Adhyaya 221

Verse 1

ऽध्यायः ब्रहामोवाच / धर्मसारमहं वक्ष्ये संक्षेपाच्छुणु शङ्कर / भुक्तिमुक्तिप्रदं सूक्ष्मं सर्वपापविनाशनम्

Sinabi ni Brahmā: Ipahahayag ko ang diwa ng Dharma—makinig ka, O Śaṅkara—sa maikling paraan. Ito’y maselan at malalim, nagbibigay ng kapakinabangan sa daigdig at ng paglaya (mukti), at pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 2

श्रुतं धर्मं बलं धैर्यं सुखमुत्साहमेव च / शोको हरति वै नॄणां तस्माच्छोकं परित्यजेत्

Tunay na ninanakaw ng dalamhati sa tao ang pagkatuto, dharma, lakas, katatagan, ligaya, at maging sigla; kaya dapat talikdan ang dalamhati.

Verse 3

कर्मदाराः कर्मलोकाः कर्मसम्बन्धिबान्धवाः / कर्माणि प्रेरयन्तीह पुरुषं सुखदुः खयोः

Ang mga gawa (karma) ng tao ang nagiging asawa at mga kasama; ang karma ang nagiging kanyang daigdig at mga kamag-anak na nakabigkis ng karma. Dito mismo, ang karma ang nagtutulak sa tao tungo sa ligaya at tungo sa pagdurusa.

Verse 4

दानमे परो धर्मो दानात्सर्वमवाप्यते / दानाःत्स्वर्गश्च राज्यञ्च दद्याद्दनं ततो नरः

Ang pagkakaloob (dāna) lamang ang pinakamataas na dharma; sa pagbibigay, natatamo ang lahat. Mula sa pagbibigay dumarating ang langit at maging ang paghahari; kaya dapat magbigay ng yaman ang tao.

Verse 5

एकतो दानमेवाहुः समग्रवरदक्षिणम् / एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम्

Sa isang panig, ipinahahayag nilang ang kawanggawa—ganap, marangal, at may kalakip na dakṣiṇā (handog na nararapat)—ay pinakadakilang kabutihan; sa kabila, ang pagsagip sa buhay ng nilalang na nanginginig sa takot ay kapantay din ng halaga.

Verse 6

तपसा ब्रह्मचर्येण यज्ञैः स्नानेन वा पुनः / धर्मस्य नाशका ये च ते वै निरयगामिनः

Sa pamamagitan man ng tapas (pagpapakasakit), brahmacarya (disiplina ng kalinisan), mga yajña (hain), o kahit pagligong ritwal—yaong mga sumisira sa dharma ay tunay na patutungo sa Naraka (impiyerno).

Verse 7

ये च होमजपस्नानदेवतार्चनतत्पराः / सत्यक्षमादयायुक्तास्ते नराः स्वर्गगामिनः

Yaong mga taong masigasig sa homa (handog sa apoy), sa pagbigkas ng mantra, sa paliligo ng paglilinis, at sa pagsamba sa mga diyos—na may katotohanan, pagpapatawad, at mga katulad na birtud—sila ay patutungo sa langit.

Verse 8

न दाता सुखदुः खानां न च हर्तास्ति कश्चन / भुञ्जते स्वकृतान्येव दुः खानि च सुखानि च

Walang ibang nagbibigay ng ligaya at dalamhati, at wala ring ibang nag-aalis nito. Tanging bunga ng sariling gawa ang tinatamasa ng mga nilalang—kapwa hirap at saya.

Verse 9

धर्मार्थं जीवितं येषां दुर्गाण्यतितरन्ति ते / सन्तुष्टः को न शक्नोति फलमूलैश्च वर्तितुम्

Yaong ang buhay ay iniaalay para sa dharma ay nakakatawid kahit sa pinakamabibigat na pagsubok. Para sa taong marunong makuntento, sino ang hindi mabubuhay kahit sa prutas at ugat?

Verse 10

सर्व एव हि सौख्येन सङ्कटान्यवगाहते / इदमेव हि लोभस्य कार्यं स्या दतिदुष्करम्

Tunay, nalalampasan ng lahat ang mga kagipitan nang tila magaan; ngunit ito mismo ang gawain ng kasakiman—isang gawaing lubhang mahirap at mapanira.

Verse 11

लोभात्क्रोधः प्रभवति लोभाद्द्रोहः प्रवर्तते / लोभान्मोहश्च माया च मानो मत्सर एव च

Mula sa kasakiman sumisibol ang galit; mula sa kasakiman kumikilos ang masamang-loob at panlilinlang. Mula rin sa kasakiman dumarating ang pagkalito at daya, gayundin ang pagmamataas at inggit.

Verse 12

रागद्वेषानृतक्रोधलोममोहमदोज्झितः / यः स शान्तः परं लोकं याति पापविवर्जितः

Ang sinumang nagwaksi ng pagkakapit at pag-ayaw, kasinungalingan, galit, kasakiman, pagkalito, at pagmamataas—siya ang tunay na mapayapa, at walang kasalanan, nakaaabot sa pinakamataas na daigdig.

Verse 13

देवता मुनयो नागा गन्धर्वा गुह्यका हर / धार्मिकं पूजयन्तीह न धनाढ्यं न कामिनम्

Dito, ang mga diyos, mga muni, mga nāga, mga gandharva, mga guhyaka, at maging si Hara ay nagbibigay-pugay sa taong matuwid sa dharma—hindi sa taong mayaman lamang, ni sa taong inuudyukan ng pagnanasa.

Verse 14

अनन्तबलवीर्येण प्रज्ञया पौरुषेण वा / अलभ्यं लभते मर्त्यस्तत्र का परिवेदना

Sa walang-hanggang lakas at kabayanihan, sa talino, o sa matatag na pagsisikap ng tao, ang mortal ay nakakamit maging ang tila di-makakamit—kaya saan pa may puwang ang pagdadalamhati?

Verse 15

सर्वसत्त्वदयालुत्वं सर्वेन्द्रियविनिग्रहः / सर्वत्रानित्यबुद्धित्वं श्रेयः परमिदं स्मृतम्

Habag sa lahat ng nilalang, pagpipigil sa lahat ng pandama, at malinaw na pag-unawa sa kawalang-tatag sa lahat ng dako—ito ang inaalala bilang pinakamataas na kabutihan (śreyas).

Verse 16

पश्यन्निवाग्रतो मृत्युं यो धर्मं नाचरेन्नरः / अजागलस्तनस्येव तस्य जन्म निरर्थकम्

Kahit nakikita ang kamatayan na wari’y nasa harapan na, ang taong hindi nagsasagawa ng dharma—ang kanyang kapanganakan ay walang saysay, gaya ng utong sa leeg ng kambing.

Verse 17

भ्रूणहा ब्रह्महा गोघ्नः पितृहा गुरुतल्पगः / भूमिं सर्वगुणोपेतां दत्त्वा पापैः प्रमुच्यते

Kahit ang pumatay ng sanggol sa sinapupunan, pumatay ng brāhmaṇa, pumatay ng baka, pumatay ng magulang, o lumapastangan sa higaan ng guro—napapalaya sa mga kasalanan sa pag-aalay ng lupang hitik sa lahat ng mabubuting katangian.

Verse 18

न गोदानात्परं दानं किञ्चिदस्तीति मे मतिः / या गौर्न्यायार्जिता दत्ता कृत्स्नं तारयते कुलम्

Sa aking palagay, walang handog na hihigit sa pag-aalay ng baka. Ang bakang tapat na nakuha at saka inihandog ay nagliligtas sa buong angkan.

Verse 19

नान्नदानात्परं दानं किञ्चिदस्ति वृषध्वज ! / अन्नेन धार्यते सर्वं चराचरमिदं जगत्

O Panginoong may bandilang toro (Vṛṣadhvaja), walang kawanggawang hihigit sa pag-aalay ng pagkain. Sa pagkain nasusustento ang buong daigdig—gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 20

कन्यादानं वृषोत्सर्गस्तीर्थसेवा श्रुतं तथा / हस्त्यश्वरथदानानि मणिरत्नवसुन्धराः

Ang pag-aalay ng dalaga sa pag-aasawa (kanyādāna), ang ritwal na pagpapalaya/pagkakaloob ng toro (vṛṣotsarga), paglilingkod sa mga banal na pook-paglalakbay, at ang pakikinig o pagbigkas ng sagradong aral; gayundin ang pag-aalay ng elepante, kabayo, at karwahe, pati mga hiyas, batong-mamahalin, at lupa—lahat ng ito’y dakilang kabutihang-loob na may malaking gantimpala.

Verse 21

अन्नदानस्य सर्वाणि कलां नार्हन्ति षोडशीम् / अन्नात्प्राणा बलं तेजश्चान्नाद्वीर्यं धृतिः स्मृतिः

Ang lahat ng ibang handog ay hindi man lamang makapantay sa ikalabing-anim na bahagi ng gantimpala ng pag-aalay ng pagkain. Mula sa pagkain nagmumula ang hininga ng buhay, lakas at sigla; at mula rin sa pagkain ang tapang, katatagan, at alaala.

Verse 22

कूपवापीतडागादीनारामांश्चैव कारयेत् / त्रिसप्तकुलमुद्धृत्य विष्णुलोके महीयते

Dapat ipagawa ang mga balon, balong-hagdan, lawa, imbakan ng tubig, at mga harding pampubliko. Sa pag-angat at pagtubos sa dalawampu’t isang salinlahi ng angkan, siya’y pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 23

साधूनां दर्शनं पुण्यं तीर्थादपि विशिष्यते / कालेन तीर्थं फलति सद्यः साधुसमागमः

Ang pagtanaw lamang sa mga sādhū ay may dakilang bisa at higit pa sa mga banal na pook (tīrtha). Ang tīrtha ay namumunga sa takdang panahon, ngunit ang pakikisama sa mga banal ay nagbibigay-gantimpala agad.

Verse 24

सत्यं दमस्तपः शौचं सन्तोषश्च क्षमार्जवम् / ज्ञानं शमो दया दानमेष धर्मः सनातनः

Katotohanan, pagpipigil-sa-sarili, pag-aayuno at pagninilay (tapas), kalinisan, kasiyahan, pagpapatawad at pagiging tuwid; kaalaman, kapanatagan ng isip, habag, at pagbibigay—ito ang walang hanggang Sanātana Dharma.