Shloka 92
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
तत्रोद्दामपयः पूरे शक्तिसैन्यं ममजज च / अथ श्रीललितादक्षहस्ततर्जनिकानखात् / आदिकूर्मः समुत्पन्नो योजनायतविस्तरः
Transliteration
tatroddāmapayaḥ pūre śaktisainyaṃ mamajaja ca / atha śrīlalitādakṣahastatarjanikānakhāt / ādikūrmaḥ samutpanno yojanāyatavistaraḥ
Translation
Doon ay umapaw ang nagngangalit na baha at nilamon maging ang hukbong Śakti-senā. Pagkaraan, mula sa kuko ng hintuturo ng kanang kamay ni Śrī Lalitā ay sumilang ang “Ādikūrma,” ang Unang Pagong, na may lawak na isang yojana.
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
उद्दाम-पयः-पूरेin the flood of surging waters
उद्दाम-पयः-पूरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउद्दाम (प्रातिपदिक) + पयस् (प्रातिपदिक) + पूर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; तत्पुरुष-श्रृंखला (उद्दामं पयः यस्मिन् सः पूरः / पयसः पूरः)
शक्ति-सैन्यम्the army of the Śaktis
शक्ति-सैन्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शक्तीनां सैन्यम्)
ममज्जsank/was submerged
ममज्ज:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमज्ज् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (ममज्ज = ‘sank’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक/प्रस्तावक (then/now)
श्री-ललिता-दक्ष-हस्त-तर्जनीका-नखात्from the nail of Śrī Lalitā’s right-hand index finger
श्री-ललिता-दक्ष-हस्त-तर्जनीका-नखात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ललिता (प्रातिपदिक) + दक्ष (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक) + तर्जनीका (प्रातिपदिक) + नख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृंखला (श्रीललितायाः दक्षहस्तस्य तर्जनीकायाः नखात्)
आदि-कूर्मःthe primordial tortoise
आदि-कूर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआदि (प्रातिपदिक) + कूर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मधारय
समुत्पन्नःarisen/produced
समुत्पन्नः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + उत् + पद् (धातु) → उत्पन्न (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
योजन-आयत-विस्तरःhaving a spread/extent of a yojana
योजन-आयत-विस्तरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयोजन (प्रातिपदिक) + आयत (प्रातिपदिक) + विस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; तत्पुरुष (योजनम् आयतः विस्तरः यस्य) बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत्