
Kārtika Vrata, Bhīṣma-pañcaka, and Ekādaśī Timing (Tithi & Pāraṇa Rules)
Sinimulan ni Brahmā ang masusing paliwanag tungkol sa vrata ng buwang Kārtika: paghahandang paliligo at pagsamba kay Viṣṇu, na sinusuportahan ng pagpipigil sa pagkain (isang kainan, kainan sa gabi, pagkaing hindi hinihingi, gatas/prutas/gulay lamang, o ganap na pag-aayuno) bilang disiplina na pumupuksa sa kasalanan at nakatuon sa pag-abot kay Hari. Inihanay niya ang mga panata, itinanghal ang Hari-vrata bilang pinakamataas at itinaas ang Bhīṣma-pañcaka sa Kārtika higit sa ibang pana-panahong pagtalima. Inilalarawan ang Ekādaśī sa maliwanag na kalahati: paliligo nang tatlong ulit sa isang araw, pagsamba kay Hari na may musika, paggalang sa pitṛ, pananahimik, handog na ghee at tubig na inihanda mula sa pañcagavya, mga ritwal ng pagpapahid, insensong guggulu sa loob ng limang araw, paramānna na naivedya, at 108 pag-uulit ng mantra. Itinatakda ang homa sa “Oṁ namo Vāsudevāya” at araw-araw na pagsamba sa mga bahagi ng katawan ni Hari gamit ang lotus, bilva, pabango at mga butil; pagtulog sa lupa at pag-inom ng pañcagavya hanggang sa ikalimang araw. Pagkaraan, tumutungo ang teksto sa dharma ng kalendaryo: kabanalan ng Ekādaśī kahit sa magkadikit na tithi, ang pangangailangang mag-pāraṇa sa Dvādaśī (kahit may sūtaka/mṛtaka), at dagdag na tuntunin ng pag-aayuno sa pagsasanib ng tithi, bilang paghahanda sa mga susunod na kabanata tungkol sa tamang oras at paraan ng vrata.
Verse 1
द्वाविंशत्युत्तरशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / व्रतानि कार्तिके वक्ष्ये स्नात्वा विष्णुं प्रपूजयेत् / एकभक्तेन नक्तेन मासं वायाचितेन वा
Wika ni Brahmā: “Ilalarawan ko ang mga panatang dapat tuparin sa buwan ng Kārtika. Pagkaligo, sambahin si Panginoong Viṣṇu nang may taimtim na bhakti—mamuhay sa loob ng isang buwan na isang beses lamang kumain sa isang araw, o kumain lamang sa gabi, o mabuhay sa loob ng buwan sa pagkaing natanggap nang hindi humihingi.”
Verse 2
दुग्धशाकफलाद्यैर्वा उपवासेन वा पुनः / सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्तकामो हरिं व्रजेत्
Sa pamumuhay sa gatas, gulay, prutas at mga katulad nito—o muli, sa pag-aayuno—napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan. Kapag natamo na ang minimithi, marapat na lumapit kay Hari (Viṣṇu).
Verse 3
सदा हरेर्व्रतं श्रेष्ठं ततः स्याद्दक्षिणायने / चातुर्मास्ये ततस्तस्मात्कार्तिके भीष्मपञ्चकम्
Ang panatang iniaalay kay Hari ang laging pinakadakila. Kasunod nito ang pagtalima sa panahon ng Dakṣiṇāyana (paglalakbay ng araw sa timog); pagkatapos ay ang Cāturmāsya. At higit sa lahat, ang Bhīṣma-pañcaka na isinasagawa sa buwan ng Kārtika.
Verse 4
ततः श्रेष्ठव्रतं शुक्लस्यैकादश्यां समाचरेत् / स्नात्वा त्रिकालं पित्रादीन्यवाद्यैरर्चयेद्धरिम्
Pagkaraan nito, sa Ekādaśī ng maliwanag na kalahati ng buwan, isagawa ang dakilang panata. Pagkaligo nang tatlong ulit sa isang araw, sambahin si Hari sa pamamagitan ng musikang pangsamba at mga instrumentong pangtugtog, at parangalan din ang mga Pitṛ (mga ninuno) at iba pang kagalang-galang na nilalang.
Verse 5
यजेन्मौनी घृताद्यैश्च पञ्चगव्येन वारिभिः / स्नापयित्वाथ कर्पूरमुखैश्चैवानुलेपयेत्
Sa pag-iingat ng banal na katahimikan (maunī), dapat isagawa ang pagsamba gamit ang ghee at mga kaugnay na handog, at ang tubig na inihanda mula sa pañcagavya (limang kaloob ng baka). Pagkatapos paliguan (ang diyos/śālagrāma/liṅga o ang sinasambang anyo), saka ito pahiran at ungkatan ng mga sangkap na nagsisimula sa kampor (camphor) at iba pang pampabango.
Verse 6
घृताक्तगुग्गुलैर्धूपं द्विजः पञ्चदिनं दहेत् / नैवद्यं परमान्नं तु जपेदष्टोत्तरं शतम्
Ang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay dapat magsunog ng dhūpa—insensong guggulu na pinahiran ng ghee—sa loob ng limang araw. At sa pag-aalay ng naivedya na paramānna (matamis na kanin), dapat niyang ulitin ang mantra nang isang daan at walo (108) na ulit.
Verse 7
ॐ नमो वासुदेवाय घृतव्रीहितिलादिकम् / अष्टाक्षरेण मन्त्रेण स्वाहान्तेन तु होमयेत्
Sa walong-pantig na mantra na «Oṁ namo Vāsudevāya», dapat magsagawa ng homa at ihandog sa apoy ang ghee, bigas, linga (sesame), at mga katulad na alay—bawat handog ay tinatapos sa salitang «svāhā».
Verse 8
प्रथमे ऽह्नि हरेः पादौ यजेत्पद्मैर्द्वितयिक / बिल्वपत्रैर्जानुदेशं नाभि गन्धेन चापरे
Sa unang araw, sambahin ang dalawang paa ni Hari sa pamamagitan ng mga bulaklak na lotus; sa ikalawang araw, sambahin ang bahagi ng mga tuhod gamit ang mga dahon ng bilva; at sa ibang araw naman, sambahin ang pusod sa pamamagitan ng mabangong gandha (pabango).
Verse 9
स्कन्धा बिल्वजवाभिश्च पञ्चमे ऽह्नि शिरोर्ऽचयत् / मालत्या भूमिशायी स्याद्गोमयं प्राशयेत्क्रमात्
Sa ikalimang araw, sambahin ang ulo sa pamamagitan ng skandhā, bilva, at sebada (barley). Dapat matulog sa lupa na ang mga bulaklak na mālatī ang ginagawang higaan; at pagkatapos, ayon sa wastong pagkakasunod, dapat inumin o kainin ang dumi ng baka.
Verse 10
गोमूत्रं च दधि क्षीरं पञ्चमे पञ्चगव्यकम् / नक्तं कुर्यात्पञ्चदश्यां व्रती स्याद्भुक्तिमुक्तिभाक्
Dapat niyang inumin ang ihi ng baka, ang dadhi (gatas na pinaasim), at gatas; at sa ikalimang araw ay tanggapin ang pañcagavya. Sa pagtupad ng panata, sa ikalabinlimang tithi ay kumain lamang sa gabi; ang ganitong deboto ay tumatanggap ng kapwa ligaya sa daigdig at kalayaan (moksha).
Verse 11
एकादशीव्रतं नित्यं तत्कुर्यात्पक्षयोर्द्वयोः / अघौघनरकं हन्यात्सर्वदं विष्णुलोकदम्
Dapat niyang laging tuparin ang panatang Ekādaśī sa dalawang pakṣa ng buwan. Pinupuksa nito ang impiyernong bunga ng sangkaterbang kasalanan, nagbibigay ng lahat ng mabuting minimithi, at nagkakaloob ng Viṣṇuloka, ang tahanan ni Viṣṇu.
Verse 12
एकादशी द्वादशी च निशान्ते च त्रयोदशी / नित्यमेकादशी यत्र तत्र सन्निहितो हरिः
Saanman isinasagawa ang Ekādaśī—sa mismong Ekādaśī, sa Dvādaśī, sa dulo ng gabi, o maging sa Trayodaśī—doon laging naroroon ang Ekādaśī, at tunay na naroon si Hari (Viṣṇu).
Verse 13
दशम्येकादशी यत्र तत्रस्थाश्चासुरादयः / द्वादश्यां पारण कुर्यात्सूतके मृतके चरेत्
Kung saan nagkakatapat ang ikasampu at ikalabing-isang tithi, sinasabing naroroon ang mga Asura at iba pa. Kaya dapat isagawa ang pāraṇa (pagbabasag ng ayuno) sa Dvādaśī, kahit nasa panahon ng karumihan dahil sa kapanganakan (sūtaka) o kamatayan (mṛtaka).
Verse 14
चतुर्दशीं प्रतिपदं पूर्वमिश्रामुपावसेत् / पौर्णमास्या ममावास्यां प्रतिपन्मिश्रितां मुने
O pantas, mag-ayuno sa Caturdaśī at sa Pratipadā (unang tithi) kapag ito’y nakadugtong sa naunang araw; gayundin sa Paurṇamāsī (kabilugan ng buwan) at sa Amāvāsyā (bagong buwan) kapag nakadugtong sa Pratipadā.
Verse 15
द्वितीयां तृतीयामिश्रां तृतीयाञ्चाप्युपावसेत् / चतुर्थ्या सङ्गतां नित्यं चतुर्थोञ्चनया युताम् / पञ्चमींषष्ठ्यसंयुक्तां षष्ठ्या युक्ताञ्च सप्तमीम्
Dapat isagawa ang pag-aayuno sa ikalawang tithi kapag ito’y kasabay ng ikatlo, at mag-ayuno rin sa ikatlong tithi mismo. Laging isagawa ang ikaapat na tithi kapag ito’y kaakibat ng ikatlo, at isagawa ang ikaapat kasama ng ritwal na panata ng ikaapat na araw. Gayundin, isagawa ang ikalimang tithi kapag kaakibat ng ikaanim, at ang ikapitong tithi kapag kaakibat ng ikaanim.
It is a five-day Kārtika discipline presented as surpassing other seasonal vows, combining strict niyamas, structured limb-wise worship of Hari, mantra-japa, offerings, and purification practices; its excellence is asserted through the chapter’s explicit hierarchy of vratas.
The chapter frames Dvādaśī as the proper and safe completion-point for Ekādaśī, warning that the Tenth and Eleventh are associated with asuric presence; thus, correct pāraṇa timing is prioritized as a dharmic necessity even amid impurity periods.
Thrice-daily bathing, Viṣṇu-pūjā with music, pitṛ-honoring rites, silence, ghee-based offerings, pañcagavya usage, guggulu incense, paramānna naivedya, 108 repetitions, and homa using “Oṁ namo Vāsudevāya” with svāhā.