Adhyaya 184

Verse 1

ऽध्यायः हरिरुवाच / रजनीकदलीक्षारलेपः सिध्मविनाशनः / कुष्ठस्य भागमेकन्तु पथ्याभागद्वयं तथा / उष्णोदकेन संपीय कटिशूलविनाशनम्

Wika ni Hari: “Ang pahid na gawa sa luyang-dilaw at alkali ng saging ay pumupuksa sa sidhma (isang sakit sa balat). Para sa kuṣṭha, kumuha ng isang bahagi ng pangunahing gamot at dalawang bahagi ng pathyā (harītakī); kapag ininom na may maligamgam na tubig, inaalis nito ang sakit sa baywang at balakang.”

Verse 2

अभया नवनीतञ्च शर्करापिप्पलीयुतम् / पानादर्शोहरं स्याच्च नात्र कार्या विचारणा

Ang abhayā (harītakī), kasama ang sariwang mantikilya, hinaluan ng asukal at pippalī (mahabang paminta)—kapag ininom—ay nag-aalis ng adarśa (paglabo o pagtabing ng paningin). Dito’y walang dapat pag-alinlangan.

Verse 3

आटरूषकपत्रेण घृतं मृद्वग्निना पचेत् / चूर्णं कृत्वा तु लेपो ऽयं अर्शरोगहरः परः

Lutuin ang ghee kasama ng mga dahon ng āṭarūṣaka sa banayad na apoy. Pagkaraan, gawin itong pulbos (o paghahandang may pulbos) at gamitin bilang pahid; ang pahid na ito ay napakahusay na panlunas sa arśa (almoranas).

Verse 4

गुग्गुलुत्रिफलायुक्तं पीत्वा नश्येद्भगन्दरम् / अजाजीशृङ्गवेरञ्च दथा मण्डं विपाचयेत्

Sa pag-inom ng paghahandang hinaluan ng guggulu at triphalā, napapawi ang bhagandara (fistula). Gayundin, dapat lutuin ang maṇḍa (malabnaw na lugaw) na may ajājī (ajwain) at śṛṅgavera (tuyong luya).

Verse 5

लवणेन तु संयुक्तं मूत्रकृच्छ्रविनाशनम् / यवक्षारं शर्करा च मूत्रकृच्छ्रविनाशकृत्

Kapag hinaluan ng asin, winawasak nito ang mūtrakṛcchra (hirap sa pag-ihi). Ang yava-kṣāra (alkali ng sebada) at asukal ay mga sangkap din na nag-aalis ng hirap sa paglabas ng ihi.

Verse 6

चिताग्निः खञ्जरीटस्य विष्ठा फेनो हयस्य च / सौभाञ्जनं वासनेत्रं नर एतैस्तु धूपितः / अदृश्यस्त्रिदशैः सर्वैः किं पुनर्मानवैः शिव

Ang apoy ng chitā (apoy ng punerarya) mula sa khañjarīṭa (isang uri ng ibon), ang dumi at bula ng kabayo, at ang saubhāñjana (kohl/koliryo) kasama ang vāsanetra—kapag pinausukan ang isang tao sa mga ito, siya’y nagiging di-nakikita ng lahat ng mga diyos; lalo na sa mga tao, O Śiva.

Verse 7

तिलतैलं यवान्दग्ध्वा मषीं कृत्वा तु लेपयेत् / तेनैव सह तैलेन अग्निदग्धः सुखी भवेत्

Sunugin ang sebada sa langis ng linga, gawing parang uling-itim na paste at ipahid bilang pamahid. Sa gayunding langis, ang taong napaso ng apoy ay giginhawa at magiging panatag.

Verse 8

लज्जालोः शरपुङ्खाया लेपः साज्यो ऽग्निनाशनः / ॐ नमो भगवते ठ ठ छिन्धि छिन्धि ज्वलनं प्रज्वलितं नाशय नाशय हुं फट्

Ang pahid na mula sa lajjālo (makahiya) at śarapuṅkhā, hinaluan ng ghee (dalisay na mantikilya), ay sinasabing nakapapawi o nakapipigil sa naglalagablab na apoy. (Gamitin kasama ang mantra:) “Oṁ, namo bhagavate—ṭha ṭha; chindhi chindhi; nāśaya nāśaya jvalanaṁ prajvalitaṁ—huṁ phaṭ.”

Verse 9

करे बद्धं तु निर्गुण्ड्या मूलं ज्वरहरं द्रुतम् / मूलञ्च श्वेतगुञ्जायाः कृत्वा तत्सप्तखण्डकम्

Kapag itinali sa kamay ang ugat ng nirguṇḍī, mabilis nitong pinapawi ang lagnat. At ang ugat ng puting guñjā, kapag inihanda at hinati sa pitong piraso, ay itinuturo rin bilang lunas.

Verse 10

हस्ते बध्वा नाशयेच्च अर्शांस्येव न संशयः / विष्णुक्रान्ताजमूत्रेण चौरव्याघ्नादिरक्षणम्

Kapag itinali sa kamay, tiyak na winawasak nito ang almoranas—walang pag-aalinlangan. At sa viṣṇukrāntā, ang banal na damo, na hinaluan ng ihi ng kambing, nakakamit ang pag-iingat laban sa magnanakaw, tigre, at iba pang panganib.

Verse 11

ब्रह्मदण्ड्यास्तु मूलानि सर्वकर्माणि कारयेत् / त्रिफलायास्तु चूर्णं हि साज्यं कुष्ठविनाशनम्

Dapat gamitin ang mga ugat ng brahmadaṇḍī upang maisakatuparan ang lahat ng paraan ng paggagamot. At ang pulbos ng Triphalā na inihalo sa ghee ay tunay na pumupuksa sa kuṣṭha (sakit sa balat/ketong).

Verse 12

आज्यं पुनर्नवाबिल्वैः पिप्पलीभि साधितम् / हरेद्धक्कां श्वासकासौ पीतं स्त्रीणाञ्च गर्भकृत्

Ang ghee na niluto kasama ng punarnavā, bilva, at pippalī ay nag-aalis ng sinok, gayundin ng hirap sa paghinga at ubo; at kapag ininom, sinasabing nakatutulong din sa paglilihi ng kababaihan.

Verse 13

भक्षयेद्वा नरीबीजं पयसाज्येन पाचितम् / घृतशर्करया युक्तं शुक्रः स्यादक्षयस्ततः

O kaya’y kainin ang mga buto ng narī na niluto sa gatas at ghee, at hinaluan pa ng ghee at asukal; mula rito, ang semilya ay nagiging matatag at hindi nauubos.

Verse 14

विडङ्गं मधुकं पाठां मांसीं सर्जरसं तथा / रहिद्रां त्रिफलाञ्चैव मपामार्गं मनः शिलाम्

Ang vidanga, madhuka (licorice), paṭhā, māṃsī, at dagta ng punong śarja; gayundin ang haridrā (luyang-dilaw), triphalā, apāmārga, at manaḥśilā—ito ang mga sangkap na itinakda para sa nasabing lunas/ritwal.

Verse 15

उदुम्बरं धातकीञ्च तिलतैलेन पषेयेत् / योनिं लिङ्गं च म्रक्षेत स्त्रीपुसोः स्यात्प्रियं मिथः

Dapat durugin ang udumbara at dhātakī na hinaluan ng langis ng linga; at ipahid sa yoni ng babae at sa liṅga ng lalaki, upang ang magkapareha ay maging mahal sa isa’t isa.

Verse 16

नमस्ते ईशवरदाय आकर्षिणि विकर्षिणि मुग्धे स्वाहा इति / योनिलङ्गस्य तैलेन शङ्कर म्लक्षणात्ततः

“Pagpupugay sa tagapagkaloob ng biyaya ng Panginoon—O kapangyarihang umaakit, nagtutulak-palayo, at nagpapahilo ng diwa—svāhā!” Ganyan ang pagbigkas ng mantra. Pagkaraan, O Śaṅkara, sa pagpapahid ng langis sa yoni at liṅga, isinasagawa ang ritwal.

Verse 17

पुनर्नवामृता दूर्वा कनकञ्चैन्द्रवारुणी / बीजे नैषां जातिकाया रसेन रसमर्दनम्

Ang punarnavā, amṛtā, damong dūrvā, kanaka, at indravāruṇī—mula sa mga binhi ng mga ito ay gumawa ng pinong paste; at sa katas ng jāti (sampagita/jasmine) ay durugin at haluing mabuti ang kanilang diwa.

Verse 18

मूषाय मध्यगं कृत्वा रसं मारणमीरितम् / मध्वाज्यसहितं दुग्धं वलीपलितनाशनम्

Kapag inilagay ang diwa sa gitna ng mūṣā (tunawan/krusibel), ito’y sinasabing paghahandang “māraṇa” (pagkakalsina/pagpapahina). Ang gatas na iniinom kasama ng pulot at ghee ay inilarawang pumupuksa sa kulubot at pamumuti ng buhok.

Verse 19

मध्वाज्यं गुडताम्रञ्च कारवेल्लरसस्तथा / दहनाच्च भवेद्रौप्यं सुवर्णकरणं शृणु

Pulot, ghee, jaggery, tanso, at gayundin ang katas ng ampalaya—kapag pinainit ayon sa itinakdang paraan, lumilitaw ang pilak. Ngayon, pakinggan ang paraan ng paglikha ng ginto.

Verse 20

पीतं धरत्तूपुष्पञ्च सीसकञ्च पलं मतम् / लाङ्गलिकायाः शाखा च स्वर्णञ्च दहनाद्भवेत्

Itinakda ang dilaw na bulaklak ng dhattūra at isang pala ng tingga; at sa pagsunog ng sanga ng halamang lāṅgalikā, sinasabing lumilitaw ang ginto.

Verse 21

धत्तूरबीजतैलेन दीपप्रज्वलनाद्धर / समाधावुपविष्टन्तु गगनस्थो न पश्यति

O Lupa, kapag sinindihan ang lampara sa langis na piniga mula sa binhi ng dhattūra, kahit ang nakaupo sa malalim na samādhi ay hindi nakikita—bagaman naroroon sa himpapawid.

Verse 22

वृषस्य मृन्मयस्यैव युक्तो भेको निगृह्यते / शङ्करावयवैर्युक्तो धूपं घ्रात्वा च गर्जति / विस्मयं कुरुते चैव वृषवन्नात्र संशयः

Ang palaka na itinali sa isang torong yari sa luwad ay pinipigil nang sapilitan; kapag ikinabit ang mga sangkap ni Śaṅkara, sa paglanghap ng insenso ay sumisinghot at umaatungal pa. Nagdudulot ito ng pagkamangha—walang alinlangang mistulang toro nga.

Verse 23

रात्रौ च सार्षपं तैलं कीटं खद्यो तनामकम् / ताभ्यां दीपः प्रज्वलितो वाग्मिज्वालकलापवत्

At sa gabi, gamit ang langis ng mustasa at ang insektong tinatawag na khadyota (alitaptap), sa dalawang iyon ay sinisindihan ang lampara, nagniningning na parang kumpol ng naglalagablab na apoy.

Verse 24

चूर्णं छुच्छुन्दरीधं दग्ध्वा रुद्र प्रलेपयेत् / तप्यते तक्षणाद्दग्धो यदि सम्यक्प्रलेपयेत् / चन्दनेन भवेन्मोक्षः पानाल्लेपात्सुखी भवेत्

Pagkatapos sunugin ang pulbos na sangkap na chucchundarī, ipahid ito bilang pamahid ni Rudra. Kapag naipahid nang wasto, ang taong tila sinusunog ng sakit ay giginhawa agad. Sa sandalwood, sinasabing may moksha; sa pag-inom at sa pagpapahid, nagiging maginhawa at masaya ang tao.

Verse 25

कुञ्जरस्य मदाक्तस्य स्वयं नेत्रे शिववाञ्जयेत् / युद्धे विजयते सो ऽपि महाशूरश्च जायते

Kung pahiran ng tao ang sarili niyang mga mata ng rut-fluid ng elepante habang humihingi ng biyaya ni Śiva, siya’y magtatagumpay sa digmaan at isisilang ding dakilang bayani.

Verse 26

दन्तं डुण्डुभसर्पस्य मुखे संगृह्य वै क्षिपेत् / तिष्ठते च जलान्तस्तु निर्विकल्पं स्थले यथा

Kunin ang isang ngipin ng ahas na ḍuṇḍubha, ilagay sa bibig, at saka maaaring ihulog ang katawan sa tubig; mananatili ito sa ilalim ng tubig na di gumagalaw at di nagbabago, na parang nasa tuyong lupa.

Verse 27

कुम्भीरनेत्रदंष्ट्राश्च अस्थीनि रुधिरं तथा / वसातैलसमायुक्तमेकत्र तन्नियोजयेत् / आत्मानं म्लक्षयेत्तेन जले तिष्ठेद्दिनत्रयम्

Tipunin ang mga sangkap gaya ng mga matang at pangil na tulad ng buwaya, mga buto at dugo, na hinaluan ng taba at langis upang maging isang timpla. Pahiran ang sarili ng timplang iyon at manatiling nakatayo sa tubig sa loob ng tatlong araw.

Verse 28

कुम्भीरकस्य नेत्राणि हृदयं कच्छपस्य च / मूषिकस्य वसास्थीनि शिशुमारवसा तथा / एतान्येकत्र संलेपाज्जले तिष्ठेद्यथा गृहे

Kung ang mga mata ng buwaya, ang puso ng pagong, ang taba at mga buto ng daga, at ang taba ng śiśumāra ay paghaluin at gawing iisang pamahid, sa pamamagitan ng pagpapahid na iyon ay makapananatili sa tubig na parang nasa loob ng bahay—ligtas at maginhawa.

Verse 29

लोहचूर्णं तक्रपीतं पाण्डुरोगहरं भवेत् / तण्डुलीय कगोक्षूरमूलं पीतं पयोन्वितम्

Ang pinong kiskis ng bakal na ininom kasama ng buttermilk ay nagiging lunas na nag-aalis ng pāṇḍu-roga (pamumutla/anemya). Gayundin, ang ugat ng taṇḍulīya kasama ng ugat ng gokṣūra, kapag ininom na hinaluan ng gatas, ay isang banal na paghahandang panggamot.

Verse 30

कमलादिहरंपितं मुखरोगहरं तथा / जातीमूलं तक्रपीतं कोलमूलं त्वजीर्णनुत्

Ang lotus at mga katulad na halamang-gamot, kapag dinikdik at ipinahid, ay nag-aalis ng mga sakit sa bibig. Gayundin, ang ugat ng jāti (sampagita) na ininom kasama ng buttermilk, at ang ugat ng kola (jujube) ay nagpapawi ng hindi pagkatunaw ng pagkain.

Verse 31

सतक्रं कुशमलं वा मर्कटी मूलमेव वा / काञ्जिकेन च वाकुच्या मूलं वै दन्तरोगनुत्

Maging buttermilk, o kuśamala, o kahit ang ugat ng markaṭī; at kapag ang ugat ng vākucī ay ininom kasama ng kāñjika (maasim na lugaw/fermented gruel), tunay na pinapawi nito ang mga sakit sa ngipin.

Verse 32

तथेन्द्रवारुणीमूलं वारिपीतं विषादिहृत् / सुरभिकामूलपा नाद्वा तन्नाशो भवेच्छिव

Gayundin, ang ugat ng indravāruṇī kapag ininom kasama ng tubig ay nag-aalis ng lason at mga karamdamang kaugnay nito. O kaya, sa pag-inom ng paghahanda mula sa ugat ng surabhikā, ang gayong pagkalason ay napupuksa—O Śiva.

Verse 33

शिरोरोगहरं लेपाद्गुञ्जाचूर्णं सकाञ्जिकम् / बला चातिबला यष्टी शर्करा मधुसंयुता

Upang alisin ang mga sakit sa ulo, itinakda ang isang panghaplas: pulbos ng guñjā na hinaluan ng kāñjika (maasim na fermented gruel). Gayundin, ang balā at atibalā kasama ang yaṣṭī, na pinagsama sa asukal at pulot, ay gamitin bilang lunas.

Verse 34

वन्ध्यागर्भकरी पीता नात्र कार्या विचारणा / श्वेतापराजितामूलं पिप्पलीशुण्ठिकायुतम्

Kapag ininom ang dilaw na gamot na nagpapalakas ng paglihi, hindi na kailangan ng karagdagang pagninilay. Ito’y inihahanda mula sa ugat ng puting aparājitā, hinaluan ng mahabang paminta (pippalī) at tuyong luya (śuṇṭhī).

Verse 35

परिपिष्टं शिरोलेपाच्छिरः शूलविनाशनम् / निर्गुण्डिकाशिखां पीत्वा गण्डमालां विनाशयेत्

Kapag dinikdik nang pino at ipinahid bilang paste sa ulo, winawasak nito ang sakit ng ulo. At sa pag-inom ng malalambot na usbong ng nirgundī, maaaring maalis ang mga bukol na pamamaga sa leeg (glandular swellings).

Verse 36

केतकीपत्रजं क्षारं गुडेन सह भक्षयेत् / तक्रेण शरपुङ्खां वा पीत्वा प्लीहां विनाशयेत्

Dapat kainin ang kṣāra, ang alkalinong katas na inihanda mula sa dahon ng ketakī, kasama ng jaggery. O kaya’y inumin ang śarapuṅkhā na may buttermilk upang mapawi ang mga karamdaman ng pali (spleen).

Verse 37

मातुलङ्गस्य निर्यासं गुडाज्येन समन्वितम् / वातपित्तजशूलानि हन्ति वै पानयोगतः / शुण्ठी सौवर्चलं हिङ्गु पीतं हृदयरोगनुत्

Ang katas ng mātulaṅga (citron) na hinaluan ng jaggery at ghee, kapag ininom, tunay na pumapawi sa pananakit na dulot ng vāta at pitta. Gayundin, ang tuyong luya (śuṇṭhī), itim na asin (sauvarcala), at hinggu (asafoetida) kapag kinain ay nagpapagaan sa mga karamdaman sa gawing puso at dibdib.