Shloka 7
Gaṇanātha-Parākrama (Episode of Gaṇeśa’s Martial Exploit) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
कृतास्त्रशिक्षा भण्डेन मातुलेन महीयसा / विक्रमेण वलन्तस्ते सेनानाथाः प्रतस्थिरे
Transliteration
kṛtāstraśikṣā bhaṇḍena mātulena mahīyasā / vikrameṇa valantaste senānāthāḥ pratasthire
Translation
Tinuruan sila ng sining ng sandata ni Bhaṇḍa, ang marangal na tiyuhin; at bilang mga pinuno ng hukbo, sila’y lumisan na taglay ang dakilang tapang.
Word by Word
कृत-अस्त्र-शिक्षाःtrained in weapons
कृत-अस्त्र-शिक्षाः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + शिक्षा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); तत्पुरुष (अस्त्रस्य शिक्षा = weapons-training; कृत = done/received)
भण्डेनby Bhaṇḍa
भण्डेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
मातुलेनby the maternal uncle
मातुलेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootमातुल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); अप्पोजिशन to भण्डेन
महीयसाgreater, very mighty
महीयसा:
Karana-anvaya (करणविशेषण)
TypeAdjective
Rootमहीयस् (प्रातिपदिक; comparative of महत्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifier of मातुलेन/भण्डेन)
विक्रमेणby prowess
विक्रमेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootविक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
वलन्तःadvancing/going forth
वलन्तः:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeVerb
Root√वल् (धातु) + शतृ (वर्तमान-कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
सेना-नाथाःleaders of the army
सेना-नाथाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुष (senāyāḥ nāthāḥ)
प्रतस्थिरेset out/departed
प्रतस्थिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √स्था (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural); उपसर्ग: प्र