
Sapta-dvīpa Catalog: Plakṣa to Puṣkara, Mānasottara, and the Lokāloka Boundary
Inilalarawan ni Hari ang maayos na kaayusan ng gitnang daigdig sa sunod-sunod na mga dvīpa. Mula sa Plakṣa-dvīpa, binanggit Niya ang pitong anak ni Medhātithi bilang mga pinuno at pinangalanan ang mga ilog. Pagkaraan ay tumungo sa Śālmali-dvīpa, tinukoy ang panginoon nitong si Vapuṣmān, ang paghahating varṣa, mga bundok at mga ilog. Sumunod ang Kuśa-dvīpa (mga anak ni Jyotiṣmat; kabilang ang Bundok Mandara; mga ilog na nakapag-aalis ng kasalanan), ang Krauñca-dvīpa (mga anak ni Dyutimān; mga ilog at pangalan ng mga rehiyon), at ang Śāka-dvīpa (pitong anak at talaan ng mga ilog/rehiyon). Mula sa pag-uulat ng talaan, lumipat ang salaysay sa arkitekturang kosmiko: ipinakilala ang Bundok Mānasottara na may tiyak na sukat sa yojana, at ang Puṣkara-dvīpa na napaliligiran ng karagatang tubig-matamis. Sa huli, itinuro ang walang-taong lupang ginto, ang Bundok Lokāloka, ang dilim na nakapaligid, at ang sukdulang hangganan—ang balát ng brahmāṇḍa—bilang paghahanda sa susunod na pagtalakay sa kosmolohiya lampas sa mga mundong tinitirhan.
Verse 1
नाम पञ्चपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः हरिरुवाच / सप्त मेधातिथेः पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरस्य च / ज्येष्ठः शान्तभवो नाम शिशिरस्तदन्तरः
Wika ni Hari (Panginoong Viṣṇu): “May pitong anak si Medhātithi, ang panginoon ng Plakṣa-dvīpa. Ang panganay ay nagngangalang Śāntabhava, at kasunod niya si Śiśira.”
Verse 2
सुखोदयस्तथा नन्दः शिवः क्षेमक एव च / ध्रुवश्च सप्तमस्तेषां प्लक्षद्वीपेश्वरा हि ते
Sina Sukhodaya, Nanda, Śiva, at Kṣemaka; at si Dhruva bilang ikapito—sila nga ang mga panginoon na namumuno sa Plakṣa-dvīpa.
Verse 3
गोमेदश्चैव चन्द्रश्च नारदो दुन्दुभिस्तथा / सोमकः सुमनाः शैलो बैभ्राजश्चात्र सप्तमः
Sina Gomeda at Candra, Nārada at Dundubhi; Somaka, Sumanā, Śaila, at dito bilang ikapito si Baibhrāja—ito ang mga pangalang binanggit.
Verse 4
अनुतप्ता शिखी चैव विपाशा त्रिदिवा क्रमुः / अमृता सुकृता चैव सप्तैतास्तत्र निम्नगाः
Doon ay may pitong ilog na umaagos—Anutaptā, Śikhī, Vipāśā, Tridivā, Kramuḥ, Amṛtā, at Sukṛtā.
Verse 5
वपुष्माञ्छाल्मलस्येशस्तत्सुता वर्षनामकाः / श्वेतो ऽथ हरितश्चैव जीमूतो रोहितस्तथा
Si Vapuṣmān ang panginoon ng Śālmali; ang kaniyang mga anak ay kilala bilang mga Varṣa—Śveta, Harita, Jīmūta, at Rohita.
Verse 6
वैद्युतो मानसश्चैव सप्रभशाचपि सप्तमः / कुमुदश्चोन्नतो द्रोणो महिषो ऽथ बलाहकः
‘Vaidyuta’ at ‘Mānasa’, at gayundin ‘Saprabha’ bilang ikapito; saka binanggit ang ‘Kumuda’, ‘Unnata’, ‘Droṇa’, ‘Mahiṣa’, at ‘Balāhaka’.
Verse 7
क्रौञ्चः ककुद्मान्ह्येते वै गिरयः सरितस्त्विमाः / योनितोया वितृष्णा च चन्द्रा शुक्ल विमोचनी
Ang “Krauñca” at “Kakudmān” — tunay na mga bundok nga; at ito ang mga ilog: Yonitoyā, Vitṛṣṇā, Candrā, at Śukla-vimocanī.
Verse 8
विधृतिः सप्तमी तासां स्मृताः पापप्रशान्तिदाः / ज्योतिष्मतः कुशद्वीपे सप्त पुत्राः शृणुष्वतान्
Sa mga (banal na ina) na iyon, si Vidhṛti ang naaalala bilang ikapito, tagapagkaloob ng pagpapayapa ng mga kasalanan. Sa Kuśadvīpa, mula kay Jyotiṣmat ay isinilang ang pitong anak na lalaki—pakinggan sila.
Verse 9
उद्भिदो वेणुमांश्चैव द्वैरथो लम्बनो धृतिः / प्रभाकरो ऽथ कपिलस्तन्नामा वर्षपद्धतिः
Udbhida, Veṇumāṃśa, Dvairatha, Lambana, Dhṛti, Prabhākara, at Kapila—ito ang mga pangalan sa pagkakasunod ng taunang siklo (varṣa-paddhati).
Verse 10
विद्रुमो हेमशैलश्च द्युतिमान्पुष्पवांस्तथा / कुशेशयो हरिश्चैव सप्तमो मन्दराचलः
Vidrumā, Hemaśaila, Dyutimān, Puṣpavān, Kuśeśaya, at Hari—ito (ang mga bundok); at ang ikapito ay ang Bundok Mandara.
Verse 11
धूतपापा शिवा चैव पवित्रा सन्मतिस्तथा / विद्युदभ्रा मही चान्या सर्वपापहरास्त्विमाः
Dhūtapāpā, Śivā, Pavitrā, at Sanmati; gayundin si Vidyudabhrā, Mahī, at iba pa—lahat ng ito ay mga tagapag-alis ng bawat kasalanan.
Verse 12
क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमतः पुत्राः सप्त महात्मनः / कुशलो मन्दगश्चोष्णः पीवरो ऽथोन्धकारकः
Sa Krauñca-dvīpa, si Dyutimān ay may pitong anak na dakila ang loob—Kuśala, Mandaga, Uṣṇa, Pīvara, at gayundin si Andhakāraka.
Verse 13
मुनिश्च दुन्दुभिश्चैव सप्तैते तत्सुता हर / क्रौञ्चश्च वामनश्चैव तृतीयश्चान्ध (थ) कारकः
Kasama rin sina Muni at Dundubhi—ang pitong ito ang mga anak niya, O Hara. Naroon din sina Krauñca at Vāmana, at isa pa ay si Andhakāraka (na binabasa rin bilang Athakāraka).
Verse 14
दिवावृत्पञ्चमश्चान्यो दुन्दुभिः पुण्डरीकवान् / गौरी कुमुद्वती चैव सन्ध्या रात्रिर्मनोजवा
May isa pang tinatawag na Divāvṛtpañcama; (may isa) si Dundubhi; (may isa) si Puṇḍarīkavān; gayundin sina Gaurī, Kumudvatī, Sandhyā, Rātri, at Manojavā.
Verse 15
ख्यातिश्च पुण्डरीका च सप्तैता वर्षनिम्नगाः / शाकद्वीपेश्वराद्भव्यात्सप्त पुत्राः प्रजज्ञिरे
Sina Khyāti at Puṇḍarīkā—kabilang sila sa pitong ilog ng mga rehiyon (varṣa). At mula kay Bhavyā, sa pamamagitan ng panginoon ng Śākadvīpa, isinilang ang pitong anak na lalaki.
Verse 16
जलद्श्च कुमारश्च सुकुमारोरुणी बकः / कुसुमोदः समोदार्किः सप्तमश्च महाद्रुमः
‘Jalada’, ‘Kumāra’, ‘Sukumāra’, ‘Aruṇī’, at ‘Baka’; saka ‘Kusumoda’, ‘Samodārki’; at bilang ikapito, ‘Mahādruma’—ito ang mga pangalang binanggit.
Verse 17
सुकुमारी कुमारी च नलिनी धेनुका च या / इक्षुश्च वेणुका चैव गभस्ती सप्तमी तथा
Sukumārī, Kumārī, Nalinī at Dhenukā; Ikṣū at Veṇukā rin—si Gabhastī ang ikapito, ayon sa pagkakasunod na iyon.
Verse 18
शबलात्पुष्करेशाच्च महावीरश्च धातकिः / अभूद्वर्षद्वयं चैव मानसोत्तरपर्वतः
Mula kina Śabala at Puṣkareśa, at mula rin kina Mahāvīra at Dhātakī, lumitaw ang dalawang varṣa; at naroon ang bundok na Mānasottara.
Verse 19
योजनानां सहस्राणि ऊर्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः / तावच्चैव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः
Umaangat ito nang limampung libong yojana; at gayon din ang lawak nito; sa lahat ng panig ay ganap na pabilog.
Verse 20
स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवेष्टितः / स्वादूदकस्य पुरतो दृश्यते लोकसंस्थितिः
Ang Puṣkara, na parang lotus, ay napalilibutan ng karagatang may matamis na tubig; at lampas sa dagat ng matamis na tubig na iyon, nasisilayan ang kaayusan ng mga daigdig.
Verse 21
द्विगुणा काञ्चनी भूमिः सर्वजन्तुविवर्जिता / लोकालोकस्ततः शैलो योजनायुताविस्तृतः / तमसा पर्वतो व्याप्तस्तमो ऽप्यण्डकटाहतः
Sa kabila nito ay may lupang ginto, doble ang sukat, na walang anumang nilalang. Pagkaraan ay naroon ang bundok na Lokāloka, na may lawak na sampung libong yojana. Nababalot ang bundok na iyon ng dilim, at maging ang dilim na iyon ay nasasaklaw ng balat ng kosmikong itlog.
The chapter explicitly traverses Plakṣa-dvīpa, Śālmali-dvīpa, Kuśa-dvīpa, Krauñca-dvīpa, Śāka-dvīpa, and Puṣkara-dvīpa, and then discusses Mānasottara and Lokāloka as structural cosmic features near the outer boundary.
Puṣkara is portrayed as lotus-like and encircled by an ocean of sweet water. The narration then uses Puṣkara as a pivot to describe what lies beyond the inhabited arrangement—an uninhabited golden tract, the Lokāloka mountain, and the darkness bounded by the brahmāṇḍa.