Shloka 117
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
द्विविदास्त्रं महाभीममसृजद्भण्डदानवः / तस्मादनेकशो जाताः कपयः पिङ्गलोचनाः
Transliteration
dvividāstraṃ mahābhīmamasṛjadbhaṇḍadānavaḥ / tasmādanekaśo jātāḥ kapayaḥ piṅgalocanāḥ
Translation
Pinakawalan ni Bhaṇḍa-dānava ang nakapanghihilakbot na sandatang Dvividāstra; mula roon ay nagsilang ng napakaraming unggoy na may matang dilaw-mapula.
Word by Word
द्विविद-अस्त्रम्the Dvividāstra weapon
द्विविद-अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्विविद (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म/acc.), एकवचन; तत्पुरुषः: द्विविदनामकं अस्त्रम्/द्विविधं अस्त्रम् (either 'Dvividāstra' as a named weapon, or 'twofold weapon'; context favors named weapon)
महा-भीमम्very dreadful
महा-भीमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भीम (प्रातिपदिक) (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: महच्च तत् भीमं च (very terrible)
असृजत्released
असृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: अ- (augment); अर्थः: ससर्ज/असृजत् (released/created)
भण्ड-दानवःBhaṇḍa the demon
भण्ड-दानवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + दानव (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (कर्ता/nom.), एकवचन; कर्मधारयः/विशेषण-विशेष्यभावः: भण्डः दानवः (the demon Bhaṇḍa)
तस्मात्from that (weapon/act)
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति (अपादान/abl.), एकवचन; सर्वनाम; अर्थः: तस्मात् (from that/from him)
अनेकशःin great numbers
अनेकशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअनेकशस् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb): अनेकप्रकारेण/बहुधा (in many ways, in great numbers)
जाताःarose / were born
जाताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) प्रयुक्तं विधेयवत्; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; अर्थः: उत्पन्नाः (were born/arose)
कपयःmonkeys
कपयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (कर्ता/nom.), बहुवचन
पिङ्गल-लोचनाःtawny-eyed
पिङ्गल-लोचनाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपिङ्गल (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; बहुव्रीहिः: पिङ्गले लोचने यस्य ते (those whose eyes are tawny)