्ripe
पक्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘ripe/cooked’ (पाठभेदः: पक्रञ्च)
चand
च:
Sambandha-bodhaka (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (and)
तत्that
तत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
किलit is said
किल:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (particle) अव्यय; प्रसिद्धि/अनुश्रवणार्थक (it is said/indeed)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
सुरgod
सुर:
Samasa-member (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; ‘god’ समासाङ्ग
वज्रvajra (thunderbolt/diamond)
वज्र:
Samasa-member (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; ‘thunderbolt/diamond’ समासाङ्ग
वर्णम्color
वर्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘सुरवज्रवर्णम्’ = सुरवज्रस्य वर्ण इव वर्णः (color like divine vajra)
Speaker

Lord Vishnu (in dialogue with Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Lakṣaṇa-based causality: certain pure signs correlate with specific results (aiśvarya, attendants), linking qualities to outcomes.

Vedantic Theme: Guṇa and karma-phala association within prakṛti; auspicious marks (śubha-lakṣaṇa) as indicators of latent potency.

Application: In traditional gem appraisal, prioritize clarity/purity and recognized signs; treat promised ‘prosperity’ as a cultural-ritual framing for confidence, patronage, and social support.

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.78.2 (gem identity and varieties)

Characters & Entities
V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse treats a specific ‘paṭala’ (film/covering) and its color as an omen whose appearance is linked with predicted outcomes like prosperity and social support, showing how nimittas are read as karmic indicators.

By stating that a particular sign is ‘bhṛtya-janana’ and associated with aiśvarya, the verse frames prosperity and one’s entourage as results that manifest according to karmic patterns indicated through observable marks.

Use it as a reminder to focus on dharmic conduct that supports long-term well-being; treat “omens” as reflective prompts rather than fatalism, and prioritize ethical living and disciplined habits that create stable prosperity.

←Previous Verse
Next Verse→