Shloka 14

Kula-amṛta: Śiva’s Teaching to Nārada on Viṣṇu-Dhyāna and Mokṣa

सर्वात्मकञ्च वै यावदात्मचैतन्यरूपकम् / शुभमेकाक्षरं विष्णुं सदा ध्यायन्विमुच्यते

sarvātmakañca vai yāvadātmacaitanyarūpakam / śubhamekākṣaraṃ viṣṇuṃ sadā dhyāyanvimucyate

Hangga’t patuloy na nagmumuni ang tao kay Viṣṇu—ang mapalad, ang iisang pantig, ang sumasaklaw sa lahat, at ang mismong anyo ng kamalayan ng kaluluwa—hangga’t gayon siya’y napapalaya.

सर्वात्मकम्all-souled/whose self is all
सर्वात्मकम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + आत्मक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (पाठे कर्मपदे विष्णुम् इति विशेषणत्वात् द्वितीया); समासः: सर्व-आत्मक (तत्पुरुष: 'having all as self')
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/उपपद-अव्यय (emphatic particle)
यावत्as much as/so far as
यावत्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/संबन्ध-शब्द)
Formपरिमाण/अवधि-वाचक-अव्यय (as much as/so long as)
आत्मself
आत्म:
Sambandha (Compound member/समास-संबन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) प्रातिपदिक-रूप
चैतन्यconsciousness
चैतन्य:
Sambandha (Compound member/समास-संबन्ध)
TypeNoun
Rootचैतन्य (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) प्रातिपदिक-रूप
रूपकम्having the nature/form of self-consciousness
रूपकम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootरूपक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; समासः: आत्म-चैतन्य-रूपक (तत्पुरुष: 'having the form of self-consciousness') विशेषणम् (विष्णुम्)
शुभम्auspicious
शुभम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (विष्णुम्)
एकone
एक:
Sambandha (Compound member/समास-संबन्ध)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Form(समासाङ्ग) प्रातिपदिक-रूप
अक्षरम्one-syllabled (the sacred syllable)
अक्षरम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeNoun
Rootअक्षर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; समासः: एक-अक्षर (द्विगु: 'one syllable/imperishable syllable') विशेषणम् (विष्णुम्)
विष्णुम्Vishnu
विष्णुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
ध्यायन्meditating
ध्यायन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु) + शतृ
Formशतृ-प्रत्ययान्त; पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
विमुच्यतेis freed
विमुच्यते:
Kriya (Result/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-मुच् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि (passive)

Lord Vishnu (in dialogue with Garuda/Vinata-putra)

Concept: Meditation on Vishnu as sarvatmaka and as the very form of atma-chaitanya, and as the auspicious eka-akshara, grants liberation as long as the contemplation is sustained.

Vedantic Theme: Identity of Self-consciousness with the all-pervading Lord; pranava/akshara as a support for realizing Brahman; continuity of remembrance as the operative cause.

Application: Adopt a concise mantra-support (eka-akshara/pranava-like) with meaning: ‘Vishnu as consciousness in all’; integrate into breath and daily activities for sustained smriti.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana: emphasis on nama/akshara-based remembrance and Vishnu as all-pervading consciousness (theme parallel)

V
Vishnu

FAQs

This verse presents the one-syllabled, auspicious form of Vishnu as a direct support for liberation: steady contemplation of that single, concentrated divine remembrance frees the practitioner.

Rather than describing post-death routes, it gives the inner means: realizing the soul’s consciousness as aligned with the all-pervading Vishnu through continuous dhyāna leads to release (vimukti).

Maintain daily, consistent meditation on Vishnu (even in a brief, single-syllable mantra-focused way) to cultivate clarity, detachment, and a liberation-oriented life.