Shloka 43
Indra’s Query on Karma-vipāka and the Viśvarūpa Episode
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
ब्राह्मं धाम समभ्येत्य विषण्मवदनो वृषा / यथावत्कथयामास निखिलं दैत्यचेष्टितम्
Transliteration
brāhmaṃ dhāma samabhyetya viṣaṇmavadano vṛṣā / yathāvatkathayāmāsa nikhilaṃ daityaceṣṭitam
Translation
Dumating si Vṛṣā (Indra) sa tahanan ni Brahmā na may lungkot sa mukha, at isinalaysay nang wasto ang lahat ng ginawa ng mga Daitya.
Word by Word
ब्राह्मम्Brahmā’s, belonging to Brahmā
ब्राह्मम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootब्राह्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (धाम)
धामabode
धाम:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/गत्यर्थे अधिकरण), एकवचन
समभ्येत्यhaving approached
समभ्येत्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-अभि-√इ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया; उपसर्ग: सम्, अभि
विषण्ण-मुखःwith a dejected face
विषण्ण-मुखः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविषण्ण (प्रातिपदिक/PPP) + मुख (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: ‘यस्य मुखं विषण्णम्’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (वृषा)
वृषाVṛṣa (the bull; epithet/name)
वृषा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; (इन्द्रस्य/श्रेष्ठस्य नाम/उपाधि)
यथावत्duly, accurately
यथावत्:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथावत् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb): ‘as it was, duly’
कथयामासtold, narrated
कथयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√कथ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Periphrastic perfect), प्रथमा-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
निखिलम्entire, whole
निखिलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (चेष्टितम्)
दैत्य-चेष्टितम्the deed/act of the demons
दैत्य-चेष्टितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + चेष्टित (प्रातिपदिक/PPP)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दैत्यस्य चेष्टितम्)