Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 40
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
राजा तं स बलाल्लोभात्पातयामास मन्दधीः / सा धेनुस्तं मृतं दृष्ट्वा गवां लोकं जगाम ह
Transliteration
rājā taṃ sa balāllobhātpātayāmāsa mandadhīḥ / sā dhenustaṃ mṛtaṃ dṛṣṭvā gavāṃ lokaṃ jagāma ha
Translation
Ang haring mangmang, dahil sa kasakiman, ay marahas na ibinagsak siya. Nang makita ng dhenu na siya’y patay, nagtungo ito sa daigdig ng mga baka.
Word by Word
राजाthe king
राजा:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
बलात्by force; forcibly
बलात्:
हेतु/अपादान (Hetu/Apādāna)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
लोभात्from greed
लोभात्:
हेतु/अपादान (Hetu/Apādāna)
TypeNoun
Rootलोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
पातयामासcaused to fall; struck down
पातयामास:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formणिच् (causative) + लिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मन्दधीःdull-witted
मन्दधीः:
कर्ता-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootमन्दधी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः मन्द + धी (कर्मधारय)
साshe
सा:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
धेनुःthe cow
धेनुः:
कर्ता (Karta/Agent)
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
मृतम्dead
मृतम्:
कर्म-विशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootमृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मृ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; भूतकृदन्त (past participle)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (Pūrvakāla-kriyā)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
गवाम्of the cows
गवाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
लोकम्world; realm
लोकम्:
कर्म/गति-लक्ष्य (Karma/Goal)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
जगामwent
जगाम:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
हindeed; (emphatic)
ह:
अव्यय (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle), कथन-प्रबोधक