Shloka 77
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
इति निश्चित्य बालांबा महाराज्ञ्यै व्यजिज्ञपत् / मातर्भण्डमहादैत्यसूनवो योद्धुमागताः
Transliteration
iti niścitya bālāṃbā mahārājñyai vyajijñapat / mātarbhaṇḍamahādaityasūnavo yoddhumāgatāḥ
Translation
Pagkapagpasyahan ito, ipinaalam ni Bālāmbā sa Mahārājñī: “Ina, dumating na upang makipagdigma ang mga anak ng dakilang daitya na si Bhaṇḍa.”
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणसूचक निपात
निश्चित्यhaving decided
निश्चित्य:
Purvakala (पूर्वकाल/Prior action)
TypeIndeclinable
Rootनि-चित् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (absolutive/gerund); ‘having decided’
बाला-अम्बाBālāmbā (the young mother/goddess)
बाला-अम्बा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबाला (प्रातिपदिक) + अम्बा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (बाला एव अम्बा)
महा-राज्ञ्यैto the great queen
महा-राज्ञ्यै:
Sampradana (सम्प्रदान/Dative recipient)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; कर्मधारय-समासः
व्यजिज्ञपत्informed/announced
व्यजिज्ञपत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञप् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
मातर्O mother
मातर्:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
भण्ड-महा-दैत्य-सूनवःthe sons of Bhaṇḍa, the great demon
भण्ड-महा-दैत्य-सूनवः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + दैत्य (प्रातिपदिक) + सूनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (भण्डस्य महादैत्यस्य सूनवः)
योद्धुम्to fight
योद्धुम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeVerb
Rootयुध् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive; प्रयोजनार्थक (purpose)
आगताःhave come
आगताः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootआ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक (past participle)