Shloka 76
प्रत्याहारवर्णनम्
Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence
Devanagari script
निमित्तमप्रतीघाते दृष्टे शब्दादिलक्षणे / अष्टावेतानि रूपाणि प्राकृतानि यथाक्रमम्
Transliteration
nimittamapratīghāte dṛṣṭe śabdādilakṣaṇe / aṣṭāvetāni rūpāṇi prākṛtāni yathākramam
Translation
Sa kawalang-hadlang ay may nimitta (sanhi), at sa mga tanda gaya ng tunog at iba pa ay may nakikitang hayag. Ang walong anyong ito ay prākṛta, ayon sa pagkakasunod.
Word by Word
nimittamcause/occasion
nimittam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnimitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
apratīghātein non-obstruction
apratīghāte:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roota-pratīghāta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; नञ्-तत्पुरुषभाव (negated noun)
dṛṣṭewhen/where seen
dṛṣṭe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootdṛṣṭa (कृदन्त, √dṛś)
Formभूतकृदन्त (past passive participle) विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (सप्तमी-सम्बन्ध)
śabda-ādi-lakṣaṇein the characteristic beginning with sound
śabda-ādi-lakṣaṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśabda (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक) + lakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ādi-तत्पुरुष); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
aṣṭaueight
aṣṭau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaṣṭan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्याविशेषण
etānithese
etāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
rūpāṇiforms
rūpāṇi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
prākṛtāninatural/pertaining to prakṛti
prākṛtāni:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprākṛta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
yathā-kramamin order
yathā-kramam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + krama (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण