Adhyaya 50

Verse 1

नामैकोनपञ्चाशत्तमोध्यायः ब्रह्मोवाच / अहन्यहनि यः कुर्यात्क्रियां स ज्ञानमाप्नुयात् / ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय धर्ममर्थं च चिन्तयेत्

Wika ni Brahmā: Ang sinumang nagsasagawa ng itinakdang araw-araw na pagtalima, araw-araw, ay makakamit ang tunay na kaalaman. Pagbangon sa Brāhma-muhūrta, dapat pagnilayan ang dharma at ang artha (tamang kabuhayan at layunin).

Verse 2

चिन्तयेद्धृदि पद्मस्थमानन्दमजरं हरिम् / उषः काले तु संप्राप्ते कृत्वा चावश्यकं बुधः

Dapat pagnilayan sa puso si Hari na nananahan sa lotus ng kalooban—siya ang Ananda, di-naluluma at di-nasisira. Sa pagdating ng bukang-liwayway, ang marunong—matapos gampanan ang mga kailangang tungkulin—ay dapat magnilay sa Kanya.

Verse 3

स्त्रायान्नदीषु शुद्धासु शौचं कृत्वा यथाविधि / प्रतः स्नानेन पूयन्ते ये ऽपि पापकृतो जनाः

Sa mga ilog na dalisay, isagawa ang śauca ayon sa wastong paraan; sapagkat sa paliligo sa umaga, maging ang mga taong nagkasala ay nalilinis.

Verse 4

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्रातः स्नानं समाचरेत् / प्रातः स्नानं प्रशंसन्ति दृष्टादृष्टष्टकरं हि तत्

Kaya’t sa buong pagsisikap, isagawa ang paliligo sa madaling-araw. Pinupuri ng mga rishi ang paliligo sa umaga, sapagkat nagdudulot ito ng biyayang nakikita sa mundong ito at di-nakikita (kabanalan at gantimpalang espirituwal) sa kabila.

Verse 5

सुखात्सुप्तस्य सततं लालाद्याः संस्त्रवन्ति हि / अतो नैवाचरेत्कर्माण्यकृत्वा स्नानमादितः

Ang natutulog nang mahimbing ay patuloy na nilalabasan ng laway at iba pang likido ng katawan; kaya’t huwag magsagawa ng anumang ritwal o tungkulin nang hindi muna naliligo sa simula.

Verse 6

अलक्ष्मीः कालकर्णो च दुः स्वप्नं दुर्विचिन्तितम् / प्रतः स्नानेन पापानि धूयन्ते नात्र संशयः

Ang Alakṣmī (kasawian), ang malas na espiritu na si Kālakarṇa, masasamang panaginip at mapaminsalang pag-iisip—sa pagligo sa bukang-liwayway, nahuhugasan ang mga kasalanan; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 7

न च स्नानं विना पुंसां प्राशस्त्यं कर्म संस्मृतम् / होमे जप्ये विशेषेण तस्मात्स्नानं समाचरेत्

Kung walang pagligo, ang anumang mapalad na ritwal na ginagawa ng tao ay hindi itinuturing na tunay na kapuri-puri; lalo na sa homa (handog sa apoy) at japa (pagbigkas ng mantra). Kaya nararapat na magsagawa ng pagligo nang wasto.

Verse 8

अशक्तावशिरस्कं तु स्नानमस्य विधीयते / आर्द्रेण वाससा वापि मार्जनं कायिकं स्मृतम्

Para sa hindi makakaya ang ganap na pagligo, itinakda ang pagligong bahagya (hindi kasama ang ulo). O kaya, ang pagpupunas ng katawan gamit ang basang tela ay itinuturing ding paglilinis ng katawan.

Verse 9

ब्राह्ममाग्नेयमुद्दिष्टं वायव्यं दिव्यमेव च / वारुणं यौगिकं तद्वत्षडङ्गं स्नानमाचरेत्

Isagawa ang anim-na-uri na paliligo ayon sa itinakda: ang Brāhma na paligo, ang Āgneya (apoy) na paligo, ang Vāyavya (hangin) na paligo, ang Divya (makalangit) na paligo, ang Vāruṇa (tubig) na paligo, at gayundin ang Yaugika (yogiko) na paligo.

Verse 10

ब्राह्मं तु मार्जनं मन्त्रैः कुशैः सोदकबिन्दुभिः / आग्रेयं भस्मनाऽपादमस्तकाद्देहधूननम्

Ang paglilinis na Brāhma ay ang pagpunas na may mga mantra, gamit ang damong kuśa at mga patak ng tubig. Ang paglilinis na Āgneya ay ang pagdalisay sa katawan sa pamamagitan ng banal na abo (bhasma), mula paa hanggang ulo, na parang inaalog upang luminis.

Verse 11

गवां हि रजसा प्रोक्तं वायव्यं स्नानमुत्तमम् / यत्तु सातपवर्षेण स्नानं तद्दिव्यमुच्यते

Ang pagligo gamit ang alikabok na itinaas ng mga baka ay ipinahayag na siyang pinakadakilang paliligo na ‘Vāyavya’ (paglilinis sa pamamagitan ng hangin); at ang pagligong nalalantad sa araw at ulan ay tinatawag na ‘Banal’ na paliligo (Divya).

Verse 12

वारुणं चावगाहं च मानर्स त्वात्मवेदनम् / यौगिकं स्नानमाख्यातं योगेन हरिचिन्तनम्

Ang paglubog sa tubig ay tinatawag na paliligo ni Varuṇa; ang paliligo ng isip ay ang pagkakakilala sa sarili. Ang paliligo ng yoga ay ipinahahayag na pagninilay kay Hari sa pamamagitan ng yoga.

Verse 13

आत्मतीर्थमिति ख्यातं सेवितं ब्रह्मवादिभिः / क्षीरवृक्षसमुद्भूतं मालतीसम्भवं शुभम्

Ito’y kilala bilang «Ātma-tīrtha» at dinadaluhan ng mga tagapagturo ng Brahman. Mapalad ang kalikasan nito; nagmumula ito sa punong may katas na parang gatas at isinilang mula sa mālatī (sampagita/baging).

Verse 14

अपामार्गं च विल्वं च करवीरं च धावने / उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा भक्षयेद्दन्तधावनम्

Para sa paglilinis ng ngipin, maaaring gumamit ng sanga ng apāmārga, bilva, o karavīra; nakaharap sa hilaga o sa silangan, isagawa ang paglilinis ng ngipin.

Verse 15

प्रक्षाल्य भुक्त्वा तज्जह्याच्छुचौ देशे समाहितः / स्नात्वा सन्तर्पयेद्देवानृषीन्पितृगणांस्तथा

Pagkatapos kumain, matapos magbanlaw at maglinis, itapon nang nararapat ang mga tira sa isang malinis na lugar na may nakatuong isip. Pagkaraan, matapos maligo, maghandog ng santarpaṇa (pag-aalay upang masiyahan) sa mga Deva, sa mga Ṛṣi, at gayundin sa mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 16

आचम्य विधिवन्नित्यं पुनराचम्य वाग्यतः / संमार्ज्य मन्त्रै रात्मानं कुशैः सोदकबिन्दुभैः

Matapos magsagawa ng ācaman (pag-inom ng banal na tubig) araw-araw ayon sa itinakdang paraan, at muling ācaman na may pagpipigil sa pananalita, linisin ang sarili sa pamamagitan ng mga mantra, gamit ang damong kuśa at mga patak ng tubig.

Verse 17

आपोहिष्ठाव्याहृतिभिः सावित्र्या वारुणैः शुभैः / ओङ्कारव्याहृतियुतां गायत्त्रीं वेदमातरम्

Sa pamamagitan ng mga banal na pagbigkas na nagsisimula sa “Āpo hi ṣṭhā…”, kasama ang Savitrī (Gāyatrī) at ang mapagpalang mga mantra ni Varuṇa, at may Oṁ na kalakip ang mga vyāhṛti, bigkasin ang Gāyatrī—ang Ina ng mga Veda.

Verse 18

जप्त्वा जलाञ्जलिं दद्याद्भारस्करं प्रति तन्मनाः / प्राक्कूलेषु ततः स्थित्वा दर्भेषु सुसमाहितः

Pagkatapos bigkasin ang itinakdang mantra, maghandog ng isang dakot na tubig bilang alay, na ang isip ay nakatuon kay Bhāskara, ang Araw. Pagkaraan, tumayo sa silangang pampang at umupo sa damong darbha, na ganap na payapa at nakapokus.

Verse 19

प्राणायामं ततः कृत्वा ध्यायेत्सन्ध्यामिति श्रुतिः / या सन्ध्या सा जगत्सूतिर्मायातीता हि निष्कला

Pagkatapos ay gawin ang prāṇāyāma, at magnilay sa Sandhyā—gaya ng ipinahahayag ng Śruti. Ang Sandhyā na iyon ang pinagmumulan ng sanlibutan, lampas sa māyā, at tunay na walang bahagi o pagkakahati (niṣkala).

Verse 20

ऐश्वरी केवला शक्तिस्तत्त्वत्रयसमुद्भवा / ध्यात्वा रक्तां सितां कृष्णां गायत्त्रीं वै जपेद्वुधः

Ang Gāyatrī ay ang makapangyarihang Lakás na naghahari at ganap, na sumisibol mula sa tatlong tattva. Matapos pagnilayan ang Gāyatrī sa anyong pula, puti, at itim, ang marunong ay dapat magsagawa ng japa ng kanyang mantra.

Verse 21

प्राङ्मुखः सततं विप्रः सन्ध्योपासनमाचरेत् / सन्ध्याहीनो ऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु

Nakaharap sa silangan, ang taong “dalawang-ulit na isinilang” ay dapat laging magsagawa ng pagsamba sa Sandhyā. Ang walang Sandhyā ay laging marumi at hindi karapat-dapat sa lahat ng ritwal at tungkulin.

Verse 22

यदन्यत्कुरुते किञ्चिन्न तस्य फलभाग्भवेत् / अनन्यचेतसः सन्तो ब्राह्मणा वेदपारगाः

Anuman ang iba pang gawin ng tao, hindi siya nagiging kabahagi ng bunga nito; tanging ang mga banal na Brahmana—may iisang tuon ng isip at nakatawid sa kabilang pampang ng mga Veda—ang karapat-dapat tumanggap at makibahagi sa bunga.

Verse 23

उपास्य विधिवत्सन्ध्यां प्राप्ताः पूर्वपरां गतिम् / यो ऽन्यत्र कुरुते यत्नं धर्म कार्ये द्विजोत्तमः

Sa wastong pagsasagawa ng mga ritwal ng Sandhyā ayon sa tuntunin, nararating nila ang pinakamataas na landas (ang sukdulang kalagayan). Ngunit ang pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang na nagsisikap sa ibang dako—hiwalay sa dharma—ay hindi makaaabot sa layong iyon.

Verse 24

विहाय सन्ध्याप्रणतिं स याति नरकायुतम् / तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सन्ध्योपासनमाचरेत्

Ang tumatalikod sa mapitagang pagsamba sa Sandhyā ay mapupunta sa di-mabilang na mga impiyerno; kaya’t sa buong pagsisikap ay dapat isagawa ang pagsamba sa Sandhyā.

Verse 25

उपासितो भवेत्तेन देवो योगतनुः परः / सहस्रपरमां नित्यां शतमध्यां दशावराम्

Sa pamamagitan ng disiplina ng pagsamba at pagbigkas (japa) na iyon, ang Kataas-taasang Diyos—na ang anyo ay mismong Yoga—ay nalulugod at napapapayapa. Ang pagsasanay na ito’y dapat panatilihing palagian: isang libo ang pinakamataas, isang daan ang katamtaman, at sampu ang pinakamababa.

Verse 26

गायत्त्रीं वै जपेद्विद्वान्प्राङ्मुखः प्रयतः शुचिः / अथोपतिष्ठेदादित्यमुदयस्थं समाहितः

Ang marunong, na may disiplina at dalisay, ay dapat mag-japa ng Gāyatrī na nakaharap sa silangan; pagkatapos, na may isip na nakatuon, sambahin niya si Āditya, ang Araw, sa oras ng pagsikat.

Verse 27

मन्त्रैस्तु विविधैः सौरैः ऋग्यजुःसामसंज्ञितैः / उपस्थाय महायोगं देवदेवं दिवाकरम्

Pagkatapos, sa iba’t ibang mantrang pang-Surya—na kilala bilang mula sa Ṛg, Yajus, at Sāma—matapos sambahin nang wasto si Divākara, ang Dakilang Yogin, ang Diyos ng mga diyos, ang Araw.

Verse 28

कुर्वीत प्रणतिं भूमौ मूर्धानमभिमन्त्रितः / ॐ खखोल्काय शान्ताय कारणत्रयहेतवे

Matapos munang basbasan ang ulo sa pamamagitan ng mantra, dapat siyang magpatirapa sa lupa at bigkasin: “Om—pagpupugay kay Khakholka, ang Mapayapa, ang sanhi sa likod ng tatlong sanhi.”

Verse 29

निवेदयामि चात्मानं नमस्ते ज्ञानरूपिणे / त्वमेव ब्रह्म परममापो ज्योती रसो ऽमृतम्

Iniaalay ko ang aking sarili sa Iyo; pagpupugay sa Iyo na ang anyo ay dalisay na kaalaman. Ikaw lamang ang Kataas-taasang Brahman—Ikaw ang tubig, ang liwanag, ang diwa (rasa), at ang amṛta, nektar ng kawalang-kamatayan.

Verse 30

भूर्भुवः स्वस्त्वमोङ्कारः सर्वो रुद्रः सनातनः / एतद्वै सूर्यहृदयं जप्त्वा स्तवनमुत्तमम्

“Bhūr, Bhuvaḥ, Svaḥ; at ang pantig na Om—Siya ang lahat, si Rudra, ang Walang-hanggan.” Sa pag-japa nito bilang Sūrya-hṛdaya (mantra ng ‘puso’ ng Araw), natatamo ang pinakadakilang pagpupuri.

Verse 31

प्रातः काले च मध्याह्ने नमस्कुर्याद्दिवाकरम् / अथागम्य गृहं विप्रः (पश्चात्) समाचम्य यथाविधि

Sa umaga at muli sa tanghaling-tapat, dapat yumuk at magbigay-galang sa Araw (Divākara). Pagbalik sa tahanan, ang brāhmaṇa ay magsagawa ng ācāmana pagkatapos nito, ayon sa itinakdang paraan.

Verse 32

प्रज्वाल्य वह्निं विधिवज्जुहुयाज्जातवेदसम् / ऋत्विक् पुत्रो ऽथ पत्नी वा शिष्यो वापि सहोदरः

Pagkasindi ng sagradong apoy, dapat maghandog nang wasto ng mga alay kay Jātavedas (Agni). Ang paring tagapagpaganap, o ang anak na lalaki, o ang asawa, o ang alagad, o maging ang kapatid na kadugo ay maaaring magsagawa ng ritong ito.

Verse 33

प्राप्यानुज्ञां विशेषेण जुहुयाद्वा यथाविधि / विना म (त) न्त्रेण यत्कर्म नामुत्रेह फलप्रदम्

Matapos makamit ang pahintulot sa wastong paraan, dapat isagawa ang pag-aalay sa apoy ayon sa tuntunin; sapagkat ang anumang gawaing ritwal na walang mantra ay hindi nagbubunga—ni sa mundong ito ni sa kabilang-buhay.

Verse 34

दैवतानि नमस्कुर्यादुपहारान्निवेदयेत् / गुरुं चैवाप्युपासीत हितं चास्य समाचरेत्

Dapat yumuk at magbigay-galang sa mga diyos at maghandog ng mga alay na may paggalang; dapat ding paglingkuran ang guru at kumilos sa mga paraang kapaki-pakinabang sa kanya.

Verse 35

वेदाभ्यासं ततः कुर्यात्प्रयत्नाच्छक्तितो द्विजः / जपेद्वाध्यापयेच्छिष्यान्धारयेद्वै विचारयेत्

Pagkatapos nito, ang dwija (dalawang ulit na isinilang) ay dapat magsikap, ayon sa kanyang kakayahan, sa pag-aaral ng Veda; dapat siyang mag-japa o magturo sa mga mag-aaral; dapat niyang isaulo ang mga aral at pagnilayan ang mga ito.

Verse 36

अवेक्षेत च शास्त्राणि धर्मादीनि द्विजोत्तमः / वैदिकांश्चैव निगमान्वेदाङ्गानि च सर्वशः

Ang pinakadakila sa mga dwija ay dapat masikap na magsuri at mag-aral ng mga śāstra tungkol sa Dharma at mga kaugnay na disiplina; gayundin ay pag-aralan ang mga kasulatang Veda at ang lahat ng Vedāṅga, mga sangay na pantulong ng Veda.

Verse 37

उपयादीश्वरं चैव योगक्षेमप्रासिद्धये / साधयेद्विविधानर्थान्कुटुम्बार्थं ततो द्विजः

Upang makamtan at mapanatili ang yoga at kṣema—kasaganaan at katiwasayan—ang dwija ay dapat sumamba nang wasto sa Panginoon (Īśvara); at pagkatapos, magsikap sa iba’t ibang paraan ng kabuhayan para sa ikabubuhay ng pamilya.

Verse 38

ततो मध्याह्नसमये स्नानार्थं मृदमाहरेत् / पुष्पाक्षतांस्तिलकुशान् गोमयं शुद्धमेव च

Pagkaraan, sa oras ng tanghali, magdala ng malinis na lupa para sa pagligo, kasama ang mga bulaklak, akṣata (bigas na buo), linga, damong kuśa, at tanging dalisay na dumi ng baka rin.

Verse 39

नदीषु देवखातेषु तडागेषु सरः सु च / स्नानं समाचरेन्नैव परकीये कदाचन

Dapat maligo sa mga ilog, sa mga banal na daluyan o imbakan ng tubig na wari’y ginawa ng mga deva, sa mga lawaing maliit at sa mga lawa; ngunit kailanman ay huwag maligo sa tubig na pag-aari ng iba nang walang karapatan o pahintulot.

Verse 40

पञ्च पिण्डाननुद्धृत्य स्नानं दुष्यन्ति नित्यशः / मृदैकया शिरः क्षाल्यं द्वाभ्यां नाभेस्तथोपरि

Kung maligo nang hindi muna inaalis ang limang bukol (ng karumihan), ang pagligo ay nadudungisan sa bawat pagkakataon. Sa isang bahagi ng lupang panlinis, hugasan ang ulo; sa dalawang bahagi, hugasan ang bahagi mula pusod paitaas.

Verse 41

अधश्च तिसृभिः क्षाल्यं पादौ षट्भिस्तथैव च / मृत्तिका च समुद्दिष्टा वृद्धामलकमात्निका

Sa ibabang bahagi ng katawan, dapat hugasan ng tatlong salok ng tubig, at gayundin ang mga paa ng anim. Ang lupang panlinis (mṛttikā) na gagamitin ay itinakda rin—yaong uri na tinatawag na vṛddhāmalaka-mātnikā.

Verse 42

गोमयस्य प्रमाणं तु तेनाङ्गं लेपयेत्ततः / प्रक्षाल्याचम्य विधिवत्ततः स्नायात्समाहितः

Kunin ang tamang sukat ng dumi ng baka, at saka ipahid sa katawan. Pagkaraan, hugasan ito, magsagawa ng ācamana ayon sa tuntunin, at maligo nang may isip na natitipon at mapagmatyag.

Verse 43

लेपयित्वा तु तीरस्थस्तल्लिङ्गैरेव मन्त्रतः / अभिमन्त्र्य जलं मन्त्रैरालिङ्गैर्वारुणैः शुभैः

Nakatayo sa pampang ng ilog, ipahid ang banal na sangkap habang binibigkas ang angkop na mga mantra ayon sa mga tanda. Pagkaraan, basbasan ang tubig sa pamamagitan ng mapalad na mga Varuṇa-mantra na kaugnay ng gayunding mga tanda, at ipagpatuloy ang ritwal.

Verse 44

त्नानकाले स्मरेद्विष्णमापो नारायणो यतः / प्रेक्ष्य ओङ्कारमादित्यं त्रिर्निमज्जेज्जलाशये

Sa oras ng paliligo, alalahanin si Panginoong Viṣṇu, sapagkat ang mga tubig ay kay Nārāyaṇa. Tumingin sa Araw bilang banal na Oṁ, at lumubog nang tatlong ulit sa anyong-tubig.

Verse 45

आचान्तः पुनराचामेन्मन्त्रेणानेन मन्त्रवित् / अन्तश्चरसि भूतेषु गुहायां विश्वतोमुखः

Pagkatapos magsagawa ng ācamana, ang nakaaalam ng mga mantra ay dapat muling sumipsip ng tubig sa pamamagitan ng mantrang ito: “Ikaw ay gumagalaw sa loob ng lahat ng nilalang, nananahan sa yungib ng puso, O Ikaw na may mukha sa lahat ng dako.”

Verse 46

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कार आपो ज्योती रसो ऽमृतम् / द्रुपदां वा त्रिरभ्यस्येव्द्याहृतिप्रणवान्विताम्

Ikaw ang yajña (handog na sakripisyo) at Ikaw rin ang panawagang vaṣaṭ; Ikaw ang mga tubig, ang liwanag, ang diwa, at ang amṛta—nektar ng kawalang-kamatayan. Alalahanin Ka sa pagbigkas nang tatlong ulit ng mga banal na taludtod na may vyāhṛti at praṇava na “Oṁ”.

Verse 47

सावित्रीं वा जपे द्विद्वांस्तथा चैवाघमर्षणम् / ततः संमार्जनं कुर्यादापोहिष्ठामयोभुवः

Ang marunong na dvija (dalawang-ulit na isinilang) ay dapat bumigkas ng Sāvitrī (Gāyatrī) at ng Aghamarṣaṇa, ang himnong nag-aalis ng kasalanan. Pagkaraan nito, magsagawa ng paglilinis sa pagwiwisik/pagpunas, habang binibigkas ang mga mantrang-tubig na “Āpo hi ṣṭhā…” at “A mayo bhuvaḥ”.

Verse 48

इदमापः प्रवहतव्याहृतिभिस्तथैव च / ततो ऽभिमन्त्रितं तोपमापो हिष्ठादिमन्त्रकैः

Ang mga tubig na ito ay dapat ibuhos habang binibigkas ang mga banal na vyāhṛti. Pagkaraan, ang tubig ay dapat basbasan sa pamamagitan ng pagbigkas ng mga mantra, na nagsisimula sa “Āpo hi ṣṭhā…” at iba pang kaugnay na mantrang-tubig.

Verse 49

अन्तर्जलमवाङ्मग्नो जपेत्त्रिरघमर्षणम् / द्रुपदां वाथ सावित्ररिं तद्विष्णोः परमं पदम्

Habang nakalubog sa tubig at nakayuko ang mukha, ulitin ang Aghamarṣaṇa nang tatlong beses. O kaya’y bigkasin ang Drupadā o ang Sāvitrī (Gāyatrī), at pati ang mantrang nagsisimula sa “tad viṣṇoḥ paramaṃ padam,” ang kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.

Verse 50

आवर्तयेद्वा प्रणवं देवदेवं रमरेद्धरिम् / अपः पाणौ समादाय जप्त्वा वै मार्जने कृते

Bilang ibang paraan, ulit-ulitin ang praṇava na “Oṁ” habang sumasamba kay Hari, ang Diyos ng mga diyos. Kumuha ng tubig sa palad, bigkasin ang mantra, at saka isagawa ang mārjana—ang pagwiwisik na paglilinis.

Verse 51

विन्यस्य मूर्ध्नि तत्तोयं मुच्यते सर्वपातकैः / सन्ध्यामुपास्य चाचम्य संस्मरेन्नित्यमीश्वरम्

Kapag inilagay ang tubig na iyon sa tuktok ng ulo, ang tao’y napapalaya sa lahat ng kasalanan. Matapos ang pagsamba sa Sandhyā at ang pag-inom ng tubig na panglinis (ācamana), lagi niyang alalahanin ang Panginoon.

Verse 52

अथोपतिष्ठेदादित्यमूर्ध्वपुष्पान्विताञ्जलिम् / प्रक्षिप्यालोकयेद्देवमुदयन्तं न शक्यते

Pagkatapos, tumindig nang may paggalang sa harap ni Āditya (Araw), na magkasalikop ang mga palad at may mga bulaklak na nakataas. Pagkakahandog, tumingin sa diyos na sumisikat—ngunit hindi dapat subukang tumitig nang tuwiran sa pagsikat niya.

Verse 53

उदुत्यं चित्रमित्येवं तच्चक्षुरिति मन्त्रतः / हंसः शुचिषदेतेन सावित्र्या च विशेषतः

Sa pagbigkas ng mga mantra na nagsisimula sa “Udutyaṃ citram” at “Tac-cakṣur,” at lalo na sa pamamagitan ng Sāvitrī (Gāyatrī), ang Haṃsa—na nananahan sa kadalisayan—ay natatanto at napapapayapa sa pagsasanay na ito.

Verse 54

अन्यैः सौरैर्वैदिकैश्च गायत्त्रीं च ततो जपेत् / मन्त्रांश्च विविधान्पश्चात्प्राक्कूले च कशासने

Pagkatapos, bigkasin ang Gāyatrī kasama ng iba pang mga mantra para sa Araw at mga mantrang Vedic. Pagkaraan nito, bigkasin pa ang sari-saring mantra, na nakaupo sa upuang kuśa na ang dulo ay nakaharap sa silangan.

Verse 55

तिष्ठंश्च वीक्ष्यमाणोर्ऽकं जपं कुर्यात्समाहितः / स्फटिकाब्जाक्षरुद्राक्षैः पुत्रजीवसमुद्भवैः

Habang nakatayo at nakatuon ang isip, at nakatingin sa Araw, gawin ang japa (paulit-ulit na pagbigkas ng mantra) gamit ang rosaryo na yari sa kristal, buto ng lotus, rudrākṣa, o mga buto ng putrajīva.

Verse 56

कर्तव्या त्वक्षाला स्यादन्तरा तत्र सा स्मृता / यदि स्यात्क्लिन्नवासा वै वारिमध्यगतश्चरेत्

Sa pagitan na iyon, dapat ngang isagawa ang paglilinis ng katawan (pagligo/pagdadalisay)—ito ang tuntunin. At kung nabasa ang kasuotan, lumakad habang nananatili sa gitna ng tubig.

Verse 57

अन्यथा च शुचौ भूम्यां दर्भेषु च समाहितः / प्रदक्षिणं समावृत्य नमस्कृत्य ततः क्षितौ

Kung hindi, maupo nang may natipong diwa sa malinis na lupa sa ibabaw ng banal na damong darbha; saka magsagawa ng pradakṣiṇa (pag-ikot pakanan) nang mapalad; pagkatapos, maghandog ng namaskāra at yumuk na nakadapa sa lupa.

Verse 58

आचम्य च यथाशास्त्रं शक्त्या स्वाध्यायमाचरेत् / ततः सन्तर्पयेद्देवानृषीन्पितृगणांस्तथा

Matapos isagawa ang ācamana ayon sa mga śāstra, magsagawa ng svādhyāya (banal na pag-aaral/pagbigkas) ayon sa makakaya; pagkaraan, maghandog ng tarpaṇa upang bigyang-kasiyahan ang mga Deva, ang mga Ṛṣi, at gayundin ang mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 59

आदावोङ्कारमुच्चार्य नमो ऽन्ते तर्पयामि च / देवान्ब्रह्मऋषींश्चैव तर्पयेदक्षतोदकैः

Unang bigkasin ang pantig na “Oṁ”, at tapusin sa pagbati ng pagpupugay na “namo”, saka sabihin: “Ako’y naghahandog ng tarpaṇa”; at pagkatapos, bigyang-kasiyahan ang mga Deva at mga Brahmarṣi sa pamamagitan ng tubig na hinaluan ng akṣata (buong butil).

Verse 60

पितॄन्देवान्मुनीन् भक्त्या स्वसूत्रोक्तविधानतः

Sa debosyon, dapat sambahin ang mga Pitṛ (mga ninuno), ang mga Deva, at ang mga Muni (mga pantas), nang mahigpit ayon sa mga pamamaraang itinakda sa sariling gṛhya-sūtra.

Verse 61

देवर्षोंस्तर्पयेद्धीमानुदकाञ्जलिभिः पितॄत् / यज्ञोपवीती देवानां निवीती ऋषितर्पणे

Ang marunong ay dapat magbigay-kasiyahan sa mga Pitṛ (mga ninuno) sa pamamagitan ng pag-aalay ng dakot-dakot na tubig. Sa pag-aalay sa mga Deva, isuot ang sagradong sinulid (yajñopavīta) sa paraang upavīta; at sa pag-aalay sa mga Ṛṣi, isuot ito sa paraang nivīta.

Verse 62

प्राचीनावीती पित्र्ये तु तेन तीर्थेन भारत / निष्पीड्य स्नानवस्त्रं वै समाचम्य च वाग्यतः

O Bhārata, sa mga ritwal para sa Pitṛ, isuot ang sagradong sinulid sa paraang prācīnāvītī. Pagkatapos, sa tīrtha na iyon, matapos pigain ang damit-panligo, magsagawa ng ācamana at manatiling maingat at pigil sa pananalita.

Verse 63

स्वैर्मन्त्रैरर्चयेद्देवान्पुष्पैः पत्रैस्तथाम्बुभिः / ब्रह्माणं शङ्करं सूर्यं तथैव मधुसूदनम्

Sa pamamagitan ng mga mantrang itinakda para sa sarili, sambahin ang mga diyos sa pamamagitan ng mga bulaklak, dahon, at pati tubig—sambahin si Brahmā, si Śaṅkara, si Sūrya, at gayundin si Madhusūdana (Viṣṇu).

Verse 64

अन्यांश्चाभिमतान्देवान् भक्त्या चाक्रोधनो हर ! / प्रदद्याद्वाथ पुष्पादि सूक्तेन पुरुषेण तु

At, O Hara, na walang galit at may debosyon, maghandog din sa iba pang mga piniling diyos na sinasamba. Pagkaraan, ihandog ang mga bulaklak at iba pa, na sinasabayan ng pagbigkas ng Puruṣa-sūkta.

Verse 65

आपो वा देवताः सर्वास्तेन सम्यक् समर्चिताः / ध्यात्वा प्रणवपूर्वं वै देवं वारिसमाहितः

Ang tubig mismo ay dapat ituring na lahat ng mga diyos; kaya sa pamamagitan nito sila ay nasasamba nang wasto. Matapos magnilay na may banal na pantig na Oṁ bilang panimula, ituon ang isip sa tubig at pagnilayan ang Banal na Diyos.

Verse 66

नमस्कारेण पुषापाणि विन्यसेद्वै पृथक्पृथक् / नर्ते ह्याराधनात्पुण्यं विद्यते कर्म वैदिकम्

Sa mapitagang pagpupugay, ilagay ang mga bulaklak nang magkakahiwalay, isa-isa; sapagkat bukod sa taimtim na pagsamba (ārādhana), walang kabutihang-loob na bunga mula sa gawang-ritwal na Veda.

Verse 67

तस्मात्तत्रादिमध्यान्ते चेतसा धारयेद्धरिम् / तद्विष्णोरिति मन्त्रेण सूक्तेन पुरुषेण तु

Kaya nga, sa ritong iyon, sa simula, sa gitna, at sa wakas, dapat laging itangan sa kamalayan ang Panginoong Hari—sa pamamagitan ng mantrang “tad viṣṇoḥ” at ng himnong Puruṣa Sūkta.

Verse 68

निवेदयेच्च आत्मानं विष्णवे ऽमलतेजसे / तदाध्यात्ममनाः शान्तस्तद्विष्णोरिति मन्त्रतः

Ihandog (isuko) ang sarili mismo kay Viṣṇu na may liwanag na walang dungis; na may panloob na pagkamakaespiritu at kapayapaan, gawin ito sa pamamagitan ng mantrang “tad viṣṇoḥ”.

Verse 69

अप्रेते सशिरा वेतियजेत्वा पुष्पके हरिम् / देवयज्ञं पितृयज्ञं तथैव च / मानुषं ब्रह्मयज्ञं च पञ्च यज्ञान्समाचरेत्

Bago maging preta (ligalig na kaluluwang yumao), sambahin si Hari—na inihihimay na nakaluklok sa Garuḍa—at isagawa nang wasto ang limang dakilang yajña: deva-yajña, pitṛ-yajña (sa mga ninuno), manuṣya-yajña (paglilingkod sa tao), at brahma-yajña (svādhyāya/pag-aaral at pagbigkas ng banal na kaalaman).

Verse 70

यदि स्यात्तर्पणादर्वाग्ब्रयज्ञं कुतो भवेत् / कृत्वा मनुष्ययज्ञं वै ततः स्वाध्यायमाचरेत्

Kung uunahin ang tarpaṇa (pag-aalay ng tubig), paano magaganap ang brahma-yajña (pag-aaral/pagbigkas ng banal na kaalaman)? Matapos munang isagawa ang manuṣya-yajña, saka magpakadalubhasa sa svādhyāya (sariling pag-aaral ng Veda at śāstra).

Verse 71

वैश्वदेवस्तु कर्तव्यो देवयज्ञः स तु स्मृतः / भूतयज्ञःऋ स वै ज्ञेयो भूतेभ्यो यस्त्वयं बलिः

Dapat isagawa ang handog na Vaiśvadeva; ito ang inaalala bilang deva-yajña, ang sakripisyong ukol sa mga deva. At ang bali, ang handog na ibinibigay sa mga nilalang na may buhay, ay dapat maunawaan bilang bhūta-yajña, ang sakripisyong para sa mga nilalang.

Verse 72

श्वभ्यश्च श्वपचेभ्यश्च पतितादिभ्य एव च / दद्याद्भूमौ बहिस्त्वन्नं पक्षिभ्यश्च द्विजोत्तमः

Ang pinakadakila sa mga dwija ay dapat maglagay ng pagkain sa labas sa lupa at magbigay sa mga aso, sa mga itinakwil (mga tagaluto ng aso), sa mga nalugmok at iba pang tulad nila—at gayundin sa mga ibon.

Verse 73

एकं तु भोजयेद्विप्रं पितॄनुद्दिश्य सत्तमाः / नित्यश्राद्धं तदुद्दिश्य पितृयज्ञो गतिप्रदः

Ang pinakamarangal sa mga banal ay dapat magpakain kahit isang brāhmaṇa, na iniuukol sa mga Pitṛ (mga ninuno). Ang gawang iyon, kapag isinasagawa bilang araw-araw na śrāddha para sa kanila, ay ang Pitṛ-yajña—at nagkakaloob ng mabuting paglalakbay pasulong para sa mga ninuno.

Verse 74

उद्धृत्य वा यथाशक्ति किञ्चिदन्नं समाहितः / वेदतत्त्वार्थविदुषे द्विजायैवोपपादयेत्

Sa isip na nakatuon, ayon sa kakayahan, magbukod ng kaunting pagkain at ihandog ito sa isang dwija (brāhmaṇa) na nakaaalam ng tunay na diwa at mga prinsipyo ng Veda.

Verse 75

पूजयेदतिथिं नित्यं नमस्येदर्चयोद्द्विजम् / मनोवाक्कर्मभिः शान्तं स्वागतैः स्वगृहं ततः

Dapat laging parangalan ang panauhin, at yumukod at sumamba sa isang dwija (marunong). Sa payapang isip, salita, at gawa, saka siya tanggapin nang wasto sa sariling tahanan.

Verse 76

भिक्षामाहुर्ग्रासमात्रमन्नं तत्स्याच्चतुर्गुणम् / पुष्कलं हन्तकारं तु तच्चतुर्गुणमुच्यते

Sinasabi nilang ang “bhikṣā” (limos na hiningi) ay pagkaing kasinlaki ng isang subo; ang takdang bahagi ay apat na ulit niyon. Ngunit ang labis at marangyang dami ay tinatawag na “hantakāra” (nakapipinsala/nagpapahamak), at iyon man ay inilalarawan sa sukat na apat na ulit.

Verse 77

गोदोहमात्रकालं वै प्रतीक्ष्यो ह्यतिथिः स्वयम् / अभ्यागतान्यथाशक्ति पूजयेदतिथिं तथा

Dapat na personal na maghintay sa panauhin sa tagal na katumbas ng pag-gatas sa baka; at kapag dumating ang mga panauhin, dapat silang parangalan at tanggapin ayon sa sariling kakayahan.

Verse 78

भिक्षां वै भिक्षवे दद्याद्विधिवद्ब्रह्यचारिणे / दद्यादन्नं यथाशक्ति अर्थिभ्यो लोभवर्जितः

Dapat magbigay ng bhikṣā sa namamalimos ayon sa wastong tuntunin, at ayon sa ritwal sa isang brahmacārin. Nang walang kasakiman, magbigay rin ng pagkain sa mga humihingi ng tulong ayon sa makakaya.

Verse 79

भुञ्जति बन्धुभिः सार्धं वाग्यतो ऽन्नमकुत्सयन् / अकृत्वा तु द्विजः पञ्च महायज्ञान् द्विजोत्तमः

Kahit ang isang marangal na dvija, kung kumakain kasama ang mga kamag-anak na may pagpipigil sa pananalita at hindi nilalait ang pagkain, ngunit hindi naman nagsasagawa ng limang dakilang yajña, nananatili siyang kapintasan kahit mataas ang katayuan.

Verse 80

भुञ्जते चेत्स मूढात्मा तिर्यग्योनिं च गच्छति / वेदाभ्यासो ऽन्वहं शक्त्या महायज्ञक्रियाक्षमाः

Kung ang taong naliligaw ang isip ay magpakalunod sa ipinagbabawal na paglalayaw, mapupunta siya sa sinapupunan ng hayop. Kaya, ayon sa makakaya, magsanay araw-araw sa pag-aaral ng Veda at maging bihasa sa mga gawaing ritwal ng mga dakilang yajña.

Verse 81

नाशयन्त्याशु पापानि देवानामर्चनं तथा / यो मोहादथ वालस्यादकृत्वा देवतार्चनम्

Ang pagsamba sa mga Deva ay mabilis na pumupuksa sa mga kasalanan. Ngunit ang sinumang dahil sa pagkalito o dahil sa katamaran ay hindi nagsasagawa ng pagsamba sa mga diyos, ay tatanggap ng kabaligtarang bunga.

Verse 82

भुङ्क्ते स याति नरकान्त्सूंकरेष्वेव जायते / अशौचं संप्रवक्ष्यामि अशुचिः पातकी सदा

Ang kumakain ng ipinagbabawal o maruming pagkain ay mapupunta sa mga impiyerno at tunay na muling isisilang sa lahi ng mga baboy. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang aśauca (karumihan); ang marumi ay laging makasalanan.

Verse 83

अशौचं चैव संसर्गाच्छुद्धिः संसर्गवर्जनात् / दशाहं प्राहुराशौचं सर्वेविप्रा विपश्चितः

Ang aśauca (karumihan) ay lumilitaw dahil sa pakikisalamuha o pagdikit sa marumi, at ang paglilinis ay dumarating sa pag-iwas sa gayong pakikisalamuha. Ipinahahayag ng lahat ng marurunong na Brahmana na ang panahon ng karumihan ay sampung araw.

Verse 84

मृतेषु वाथ जातेषु ब्राह्मणानां द्विजोत्तम / आदन्तजननात् सद्य आचूडादेकरात्रकम्

O pinakamahusay sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang), sa mga Brahmana kapag may kamatayan o kapanganakan, ang karumihan ay dumarating agad at tumatagal ng isang gabi—mula sa paglitaw ng ngipin ng bata hanggang sa seremonyang pag-ahit ng buhok (cūḍā).

Verse 85

त्रिरात्रमौपनयनाद्दशरात्रमतः परम् / क्षत्त्रियो द्वादशहेन दशभिः पञ्चभिर्विशः

Pagkaraan ng upanayana (pagtanggap ng banal na sinulid), ang panahon ng pagtalima ay tatlong gabi; pagkatapos nito, umaabot sa sampung gabi. Para sa Kṣatriya ay labindalawang araw; para sa Vaiśya ay sampung araw, o limang araw (ayon sa sinusunod na tuntunin).

Verse 86

शुध्येन्मासेन वै शूद्रो यतीनां नास्ति पातकम् / रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्त्रावेषु शौचकम्

Ang Śūdra ay nagiging dalisay pagkalipas ng isang buwan; para sa mga yatī (mga nagtalikod sa daigdig) ay walang karumihan. Sa pagkalaglag ng sanggol, sundin ang panahon ng paglilinis sa bilang ng mga gabing katumbas ng isang buwan.