Shloka 81
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
वत्से त्वमतिमृद्वङ्गी नववर्षा नवक्रमा / नवीनयुद्धशिक्षा च कुमारी त्वं ममैकिका
Transliteration
vatse tvamatimṛdvaṅgī navavarṣā navakramā / navīnayuddhaśikṣā ca kumārī tvaṃ mamaikikā
Translation
Anak ko, napakalambot ng iyong katawan; siyam na taon ka pa lamang, bago pa ang iyong mga hakbang. Bago pa rin ang iyong pagkatuto sa sining ng digmaan; ikaw ang tanging dalagang akin.
Word by Word
वत्सेO dear child
वत्से:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular); स्नेह-सम्बोधन (term of endearment)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अतिमृद्वङ्गीvery tender-limbed
अतिमृद्वङ्गी:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of ‘त्वम्’)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + मृदु (प्रातिपदिक) + अङ्गिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय-समास (very-soft-limbed)
नववर्षाnine years old
नववर्षा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); द्विगु-समास (nine-years-old)
नवक्रमाnew to the ways/steps
नवक्रमा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक) + क्रम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय (new in movement/steps)
नवीनयुद्धशिक्षाnewly trained in warfare
नवीनयुद्धशिक्षा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootनवीन (प्रातिपदिक) + युद्ध (प्रातिपदिक) + शिक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष (training in battle, and that too new)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कुमारीa maiden
कुमारी:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootकुमारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
एकिकाthe only one, sole
एकिका:
Visheshana (विशेषण/Qualifier of ‘त्वम्’)
TypeAdjective
Rootएकिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)