Adhyaya 2

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे प्रथमे प्रक्रियापादे कृत्यसमुद्देशो नाम प्रथमो ऽध्यायः प्रत्यवोचन्पुनः सूतमृषयस्ते तपोधनाः / कुत्र सत्रं समभत्तेवषामद्भुतकर्मणाम्

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa unang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa unang Prakriyāpāda, ang unang kabanata na tinatawag na “Kṛtya-samuddeśa.” Pagkaraan, muling nagtanong ang mga rishi na may yaman ng tapas kay Sūta: “Saan ginanap ang satra ng inyong mga rishi na may kahanga-hangang mga gawa?”

Verse 2

कियन्तं चैव तत्कालं कथं च समवर्त्तत / आचचक्षे पुराणं च कथं तत्सप्रभञ्जनः

Gaano kahaba ang panahong iyon at paano naganap ang lahat? At paano isinalaysay ni Saprabhañjana ang Purana—ipaliwanag ninyo.

Verse 3

आचख्यौ विस्तरेणैव पर कौतूहलं हि नः / इति संचोदितः सूतः प्रत्युवाच शुभं वचः

O marangal, isalaysay nang masinsin; napakalaki ng aming pag-uusisa. Sa gayong pag-uudyok, sumagot ang Sūta sa mga salitang mapalad.

Verse 4

शृणुध्वं यत्र ते धीरा मेनिरे मन्त्रमुत्तमम् / यावन्तं चाभवत्कालं यथा च समवर्तत

Makinig—doon kinilala ng mga matitibay ang pinakadakilang mantra; gaano kahaba ang panahong iyon at paano ito naganap.

Verse 5

सिसृक्षमाणो विश्वं हि यजते विसृजत्पुरा / सत्रं हि ते ऽतिपुण्यं च सहस्रपरिवत्सरान्

Nagnanais lumikha ng sansinukob, bago ang paglikha ay nagsagawa Siya ng yajña; ang kanilang napakabanal na satra ay tumagal ng isang libong taon.

Verse 6

तपोगृहपतेर्यत्र ब्रह्मा चैवाभवत्स्वयम् / इडाया यत्र पत्नीत्वं शामित्रं यत्र बुद्धिमान्

Doon ang panginoon ng tahanan ng pag-aayuno ay si Brahmā mismo; doon si Iḍā ay nagkamit ng katayuang asawa, at doon naroon ang marunong na Śāmitra.

Verse 7

मृत्युश्चके महातेजास्तस्मिन्सत्रे महात्मनाम् / विबुधाश्चोषिरे तत्र सहस्रपरिवत्सरान्

Sa satra ng mga dakilang banal, dumating din si Mṛtyu na may dakilang ningning; at ang mga diyos ay nanahan doon sa loob ng sanlibong taon.

Verse 8

भ्रमतो धर्मचक्रस्य यत्र नेमिरशीर्यत / कर्मणा तेन विख्यातं नैमिषं मुनिपूजितम्

Kung saan sa pag-ikot ng gulong ng Dharma ay napudpod ang gilid nito, dahil sa gawang iyon ay sumikat ang pook na ‘Naimiṣa’, sinasamba ng mga muni.

Verse 9

यत्र सा गोमती पुण्या सिद्धचारणसेविता / रोहिणी स सुता तत्र गोमती साभवत् क्षणात्

Kung saan naroon ang banal na Gomatī na pinaglilingkuran ng mga siddha at cāraṇa, doon ang anak na babae ni Rohiṇī ay naging Gomatī sa isang iglap.

Verse 10

शक्तिर्ज्येष्ठा समभवद्वसिष्ठस्य महात्मनः / रुन्धत्याः सुतायात्रादानमुत्तमतेजसः

Si Śakti ang naging panganay na anak ni Mahātma Vasiṣṭha; anak siya ni Rundhatī, may dakilang ningning, tagapangalaga at mapagkaloob.

Verse 11

कल्माषपादो नृपतिर्यत्र शक्रश्च शक्तिना / यत्र वैरं समभवद्विश्वामित्रवसिष्ठयोः

Doon naroon ang haring Kalmāṣapāda, at dahil kay Śakti ay dumating din si Śakra (Indra); at doon sumibol ang alitan nina Viśvāmitra at Vasiṣṭha.

Verse 12

अदृश्यन्त्यां समभवन्मुनिर्यत्र पराशरः / पराभवो वसिष्ठस्य यस्य ज्ञाने ह्यवर्त्तयत्

Sa pook na kaugnay ng pangyayari kay Adṛśyantī, sumilang ang pantas na si Parāśara; sa bisa ng kanyang kaalaman, naganap maging ang pagkatalo ni Vasiṣṭha.

Verse 13

तत्र ते मेनिरे शैलं नैमिषे ब्रह्मवादिनः / नैमिषं जज्ञिरे यस्मान्नैमिषीयास्ततः स्मृताः

Doon, sa Naimiṣa, pinarangalan ng mga brahmavādin ang bundok na iyon; sapagkat sa Naimiṣa sila isinilang, kaya tinawag silang ‘Naimiṣīya’.

Verse 14

तत्सत्रमभवत्तेषां समा द्वादश धीमताम् / पुरूरवसि विक्रान्ते प्रशासति वसुंधराम्

Ang sagradong satra-yajña ng mga pantas ay tumagal ng labindalawang taon, noong ang magiting na Purūrava ang namamahala sa daigdig.

Verse 15

अष्टादश समुद्रस्य द्वीपानश्रन् पुरूरवाः / तुतोष नैव रत्नानां लोभादिति हि नः श्रुतम्

Tinamasa ni Purūrava ang labingwalong pulo ng karagatan; ngunit dahil sa kasakiman sa mga hiyas, hindi siya nasiyahan—gaya ng aming narinig.

Verse 16

उर्वशी चकमे तं च देवदूतप्रचोदिता / आजहार च तत्सत्रमुर्वश्या सह संगतः

Sa udyok ng sugo ng mga deva, inibig ni Urvaśī siya; at nang makasama si Urvaśī, siya’y dumating sa sagradong satra na iyon.

Verse 17

तस्मिन्नरपतौ सत्रे नैमिषीयाः प्रचक्रिरे / यं गर्भं सुषुवे गङ्गा पावकाद्दीप्ततेजसम्

Sa satra ng haring iyon, sinimulan ng mga rishi ng Naimisha ang yajna. Isinilang ni Gangga ang binhing banal na nagliliwanag, mula kay Pavaka (Agni).

Verse 18

तत्तुल्यं पर्वते न्यस्तं हिरण्यं समपद्यत / हिरण्मयं ततश्चके यज्ञवाटं महात्मनाम्

Ang katumbas na ginto na inilagay sa bundok ay nahayag. Pagkaraan, itinayo para sa mga dakilang banal ang isang yajna-platapormang ginintuang.

Verse 19

विश्वकर्मा स्वयन्देवो भावनो लोकभावनः / स प्रविश्य ततः सत्रे तेषाममिततेजसाम्

Si Viśvakarmā, ang diyos na kusang nahayag—tagapaglikha at tagapagtaguyod ng daigdig—ay pumasok sa satra ng mga rishing may di-masukat na liwanag.

Verse 20

ऐडः पुरूरवा भेजे तं देशं मृगयां चरन् / तं दृष्ट्वा महादाश्वर्यं यज्ञवाटं हिरण्मयम्

Si Aiḍa Purūrava, habang nangangaso, ay nakarating sa lupaing iyon. Doon nakita niya ang ginintuang yajna-plataporma na hitik sa dakilang karangyaan.

Verse 21

लोभेन हतविज्ञानस्तदादातुमुपाक्रमत् / नैमिषेयास्ततस्तस्य चुक्रुधुर्नृपतिं भृशम्

Dahil sa kasakiman, napawi ang kanyang pag-unawa at sinikap niyang angkinin iyon. Kaya nag-alab sa matinding galit ang mga rishi ng Naimisha laban sa haring iyon.

Verse 22

निजघ्नुश्चापि तं क्रुद्धाः कुशवज्रैर्मनीषिणः / तपोनिष्ठाश्च राजानं मुनयो देवचोदिताः

Sa galit, pinuksa siya ng mga pantas gamit ang “vajra” na yari sa damong kuśa; ang mga muning matatag sa tapas, sa utos ng mga deva, ay pinarusahan din ang hari.

Verse 23

कुशवज्रौर्विनिष्पिष्टः स राजा व्यजहात्तनुम् / और्वशेयैस्ततस्तस्य युद्धं चक्रे नृपो भुवि

Nadurog ng “vajra” na kuśa, iniwan ng haring iyon ang katawan; pagkatapos, ang mga Aurvaśeya ay nakipagdigma sa lupa para sa kanya.

Verse 24

नहुषस्य महात्मानं पितरं यं प्रचक्षते / स तेष्ववभृथेष्वेव धर्म्मशीलो महीपतिः

Ang tinatawag na dakilang ama ni Nahusha, ang haring matuwid sa dharma, ay naroon mismo sa mga pagligong avabhṛtha na iyon.

Verse 25

आयुरायभवायाग्र्यमस्मिन् सत्रे नरोत्तमः / शान्तयित्वा तु राजानं तदा ब्रह्मविदस्तथा

Sa satra na ito, ang Narottama na si Āyurāyabhavāya ang nanguna; noon, pinayapa ng mga brahmavid ang hari.

Verse 26

सत्रमारेभिरे कर्त्तुं पृथ्वीवत्सा त्ममूर्तयः / बभूव सत्रे तेषां तु ब्रह्मचर्यं महात्मनाम्

Itinuring ang daigdig na parang guya, sinimulan ng mga mahātmang anyo ng ātman ang satra; sa kanilang satra, nanatiling matatag ang brahmacarya ng mga dakila.

Verse 27

विश्वं सिसृक्षमाणानां पुरा विस्वसृजामिव / वैखानसैः प्रियसखैर्वाल खिल्यैर्मरीचिभिः

Gaya ng mga sinaunang tagapaglikha ng sansinukob na nagnanais lumikha ng daigdig, kasama ang mga Vaikhānasa na minamahal na kaibigan at ang mga Vālakhilya Marīci.

Verse 28

अजैश्च मुनिभिर्जातं सूर्यवैश्वानरप्रभः / वितृदेवाप्सरःसिद्धैर्गन्धर्वोरगचारणैः

Ipinanganak mula sa mga rishi na Aja, nagniningning na gaya nina Surya at Vaiśvānara; kasama ang Vitṛdeva, mga apsara, siddha, gandharva, nāga at cāraṇa.

Verse 29

भारतैः शुशुभे राजा देवैरिन्द्रसमो यथा / स्तोत्रशस्त्रैर्गृहैर्देवान्पितॄन्पित्र्यैश्च कर्मभिः

Ang hari ay nagningning sa mga Bhārata gaya ni Indra sa mga deva; sa pamamagitan ng mga stotra, śāstra, at mga gawang pangtahanan, sinamba niya ang mga diyos at mga ninuno sa mga pitrya na ritwal.

Verse 30

आनर्चुःस्म यथाजाति गन्धर्वादीन् यथाविधि / आराधने स सस्मार ततः कर्मान्तरेषु च

Sinamba nila ang mga gandharva at iba pa ayon sa kanilang uri, alinsunod sa wastong ritwal; at sa pagsamba, patuloy niyang inaalala kahit sa pagitan ng iba pang gawain.

Verse 31

जगुः सामानि गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः / व्याजह्रुर्मुनयो वाचं चित्राक्षरपदां शुभाम्

Umawit ang mga gandharva ng mga awit na Sāma at sumayaw ang mga pangkat ng apsara; binigkas ng mga rishi ang mapalad na pananalitang marikit sa mga titik at taludtod.

Verse 32

मन्त्रादि तत्र विद्वांसो जजपुश्च परस्परम् / वितण्डावचनैश्चैव निजघ्नुः प्रतिवादिनः

Doon, ang mga pantas ay nagbigkas ng mga mantra sa isa’t isa, at sa mga salitang mapagtalo ay napasuko ang mga sumasalungat.

Verse 33

ऋषयश्चैव विद्वांसः शब्दार्थन्यायकोविदाः / न तत्र हारितं किञ्चिद्विविशुर्ब्रह्मराक्षसाः

Doon, ang mga rishi at pantas ay bihasa sa salita, kahulugan, at lohika; walang anumang ninakaw, ngunit pumasok pa rin ang mga Brahmarakshasa.

Verse 34

नैव यज्ञहरा दैत्या नैव वाजमुखास्त्रिणः / प्रायश्चित्तं दरिद्रं च न तत्र समजायत

Doon ay walang mga daitya na nagnanakaw ng yajña, ni mga may sandatang Vājamukha; doon ay hindi sumibol ang pangangailangang magpenitensiya, ni ang karalitaan.

Verse 35

शक्तिप्रज्ञाक्रियायेगैर्विधिराशीष्वनुष्टितः / एवं च ववृधे सत्रं द्वादशाब्दं मनीषिणाम्

Sa lakas, dunong, at yoga ng pagkilos, naisagawa ang mga ritwal at pagpapala ayon sa tuntunin; kaya ang satra ng mga pantas ay lumago sa loob ng labindalawang taon.

Verse 36

ऋषीणां नैमिषीयाणां तदभूदिव वज्रिणः / वृद्धाद्या ऋत्विजो वीरा ज्योतिष्टोमान् पृथक्पृथक्

Para sa mga rishi ng Naimisha, iyon ay tila si Indra na may hawak na vajra; ang matatanda at iba pang matatapang na ritvij ay nagsagawa ng magkakahiwalay na Jyotiṣṭoma.

Verse 37

चक्रिरे पृष्ठगमनाः सर्वानयुतदक्षिणान् / समाप्तयज्ञो यत्रास्ते वासुदेवं महाधिपम्

Sumunod sila sa likuran at naghandog ng lahat ng kaloob na may sampung libong daksina; sa pook na natapos ang yajña, naroon ang Mahādhipati na si Vāsudeva.

Verse 38

पप्रच्छुरमितात्मानं भवद्भिर्यदहं द्विजः / प्रचोदितः स्ववंशार्थं स च तानब्रवीत्प्रभुः

Dahil sa pag-uudyok ninyo, ako na isang dvija ay nagtanong sa Mahāpurusha na may di-masukat na diwa tungkol sa aking angkan; at ang Panginoon ay sumagot sa kanila.

Verse 39

शिष्यःस्वयंभुवो देवः सर्वं प्रत्यक्षदृग्वशी / अणिमादिभिरष्टाभिः सूक्ष्मैरङ्गैः समन्वितः

Siya ay alagad ng Diyos na Svayambhū, nakakikita ng lahat nang hayagan at nakapipigil sa mga pandama; taglay ang walong maseselang siddhi gaya ng aṇimā at iba pa.

Verse 40

तिर्यग्वातादिभिर्वर्षैः सर्वां ल्लोकान्बिभर्ति यः / सप्तस्कन्धा भृताः शाखाः सर्वतोयाजराजरान्

Siya ang nagtataguyod sa lahat ng mga daigdig sa pamamagitan ng mga ulang may hanging pahilis at iba pa; may pitong skandha at mga sangang iniaangat, sagana sa tubig sa lahat ng dako, di tumatanda at walang kamatayan.

Verse 41

विषयैर् मरुतो यस्य संस्थिताः सप्तसप्तकाः / व्यूहत्रयाणां सूतानां कुर्वन् सत्रं महाबलः

Sa ilalim ng kanyang kapangyarihan, ang mga Marut na nananatili sa mga saklaw ay nakaayos sa mga pangkat na tigpipito; ang Makapangyarihan ay nagsasagawa ng satra-yajña para sa mga sūta ng tatlong vyūha.

Verse 42

तेजसश्वाप्युपायानां दधातीह शरीरिणः / प्राणाद्या वृत्तयः पञ्च धारणानां स्ववृत्तिभिः

Itinatatag din Niya rito sa mga may katawan ang mga paraan ng tejas; ang limang gampanin—prāṇa at iba pa—ay nagtatangan sa kani-kaniyang kilos.

Verse 43

पूर्यमामः शरीराणां धारणं यस्य कुर्वते / आकाशयोनिर्द्विगुणः शाब्दस्पर्शसमन्वितः

Ang gumaganap ng pagtaguyod sa mga katawang napupuno ay yaong may pinagmulan sa ākāśa, may dalawang katangian, at may tunog at haplos.

Verse 44

वाचोरणिः समाख्याता शब्दशास्त्रविचक्षणैः / भारत्यार्ः श्लक्ष्णया सर्वान्मुनीन्प्रह्लादयन्निव

Tinawag ito ng mga dalubhasa sa śabda-śāstra na ‘vācoraṇi’; wari’y sa malambing na pananalita ni Bhāratī (Sarasvatī) ay pinasasaya ang lahat ng muni.

Verse 45

पुराणज्ञाः सुमनसः पुराणाश्रययुक्तया / पुराम नियता विप्राः कथामकथयद्विभुः

Ang mga disiplinadong vipra ay mga nakaaalam ng Purāṇa, may payapang isip, at nakasandig sa Purāṇa; kaya isinalaysay ng Vibhu ang sinaunang katha.

Verse 46

एतत्सर्वं यथावृत्तमाख्यानं द्विजसत्तमाः / ऋषीणां च परं चैतल्लोकतत्त्वमनुत्तमम्

O mga pinakadakilang dvija, ito ang salaysay ayon sa tunay na nangyari; ito rin ang kataas-taasang kaalaman ng mga ṛṣi, ang walang kapantay na katotohanan ng daigdig.

Verse 47

ब्रह्मणा यत्पुरा प्रोक्तं पुराणं ज्ञानमुत्तमम् / देवतानामृषीणां च सर्वपापप्रमोचनम्

Ang Purana na siyang dakilang kaalamang minsang ipinahayag ni Brahma noong unang panahon; para sa mga diyos at mga rishi, at tagapag-alis ng lahat ng kasalanan.

Verse 48

विस्तरेणानुपूर्व्या च तस्य वक्ष्याम्यनुक्रमम्

Ngayon ay ilalahad ko ang pagkakasunod-sunod nito nang masinsin at sunod-sunod.