Adhyaya 230

Verse 1

नामैकोनत्रिशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः सूत उवाच / आलोक्य सर्वशास्त्राणि विचार्य च पुनः पुनः / इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा

Wika ni Sūta: Matapos masiyasat ang lahat ng śāstra at pagnilayan nang paulit-ulit, iisa ang matibay na pasya—si Nārāyaṇa lamang ang dapat laging pagbulayan.

Verse 2

किं तस्य दानैः किन्तीर्थैः किं तपोभिः किमध्वरैः / यो नित्यं ध्यायते देवं नारायणमनन्यधीः

Ano pa ang kailangan niyang handog, paglalakbay sa banal na pook, pag-aayuno at pagtitika, o mga ritwal na paghahandog—siya na laging nagbubulay sa Panginoong Nārāyaṇa nang di-nahahating isip?

Verse 3

षष्टिस्तीर्थसहस्राणि षष्टिस्तीर्थशतानि च / नारायणप्रणामस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

Kahit animnapung libong banal na tirtha, at dagdag pang animnaraang sagradong pook, ay hindi katumbas kahit isang-ikasampu’t-anim na bahagi ng gantimpalang dulot ng mapitagang pagyukod kay Nārāyaṇa.

Verse 4

प्रयश्चित्तान्यशेषाणि तपः कर्माणि यानि वै / विद्धि तेषामशेषाणां कृष्णानुस्मरणं परम्

Alamin na sa lahat ng pag-aalay ng pagtubos (prāyaścitta) at sa lahat ng gawaing pag-aayuno at pagninilay, ang pinakadakila sa lahat ay ang pag-alaala kay Krishna.

Verse 5

कृतपापे ऽनुरक्तिश्च यस्य पुंसः प्रजायते / प्रायश्चित्तन्तु तस्यैकं हरेः संस्मरणं परम्

Para sa taong nagkakaroon ng pagkahumaling sa kasalanang nagawa na, ang iisang pinakadakilang pagtubos para sa kanya ay ang palagiang pag-alaala kay Hari (Vishnu).

Verse 6

मुहूर्तमपि यो ध्यायेन्नारायणमतन्द्रितः / सो ऽपि स्वर्गतिमाप्नोति किं पुनस्तत्परायणः

Kahit ang sinumang magnilay kay Nārāyaṇa nang walang pagwawalang-bahala sa loob lamang ng isang muhūrta ay nakakamtan ang landas tungo sa langit—lalo pa ang taong lubos na nakatuon at sumasandig sa Kanya.

Verse 7

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तेषु योगस्थस्य च योगिनः / या काचिन्मनसो वृत्तिः सा भवत्यच्युताश्रयात्

Para sa yogin na nananatili sa yoga, sa paggising, panaginip, at mahimbing na tulog—anumang paggalaw ng isip na sumibol ay nagaganap lamang sa pag-asa kay Acyuta (ang Di-Nagmamaliw na Panginoon).

Verse 8

उत्तिष्ठन्निपतन्विष्णुं प्रलपन्विविशंस्तथा / भुञ्जञ्जाग्रच्च गोविन्दं माधवं यश्च संस्मरेत्

Sinumang umaalaala kay Govinda—Mādhava, Vishnu—sa pagbangon at pagbagsak, sa pagsasalita at pagpasok saanman, sa pagkain at sa pagiging gising, ay laging nag-iingat ng Panginoon sa walang patid na paggunita.

Verse 9

स्वेस्वे कर्मण्यभिरतः कुर्याच्चित्तं जनार्दने / एषा शास्त्रानुसारोक्तिः किमन्यैर्बहुभाषितैः

Sa sariling nararapat na tungkulin, magsikap at ituon ang isip kay Janārdana (Panginoong Viṣṇu). Ito lamang ang aral na ayon sa śāstra; ano pa ang pakinabang ng napakaraming ibang salita?

Verse 10

ध्यानमेव परो धर्मो ध्यानमेव परं तपः / ध्यानमेव परं शौचं तस्माद्ध्यानपरो भवेत्

Ang pagninilay (dhyāna) lamang ang pinakamataas na dharma; ang pagninilay lamang ang pinakadakilang tapas. Ang pagninilay lamang ang pinakadalisay na kalinisan; kaya maging ganap na nakatuon sa pagninilay.

Verse 11

नास्ति विष्णोः परं ध्थेयं तपो नानशनात्परम् / तस्मात्प्रधानमत्रोक्तं वासुदेवस्य चिन्तनम्

Walang higit na dapat pagnilayan kaysa kay Viṣṇu, at walang austeridad na hihigit sa pag-aayuno. Kaya ang ipinahayag dito bilang pinakapanguna ay ang pagninilay sa Vāsudeva.

Verse 12

यद्दुर्लभं परं प्राप्यं मनसो यन्न गोचरम् / तदप्यप्रार्थितं ध्यातो ददाति मधुसूदनः

Kahit ang sukdulang kamit na napakahirap abutin at lampas sa saklaw ng isip—maging iyon man—ipinagkakaloob ni Madhusūdana sa taong nagmumuni sa Kanya, kahit hindi hinihingi.

Verse 13

प्रमादात्कुर्वतां कर्म प्रच्यवेताध्वरेषु यत् / स्मरणादेव तद्विष्णोः संपूर्णं स्यादिति श्रुतिः

Ipinahahayag ng Śruti: anumang kakulangan sa ritwal na paghahandog (adhvara) na naganap dahil sa pagkakaligta habang gumagawa, ang kakulangang iyon ay nagiging ganap sa pag-alaala lamang kay Panginoong Viṣṇu.

Verse 14

ध्यानेन सदृशो नास्ति शोधनं पापकर्मणाम् / आगामिदेहहेतूनां दाहको योगपावकः

Walang paglilinis ng makasalanang gawa na hihigit sa pagninilay; ang apoy ng yoga ang sumusunog sa mga sanhi na kung hindi, magbubunga ng susunod na katawan.

Verse 15

विनिष्पन्नसमाधिस्तु मुक्तिमत्रैव जन्मनि / प्राप्नोति योगी योगाग्निदग्धकर्मा च यो ऽचिरात्

Ngunit ang yogin na ganap nang hinog ang samādhi ay nakakamit ang kalayaan sa mismong buhay na ito; yaong ang karma’y nasunog sa apoy ng yoga ay dumarating dito nang di nagtatagal.

Verse 16

यथाग्निरुद्यतशिखः कक्षं दहति वानिलः / तथा चित्तस्थिते विष्णौ योगिना सर्वकिल्बिषम्

Gaya ng apoy na pinalalakas ng hangin, na may nag-aalab na liyab at sinusunog ang tuyong sukal, gayon din kapag si Viṣṇu ay matatag na nakalagay sa isip, sinusunog ng yogin ang lahat ng kasalanan at dungis.

Verse 17

यथाग्नियोगात्कनकममलं संप्रजायते / संप्लुष्टो वासुदेवेन मनुष्याणां सदा मलः

Gaya ng ginto na sa pagdikit sa apoy ay nagiging dalisay at walang dungis, gayon din ang laging dumi ng tao ay sinusunog at inaalis ni Vāsudeva.

Verse 18

गङ्गास्नानसहस्रेषु पुष्करस्नानकोटिषु / यत्पापं निलययाति स्मृते नश्यति तद्धरौ

Kahit maligo nang isang libong ulit sa Gaṅgā at di-mabilang na ulit sa Puṣkara, ang kasalanang kung hindi’y mananatiling nakasilid sa loob ay napapawi sa sandaling maalala si Hari.

Verse 19

प्राणायामसहस्नैस्तु यत्पापं नश्यति ध्रुवम् / क्षणमात्रेण तत्पापं हरेर्ध्यानात्प्रणश्यति

Ang kasalanang tiyak na napapawi sa libu-libong pagsasanay ng pagpigil-hininga (prāṇāyāma)—yaon ding kasalanan ay nalilipol sa isang iglap sa pagninilay kay Hari (Viṣṇu).

Verse 20

कलिप्रभावाद्दुष्टोक्तिः पाषण्डानां तथोक्तयः / न क्रामेन्मानसं तस्य यस्य चेतसि केशवः

Sa impluwensiya ng Panahong Kali, sumisibol ang masasamang pananalita at mga aral ng mga erehe; ngunit hindi ito makapapasok sa isip ng taong sa puso’y nananahan si Keśava (Viṣṇu).

Verse 21

सा तिथिस्तदहोरात्रं स योगः स च चन्द्रमाः / लग्नं तदेव विख्यातं यत्र संस्मर्यते हरिः

Kung saan inaalala si Hari—iyon ang tunay na tithi; iyon ang ganap na araw at gabi; iyon ang mapalad na yoga at iyon din ang Buwan; at iyon ang lagna na kinikilalang wasto.

Verse 22

सा हानिस्तन्महच्छिद्रं सा चार्थजडमूकता / चन्मुहूर्तं क्षणो वापि वासुदेवो न चिन्त्यते

Iyan ang tunay na pagkalugi; iyan ang malaking siwang sa buhay. Iyan ang pagkamanhid at pipi na kamangmangan—kapag kahit isang muhūrta o isang saglit ay hindi naaalala si Vāsudeva.

Verse 23

कलौ कृत युगं तस्य कलिस्तस्य कृते युगे / हृदि नो यस्य गोविन्दो यस्य चेतसि नाच्युतः

Para sa taong iyon, kahit sa Panahong Kali ay nagiging tila Kṛta (Satya) Yuga; para sa kanya, ang Kali ay wari’y Kṛta Yuga—sapagkat sa puso niya’y hindi nawawala si Govinda, at sa isip niya’y hindi lumilisan si Acyuta.

Verse 24

यस्याग्रतस्तथा पृष्ठे गच्छतस्तिष्ठतो ऽपि वा / गोविन्दे नियतं चेतः कृतकृत्यः सदैव सः

Ang sinumang ang isip ay laging matatag na nakatuon kay Govinda—maging Siya’y nasa unahan o nasa likuran, maging siya’y naglalakad o nakatigil—ang taong iyon ay laging ganap, na para bang natupad na ang tunay na dapat gawin.

Verse 25

वासुदेवे मनो यस्य जपहोमार्चनादिषु / तस्यान्तरायो मैत्रेय वेवेन्द्रत्वादिकं फलम्

O Maitreya, para sa taong ang isip ay nakatuon kay Vāsudeva sa pamamagitan ng mga gawain tulad ng japa (paulit-ulit na pagbigkas), homa (handog sa apoy), at arcana (pagsamba), maging ang pagkamit ng pagka-panginoon sa mga diyos gaya ng pagiging Indra ay nagiging hadlang sa pinakamataas na bunga.

Verse 26

असंत्यज्य च गार्हस्थयं स तप्त्वा च महत्तपः / छिनत्ति पौरुषीं मायां केशवार्पितमानसः

Nang hindi iniiwan ang buhay-maybahay, at matapos magsagawa ng dakilang tapas (pagpapakasakit), ang taong iniaalay ang isip kay Keśava ay pumuputol sa maya—ang pagkalitong bunga ng pagmamataas at pag-aangkin ng tao.

Verse 27

क्षमां कुर्वन्ति क्रुद्धेषु दयां मूर्खेषु मानवाः / मुदञ्च धर्मशीलेषु गोविन्दे हृदयस्थिते

Kapag si Govinda ay nananahan sa puso, ang mga tao’y nagpapatawad sa nagagalit, nahahabag sa mangmang, at nagagalak sa piling ng mga may kabanalan.

Verse 28

ध्यायेन्नारायणं देवं स्नानदानादिकर्मसु / प्रायश्चितेतेषु सर्वेषु दुष्कृतेषु विशेषतः

Dapat pagnilayan ang Panginoong Nārāyaṇa sa mga gawain tulad ng pagligo, pagbibigay-daan, at iba pang ritwal—lalo na sa lahat ng anyo ng prāyaścitta (pagsisisi at pagtubos) para sa mga pagkakasala.

Verse 29

लाभस्तेषां जयस्तेषां कुतस्तेषां पराभवः / येषामिन्दीवरश्यामो हृदयस्थो जनार्दनः

Sa kanila ang pakinabang, sa kanila ang tagumpay—paano pa magiging sa kanila ang pagkatalo—kung si Janārdana, bughaw-itim na gaya ng asul na lotus, ay matatag na nananahan sa kanilang puso.

Verse 30

कीटपक्षिगणानाञ्च हरौ संन्यस्तचेतसाम् / ऊर्ध्वा ह्येव गतिश्चास्ति किं पुनर्ज्ञानिनां नृणाम्

Kahit sa mga pulutong ng insekto at mga ibon na ang isip ay inialay kay Hari, tunay na may pag-akyat tungo sa mas mataas na kapalaran. Lalo na nga sa taong may kaalamang espirituwal.

Verse 31

वासुदेवतरुच्छाया नातिशीतातितापदा / नरकद्वारशमनी सा किमर्थं न सेव्यते

Ang lilim ng punong Vāsudeva ay hindi labis na malamig ni labis na mainit; pinapawi nito maging ang pintuan ng impiyerno—bakit nga ba hindi ito lapitan at paglingkuran?

Verse 32

न च दुर्वाससः शापो राज्यञ्चापि शचीपतेः / हन्तुं समर्थं हि सखे हृत्कृते मधुसूदने

Hindi ang sumpa ni Durvāsas, ni maging ang paghahari ni Śacīpati (Indra), ang makapipinsala, kaibigan, kapag si Madhusūdana ay naitahan na sa puso.

Verse 33

वदतस्तिष्ठतो ऽन्यद्वा स्वेच्छया कर्म कुर्वतः / नापयाति यदा चिन्ता सिद्धां मन्येत धारणाम्

Maging nagsasalita, nakatayo, o gumagawa ng anumang bagay ayon sa sariling kalooban—kapag ang agos ng pag-iisip ay hindi na lumilihis, ituring na ganap na ang dhāraṇā (pagtitipon ng diwa).

Verse 34

ध्येयः सदा सवितृमण्डलमध्यवर्तो नारायणः सरसिजासनसन्निविष्टः / केयूरवान्मकरकुण्डलवान्किरीटी हारी हिरण्मयवपुर्धृतशङ्खचक्रः

Dapat laging pagnilayan si Nārāyaṇa na nananahan sa pinakasentro ng bilog ng Araw, nakaluklok sa trono ng lotus—may mga pulseras sa bisig, suot ang hikaw na anyong makara at korona, may kuwintas na palamuti, may ginintuang maningning na katawan, at may hawak na sankha at chakra.

Verse 35

न हि ध्यानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते / श्वपचान्नानि भुञ्जानो पापी नैवात्र लिप्यते

Tunay, sa mundong ito ay walang kasinglinis ng pagninilay (dhyāna). Kahit ang makasalanang kumakain ng pagkaing nagmula sa tagaluto ng aso (isang itinuturing na mababa) ay hindi nadudungisan dito, kapag matatag sa gayong pagninilay.

Verse 36

सदा चित्तं समासक्तं जन्तोर्विषयगोचरे / यदि नारायणे ऽप्येवं को न मुच्येत बन्धनात्

Ang isip ng nilalang ay laging mahigpit na nakakapit sa saklaw ng mga bagay na nadarama. Kung gayon ding pagkakapit ang mapunta kay Nārāyaṇa, sino ang hindi mapapalaya sa pagkagapos?

Verse 37

सूत उवाच / विष्णुभक्तिर्यस्य चित्ते कं वा जीवो नमेत्सदा / स तारयति चात्मानं तदैव दुरितार्णवात्

Wika ni Sūta: Ang may debosyon kay Viṣṇu sa puso—kanino pa laging yuyuko ang isang nilalang? Ang gayong tao ay agad na inililigtas ang sarili mula sa karagatan ng kasalanan at pagdurusa.

Verse 38

तञ्ज्ञानं यत्र गोविन्दः सा कथा यत्र काशवः / तत्कर्म यत्तदर्थाय किमन्यैर्बहुभाषितैः

Tunay na kaalaman yaong kinalalagyan ni Govinda bilang layon. Tunay na salaysay yaong si Keśava ang paksa. Tunay na gawa yaong ginagawa para sa Kanya—ano pa ang kailangan sa napakaraming ibang salita?

Verse 39

सा जिह्वा या हरिं स्तौति तच्चित्तं यत्तदर्पितम् / तावेव केवलौ श्लाघ्यौ यौ तत्पूजाकरौ करौ

Tanging dila na pumupuri kay Hari ang tunay na dila; tanging isip na iniaalay sa Kanya ang tunay na isip. Tanging ang dalawang kamay na nagsasagawa ng Kanyang pagsamba ang tunay na karapat-dapat purihin.

Verse 40

प्रणाममीशस्य शिरः फलं विदुस्तदर्चनं पाणिफलं दिवौकसः / मनः फलं तद्गुणकर्मचिन्तनं वचस्तु गोविन्दगुणस्तुतिः फलम्

Nalalaman ng marurunong na ang pagyukod sa Panginoon ang tunay na bunga ng ulo; ang pagsamba sa Kanya ang bunga ng mga kamay. Ang bunga ng isip ay pagninilay sa Kanyang mga katangian at gawa; at ang bunga ng pananalita ay pagpupuri sa mga kabutihan ni Govinda.

Verse 41

मेरुमन्दरमात्रो ऽपि राशिः पापस्य कर्मणः / केशवस्मरणादेव तस्य सर्वं विनश्यति

Kahit ang bunton ng kasalanang gawa ay kasinglaki ng Meru at Mandara, sa pag-alaala lamang kay Keśava, lahat iyon ay napapawi.

Verse 42

यत्किञ्चित्कुरुते कर्म पुरुषः साध्वसाधु वा / सर्वं नारायणे न्यस्य कुर्वन्नपि न लिम्पति

Anumang gawa ang gawin ng tao—mabuti man o masama—kapag iniaalay ang lahat kay Nārāyaṇa at kumikilos sa diwang iyon, hindi siya nadudungisan nito kahit ginagawa pa niya.

Verse 43

तृणादिचतुरास्यान्तं भूतग्रामं चतुर्विधम् / चराचरं जगत्सर्वं प्रसुप्तं मायया तव

Mula sa munting talim ng damo hanggang kay Brahmā na may apat na mukha, ang buong apat-na-uri na sangkatauhan ng mga nilalang—ang buong sansinukob, gumagalaw man o di-gumagalaw—ay waring natutulog sa ilalim ng Iyong māyā.

Verse 44

यस्मिन्न्यस्तमतिर्न याति नरकं स्वर्गो ऽपि यच्चिन्तने विघ्नो यत्र नवा विशेत्कथमपि ब्राह्मो ऽपिलोको ऽल्पकः / मुक्तिञ्चेतसि संस्थितो जडधियां पुंसां ददात्यव्ययः किञ्चित्रं यदयं प्रयाति विलयं तत्राच्युते कीर्तिते

Ang sinumang naglagay ng isip sa Kanya ay hindi napupunta sa impiyerno; maging ang langit ay nagiging hadlang kapag Siya ang pinagninilayan. Sa pook na hindi mapasok ng anumang sagabal, maging ang daigdig ni Brahmā ay tila napakaliit. Ang Panginoong Di-Nasisira, na nananahan sa puso, ay nagbibigay ng moksha kahit sa may mapurol na pag-unawa. Kaya ano pa ang kataka-taka kung ang lahat ng iba ay nalulusaw, kapag doon ay pinupuri si Acyuta, ang Di-Nabubulok?

Verse 45

अग्निकार्यं जपः स्नानं विष्णोर्ध्यानञ्च पूजनम् / गन्तुं दुः खोदधेः कुर्युर्ये च तत्र नरन्ति ते

Yaong doon ay nagsasagawa ng handog-sa-apoy, japa (pag-uulit ng banal na mantra), paliligo sa paglilinis, pagninilay kay Viṣṇu, at pagsamba—sila ang nagpapangyari na matawid ang dagat ng dalamhati; tunay, sila ang tumutulong upang marating ang kabilang pampang.

Verse 46

राष्ट्रस्य शरणं राजा पितरो बालकस्य च / धर्मश्च सर्वमर्त्यानां सर्वस्य शरणं हरिः

Para sa isang kaharian, ang hari ang kanlungan; para sa isang bata, ang mga ninuno at matatanda ang kanlungan. Para sa lahat ng mortal, ang Dharma ang kanlungan; at para sa lahat, si Hari (Viṣṇu) ang sukdulang kanlungan.

Verse 47

ये नमन्ति जगद्योनिं वासुदेवं सनातनम् / न येभ्यो विद्यते तीर्थमधिकं मुनिसत्तम्

Yaong yumuyuko at sumasamba kay Vāsudeva na Walang-Hanggan—ang sinapupunan at pinagmulan ng sansinukob—ay walang tīrtha (pook-paglalakbay banal) na hihigit pa sa kanila, O pinakadakila sa mga pantas.

Verse 48

अनर्घरत्नपूजाञ्च कुर्यात्स्वाध्यायमेव च / तमेवोद्दिश्य गोविन्दं ध्यायन्नित्यमतन्द्रितः

Dapat magsagawa ng pagsamba na may mahahalagang hiyas, at magsikap din sa svādhyāya (sariling pag-aaral ng banal na kasulatan). Ituon ang layon sa Govinda lamang, at magnilay sa Kanya araw-araw nang walang kapabayaan.

Verse 49

शूद्रं वा भगवद्भक्तं निषादं श्वपचं तथा / द्विजजाति समंमन्यो न याति नरकं नरः

Hindi mapupunta sa impiyerno ang tao kung itinuturing niyang kapantay ng mga dvija ang isang Śūdra na deboto ni Bhagavān, gayundin ang Niṣāda at maging ang śvapaca (itinakwil), kapag sila’y mga bhakta ng Panginoon.

Verse 50

आदरेण सदा स्तौति धनवन्तं धनेच्छया / तथा विश्वस्य कर्तारं को न मुच्येत बन्धनात्

Kung ang tao’y laging pumupuri sa mayaman nang may paggalang dahil sa pagnanais ng yaman, lalo pa kung pupurihin nang may pagsamba ang Lumikha ng sansinukob—sino ang hindi mapapalaya sa pagkakatali?

Verse 51

यथा प्राप्तवनो वह्निर्दहत्यार्द्रमपीन्धनम् / तथाविधः स्थितो विष्णुर्योगिनां सर्वकिल्विषम्

Gaya ng apoy sa gubat na kapag kumalat ay sinusunog maging ang basang panggatong, gayon din si Panginoong Viṣṇu, na nananahan sa loob (bilang Antaryāmin), ay sinusunog ang lahat ng kasalanan ng mga yogin.

Verse 52

आदीप्तं पर्वतं यद्वन्नाश्रयन्ति मृगादयः / तद्वत्पापनि सर्वाणि योगाभ्यासरतं नरम्

Kung paanong ang usa at iba pang nilalang ay hindi sumisilong sa bundok na nagliliyab, gayon din ang lahat ng kasalanan ay hindi dumikit sa taong masugid sa disiplinadong pagsasanay ng yoga.

Verse 53

यस्य यावांश्च विश्वासस्तस्य सिद्धिस्तु तावती / एतवानेव कृष्णस्य प्रभावः परिमीयते

Kung gaano kalaki ang pananampalataya ng tao, gayon din kalaki ang kanyang pagtatamo. Sa bagay na ito lamang nauunawaan at nasusukat ang kapangyarihan—biyaya—ni Kṛṣṇa.

Verse 54

विद्वेषादपि गोविन्दं दमघोषात्मजः स्मरन् / शिशुपालो गतस्तत्त्वं किं पुनस्तत्परायणः

Kahit sa pamamagitan ng poot, sa pag-alaala kay Govinda, si Śiśupāla—anak ni Damaghoṣa—ay nakaabot sa Kataas-taasang Katotohanan; kaya lalo pa, gaano pa kaya ang makakamtan ng taong lubos na deboto at ganap na nakatuon sa Kanya.