Adhyaya 58
Anushanga PadaAdhyaya 5837 Verses

Adhyaya 58

Bhārgavaṃ prati Varuṇāgamanaṃ (Varuṇa’s Approach to Bhārgava/Paraśurāma)

Sa kabanatang ito (sa salaysay ni Jaimini), itinatanghal ang isang pag-uusap na parang paghatol at pangkosmikong kasunduan sa pagitan ni Bhārgava Rāma (Paraśurāma) at ni Varuṇa, panginoon ng mga tubig. Matapos mapasuko si Varuṇa sa tejas at lakas ng sandata ni Bhārgava, inurong ni Bhārgava ang banta ng astra at kinausap si Varuṇa nang walang galit. Ang suliranin ay ang pagpapanumbalik ng banal na heograpiya: ang mga rishi na kaugnay ng Gokarṇa at ng rehiyon ng Bundok Mahendra ay humihiling na maibalik ang isang kṣetra na may ugnay sa Gokarṇa, na noon ay naalis o nalunod dahil sa paghuhukay ng lupa ng mga anak ni Sagara. Sumagot si Varuṇa na hindi niya basta mapapalayas ang kanyang mga tubig dahil sa biyayang ipinagkaloob ni Brahmā (Viriñci), ngunit nagpapasakop siya sa utos ni Bhārgava at pumapayag na pigilan ang tubig hanggang sa sukat na itatakda ni Bhārgava. Pagkaraan, itinakda ni Bhārgava ang mga hangganan (sīmā), nagsagawa ng kilos na tila ritwal na pagsukat at paglilinis (pagkuha ng sruva), at ang panginoon ng tubig-ilog ay nagkubli o umurong. Nanatiling payapa si Bhārgava, nakaharap sa hilaga. Ang pangyayaring ito ay nagsisilbing pag-aawtorisa ng tīrtha: ang kapangyarihang kosmiko (Varuṇa) ay yumuyuko sa kapangyarihang dharmiko at asetiko (Bhārgava) upang patatagin ang banal na lupain para sa mga rishi at mga manlalakbay na deboto.

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे भार्गवं प्रति वरुणागमनं नाम सप्तपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५७// जैमिनिरुवाच एवं ब्रुवाणं वरुणं विलोक्य पतितं भुवि / संजहार पुनर्धीमानस्त्रं मृगुकुलोद्वहः

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi, sa ikatlong upoddhāta-pāda, ang ika-57 kabanata na tinatawag na “Pagdating ni Varuṇa kay Bhārgava.” Wika ni Jaimini: Nang makita niyang si Varuṇa ay nagsasalita nang gayon at nakabagsak sa lupa, ang marunong na pinakadakila sa angkan ni Mṛgu ay muling binawi ang kanyang sandata.

Verse 2

संत्दृतास्त्रस्ततो रामो वरुणं पुरतः स्थिरम् / विलोक्य बिगतक्रोधस्तमुवाच हसन्निव

Pagkaraan, si Rama, hawak pa rin ang sandata, ay tumingin kay Varuṇa na matatag sa harap; nawala ang galit at wari’y nakangiti siyang nagsalita sa kanya.

Verse 3

गोकर्णनिलयाः पूर्वमिमेमां मुनिपुङ्गवाः / समायाता महेन्द्राद्रौ निवसंतं सरित्पते

“O Saritpati, noon pa man, ang mga dakilang muni na ito na naninirahan sa Gokarṇa ay dumating upang hanapin ka, na nananahan sa Bundok Mahendra.”

Verse 4

त्वत्तोये मेदिनीं पूर्वं खनद्भिः सगरात्मजैः / अधो निपातितं क्षेत्रं गोकर्णमृषिसेवितम्

O Varuna, sa iyong mga tubig noon ay hinukay ng mga anak ni Sagara ang daigdig at naibagsak sa ibaba ang banal na pook; yaon ang kṣetra ng Gokarna na pinaglilingkuran ng mga rishi.

Verse 5

उपलब्धुमिमे भूयः क्षेत्रं तद्भववल्लभम् / अधावन्मामुपागम्य मुनयस्तीर्थवासिनः

Upang muling makamtan ang kṣetra na minamahal ni Shiva, ang mga muning naninirahan sa tirtha ay nagmadaling tumakbo at lumapit sa akin.

Verse 6

एषामर्थे ततः सो ऽहं महेन्द्रादचलोत्तमात् / भवन्तमागतो द्रष्टुं सहैभिर्मुनिपुङ्गवैः

Dahil sa kanila, ako’y nagmula sa dakilang bundok na Mahendra, kasama ang mga natatanging muni, upang masilayan ka.

Verse 7

तस्मान्मदर्थे सलिलं समुत्सार्यात्मनो भवान् / दातुमर्हति तत्क्षेत्रमेषां तोये च पूर्ववत्

Kaya para sa akin, ilayo mo ang iyong tubig at ipagkaloob ang kṣetra; at para sa kanila, hayaang manatili ang tubig gaya ng dati.

Verse 8

जैमिनिरुवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा वरुणो यादसां पतिः / निरूप्य मनसा राममिद भूयो ऽब्रवीद्वचः

Sinabi ni Jaimini—Nang marinig ang kanyang pananalita, si Varuna, panginoon ng mga nilalang sa tubig, ay inalaala si Rama sa puso at muling nagsalita ng ganito.

Verse 9

वरुण उवाच न शक्यमुत्सारयितुं मदंभः केनचिद्भवेत् / तथा हि मे वरो दत्तः पुरानेन विरिञ्चिना

Sinabi ni Varuna: Ang aking tubig ay hindi maaaalis ng sinuman, sapagkat ang gayong biyaya ay ipinagkaloob sa akin noong unang panahon ni Brahma.

Verse 10

सो ऽहं त्वत्तेजसेदारीं विहाय सहजां धृतिम् / कातरं समुपायातो वशतां तव भार्गव

Kaya ako, na tinalikuran ang aking likas na katatagan dahil sa iyong ningning, ay lumapit sa iyo nang may takot at nagpasakop sa iyong kalooban, O Bhargava.

Verse 11

एषामर्थे विशेषण भवता परिचोदितः / कथं न कुर्यां कर्मेदमहं क्षत्त्रकुलान्तक

Dahil partikular na inudyukan mo para sa kanilang kapakanan, paanong hindi ko gagawin ang gawaing ito, O Tagapuksa ng lahing Kshatriya?

Verse 12

तस्माद्यावत्प्रमाणं मे भवान्संकल्पयिष्यति / तावत्संघारयिष्यामि भूमौ सलिलमात्मनः

Samakatuwid, hanggang sa sukat na itatakda mo para sa akin, pipigilan ko ang aking tubig sa lupa hanggang sa hangganang iyon.

Verse 13

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा स सायकम् / यथागतं प्रचिक्षेप धनुर्निर्भिद्य भार्गवः

Nang marinig ang kanyang mga salita at sinabing 'Mangyari nawa', pinakawalan ni Bhargava ang palaso mula sa busog kung paano ito dumating.

Verse 14

ततो निरूप्य सीमानं दर्शयानो महीपते / स्रुवं जग्राह मतिमान्क्षप्तुकामो जलाशये

Pagkaraan, O hari, matapos itakda at ipakita ang hangganan, kinuha ng marunong na si Rama ang sruva (kutsarang pang-yajña) sa tabi ng lawa, na ibig itong ihagis.

Verse 15

प्रसन्नचेतसं रामं गतरोषमथात्मनि / अन्तर्हिते सरिन्नाथे रामः सुवमुदङ्मुखः

Nang maglaho ang panginoon ng mga ilog (dagat), iniwan ni Rama ang poot sa loob, naging payapa ang diwa, at humarap sa hilaga habang hawak ang sruva.

Verse 16

भ्रामयित्वातिवेगेन चिक्षेप लवणार्णवे / क्षिप्तत्वेन समुद्रे तु दिशमुत्तरपश्चिमाम्

Pinaikot niya ang sruva nang ubod ng bilis at inihagis sa maalat na karagatan; pagbulusok sa dagat, ito’y tumalilis patungong hilagang-kanluran.

Verse 17

गत्वा स्रुवोपतद्राजन्योजनानां शतद्वयम् / तीर्थं शुर्पारकं नाम सर्वपापविमोचनम्

O hari, ang sruva ay bumagsak matapos maglakbay ng dalawang daang yojana; iyon ang banal na pook na tinatawag na Shurparaka, tagapagpalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 18

विश्रुतं यत्त्रिलोकेषु तीरे नदनदीपतेः / तीर्थं तदन्तरीकृत्य स्रुवो रामकराच्च्युतः

Ang banal na pook na tanyag sa tatlong daigdig ay nasa pampang ng panginoon ng mga ilog (dagat); nilampasan iyon ng sruva na nakawala sa kamay ni Rama at doon bumagsak.

Verse 19

निपपात महाराज सूचयन्रामविक्रमम् / यत्राभूद्रामसृष्टाया भुवो निष्ठाथ पार्थिव

O Maharaja, siya’y bumagsak doon bilang tanda ng kabayanihan ni Rama; doon din naitatag ang hangganan ng lupang nilikha ni Rama, O hari ng daigdig.

Verse 20

तीर्थं शूर्पारकं तत्तु श्रीमल्लोकपरिश्रुतम् / उत्सारयित्वा सलिलं समुद्रस्तावदात्मनः

Ang banal na pook na Śūrpāraka ay maringal at tanyag sa daigdig; maging ang dagat ay umurong ang sariling tubig upang magbigay ng puwang.

Verse 21

अतिष्ठदपसृत्योर्वीं दत्त्वा रामाय पार्थिव / अनतिक्रान्तमर्यादो यथाकालं भृगूद्वहः

O hari, ang pinakadakila sa angkan ni Bhṛgu ay pinaurong ang lupa at ibinigay kay Rama; hindi lumampas sa hangganan, nanatili siya roon ayon sa takdang panahon.

Verse 22

समयं स्वापयामास तस्यैवानुमते भुवि / विज्ञाय पूर्वसीमान्तां भुवमभ्युत्ससर्ज ह

Sa pahintulot niya sa lupa, itinindig ang batas ng panahon; nang malaman ang dating hangganan sa silangan, pinalaya niya ang lupain upang lumawak pasulong.

Verse 23

व्यस्मयन्त सुराः सर्वे दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् / नगरग्रमसीमानः किञ्चित्किञ्चित्क्वचित्क्वचित्

Nang makita ng lahat ng mga diyos ang kabayanihan ni Rama, sila’y namangha; ang mga hangganan ng mga lungsod at nayon ay tila umusog nang kaunti-kaunti, dito at doon.

Verse 24

सह्ये तु पूर्ववत्तस्मिन्नब्धेरपसृतेंऽभसि / तत्र दैवात्तथा स्थानान्निम्नत्वात्स प्रलक्ष्य तु

Sa Sahya, gaya ng dati, nang umurong ang tubig-dagat, sa kalooban ng mga diyos at dahil sa kababaan ng lupa, ang pook na iyon ay malinaw na nakita.

Verse 25

ततस्तेषां भृगुश्रेष्ठो मुनीनां भावितात्मनाम् / यथाभिलषितं स्थानं प्रददौ प्रीतिपूर्वकम्

Pagkaraan, si Bhrigu na pinakadakila ay nagkaloob sa mga muning dalisay ang loob ng mga pook na kanilang ninanais, nang may pag-ibig at galak.

Verse 26

ततस्ते मुनयः सर्वे हर्षेण महातान्विताः / कृतकृत्या भृशं राममाशिषा समपूजयन्

Pagkatapos, ang lahat ng mga muni ay napuspos ng dakilang galak; bilang mga naganap na ang tungkulin, pinarangalan nila si Rama sa pamamagitan ng mga basbas.

Verse 27

अथैतैरभ्यनुज्ञातो ययौ प्राप्तमनोरथः / गते मुनिवरे रामे देशात्तस्मान्निजाश्रमम्

Pagkaraan, nang mapahintulutan ng mga muni, si Rama na natupad ang hangarin ay umalis sa lupaing iyon patungo sa sarili niyang asram.

Verse 28

संभूय मुनयः सर्वे प्रजग्मुस्तीरमंबुधेः / परिचङ्क्रम्य तां भूमिं यत्नेन महातान्विताः

Pagkatapos, nagtipon ang lahat ng mga muni at nagtungo sa pampang ng dagat; sa dakilang galak, masikap nilang nilibot at siniyasat ang lupain.

Verse 29

ददृशुः सर्वतो राजन्ह्यर्मवान्तः स्थितां महीम् / नित्यत्वा त्सर्वदेवानामधिष्ठानतया तथा

O hari, nakita ng mga taong matuwid sa dharma ang lupaing matatag sa lahat ng dako, na siyang walang-hanggang saligan at luklukan ng lahat ng mga diyos.

Verse 30

कातमब्धौ निपतितं नष्टतोयं चिरोषितम् / अपि रुद्रप्रभावेम प्रायान्नात्यन्तविप्लवम्

Ang hukay na nahulog sa dagat, nawalan ng tubig at matagal nang tuyo, kahit sa kapangyarihan ni Rudra ay halos hindi dumanas ng sukdulang pagyanig.

Verse 31

तत्तेयनिःसृतं क्षेत्रमभूत्पूर्ववदेव हि / एतद्धि देवसामर्थ्यमचिन्त्यं नृपसत्तम

Mula roon ay lumitaw ang lupain at naging gaya ng dati; O pinakadakilang hari, ito ang di-maaarok na kapangyarihan ng mga diyos.

Verse 32

एवं रामेण जलधेः पुनः सृष्टा वसुंधरा / दक्षिणोत्तरतो राजनयोजनानां चतुःशतम्

Sa ganitong paraan, muling nilikha ni Rama ang daigdig mula sa dagat; O hari, mula timog hanggang hilaga ay apatnaraang yojana ang lawak.

Verse 33

नातिक्रामति सो ऽद्यापि सीमानं पयसां निधिः / कृतं रामेण महता न तु सज्जं महद्धनुः

Hanggang ngayon, ang dagat na sisidlan ng mga tubig ay hindi lumalampas sa hangganang iyon; ginawa ito ng dakilang Rama, ngunit hindi man lamang kinailangang ihanda ang kanyang malaking busog.

Verse 34

एवं प्रभावो रामो ऽसौ सगरश्च महीपतिः / यस्य पुत्रैरयं खण्डो भारतो ऽब्धौ निपतितः

Ganyan ang dakilang kapangyarihan ni Rama at ni Haring Sagara; dahil sa mga anak niya, ang bahaging ito ng Bharata ay nahulog sa dagat.

Verse 35

योजनानां सहस्रन्तु वर्द्धितश्च महोदधिः / रामेणाभूत्पुनः सृष्टं योजनानां तु षट्शतम्

Lumawak ang dakilang karagatan hanggang isang libong yojana; saka muling nilikha ni Rama at ginawang animnaraang yojana.

Verse 36

सगरस्य सुतैर्यस्माद्वर्द्धितो मकरालयः / ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्

Dahil sa mga anak ni Sagara, lumawak ang dagat na tahanan ng makara; mula noon, sa mga daigdig ito’y tinawag na “Sagara”.

Verse 37

एतत्ते ऽभिहितं सम्यङ्महतश्चरितं मया / रामस्य कार्त्तवीर्यस्य सगरस्य महीपतेः

Ito ang dakilang salaysay na sinabi ko sa iyo nang wasto—tungkol kay Rama Karttavirya at kay Haring Sagara.

Frequently Asked Questions

A sacred-geography dispute: sages seek restoration/access to the Gokarṇa kṣetra, while Varuṇa explains he cannot fully withdraw the waters due to Brahmā’s boon—resolved by Varuṇa agreeing to contain the waters within limits set by Bhārgava.

The episode alludes to Sagara’s sons (Sagarātmajāḥ), a well-known Ikṣvāku/Solar-dynasty-linked narrative cluster, used here as an etiological cause for land displacement/submergence affecting Gokarṇa.

Sīmā marks a sacral-legal boundary that stabilizes the kṣetra’s identity; the sruva (ladle used in offerings) signals a ritualized act of measurement/purification, implying that geographic restoration is performed as dharmic-ritual procedure, not mere physical engineering.