
Brahmaṇa-parīkṣā (Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context)
Ang adhyāya na ito (sa loob ng tagpuang śrāddha-kalpa) ay ipinahayag ni Bṛhaspati at nakatuon sa ontolohikal na katayuan at sentrong papel sa ritwal ng Pitṛs (mga ninuno). Inilalarawan ang Pitṛs bilang nananatili at matibay, nakahimpil sa pitong tahanan, at bilang “mga diyos maging ng mga diyos,” kaya sa pagsasagawa ay inuuna ang pitṛ-kārya kaysa deva-kārya. Inuuri nito ang mga pangkat na kaugnay ng lahi ni Prajāpati at iniaangkop ang pagsamba ayon sa varṇa at āśrama, na hayagang nagsasabing lahat ng kaayusang panlipunan—kabilang ang mga halong pamayanan at mleccha—ay may anyo ng pagsamba sa mga ninuno. Pagkatapos ay ipinaliliwanag ang bisa: ang mga handog (lalo na ang tatlong piṇḍa) na iniaalay na may pagbanggit ng pangalan at gotra at may mantra ay nakararating sa tamang tatanggap, sa pamamagitan ng mga paghahambing ng pag-alaga at pagkilala (gaya ng guya na natatagpuan ang ina). Binabanggit ang mga palatandaang ritwal—paglalagay ng kuśa, pagharap sa apasavya, at ang nakalilinis na kaangkupan ng sisidlang pilak. Nagtatapos ito sa metapisikang pahayag na ang kasiyahan ay maaaring sumunod sa mga nilalang sa maraming kapanganakan, batay sa matatag na ordinansa ni Brahmā (Parameṣṭhin).
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ब्रह्मणपरीक्षा नाम एकोनविंशो ऽध्यायः // १९// बृहस्पतिरुवाच इत्येते पितरो देवा देवानामपि देवताः / सप्तस्वेते स्थिता नित्यं स्थानेषु पितरो ऽव्ययाः
Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa (na ipinahayag ni Vāyu), sa gitnang bahagi, sa ikatlong upoddhāta-pāda, sa Śrāddha-kalpa, ang ika-19 na kabanata na tinatawag na “Brahmaṇa-parīkṣā”. Sinabi ni Bṛhaspati: Ang mga Pitṛ na ito ay tulad ng mga deva, at sila pa ang adhidevatā ng mga deva; ang mga Pitṛ na di-naluluma ay laging nananahan sa pitong kalagayan.
Verse 2
प्रजापतिसुता ह्येते सर्वेषां तु महात्मनाम् / आद्यो गणस्तु योगानामनुयोगविवर्द्धनः
Sila nga ay mga anak ni Prajāpati at kaugnay ng lahat ng mahātmā; sa mga pangkat ng yoga, ito ang unang pangkat na nagpapalago ng anuyoga (pagpapatuloy ng pagsasanay at ritwal).
Verse 3
द्वितीयो देवतानां तु तृतीयो दानवादिनाम् / शेषास्तु वर्णिंनां ज्ञेया इति सर्वे प्रकीर्त्तिताः
Ang ikalawang pangkat ay para sa mga deva, at ang ikatlo ay para sa mga dānava at mga kauri; ang natitira ay dapat kilalaning kaugnay ng mga varṇa—ganito silang lahat inilarawan.
Verse 4
देवास्छैतान्यजन्ते वै सर्वज्ञानेष्ववस्थितान् / आश्रमश्च यजन्त्येनांश्चत्वारस्तु यथाक्रमम्
Ang mga deva rin ay nagsasagawa ng yajña para sa mga Pitṛ na ito na nananatili sa ganap na kaalaman; at ang apat na āśrama ay sumasamba rin sa kanila ayon sa pagkakasunod.
Verse 5
सर्वे वर्णा यजन्त्येनांश्चत्वारस्तु यथागमम् / तथा संकरजात्यश्च म्लेच्छाश्चापि यजन्ति वै
Lahat ng varṇa ay nagsasagawa ng yajña sa kanila ayon sa āgama—sa apat na paraan nang wasto; gayundin ang mga saṅkara-jāti at maging ang mleccha ay tunay na sumasamba rin sa kanila.
Verse 6
पितृंस्तु यो यजेद्भक्त्या पितरः प्रीणयन्ति ते / पितरः पुष्टिकामस्य प्रजाकामस्य वा पुनः
Ang sinumang sumasamba at naghahandog sa mga Pitri nang may debosyon, ay kinalulugdan ng mga ninuno. Ipinagkakaloob nila ang kasaganaan at ang lahi sa naghahangad nito.
Verse 7
पुष्टिं प्रजां तु स्वर्गं च प्रयच्छन्ति पितामहाः / देवकार्यादपि तथा पितृकार्यं विशिष्यते
Ipinagkakaloob ng mga Pitāmaha ang kasaganaan, lahi, at langit. Kaya ang tungkulin para sa mga Pitri ay itinuturing na higit na natatangi kaysa tungkulin para sa mga deva.
Verse 8
देवतानां हि पितरः पूर्वमाप्यायनं स्मृताः / न हि योगगतिः सूक्ष्मा पितॄणां ज्ञायते नरैः
Kahit para sa mga deva, ang mga Pitri ang unang inaalalang pinagmumulan ng pag-aaruga. Hindi nalalaman ng tao ang maselang landas-yoga ng mga Pitri.
Verse 9
तपसा हि प्रसिद्धेन किं पुनर्मांसचक्षुषा / सर्वेषां राजतं पात्रमथ वा रजतान्वितम्
Kung nalalaman sa tanyag na tapas, ano pa ang masasabi sa mata ng laman? Para sa lahat, ang sisidlang pilak, o sisidlang may pilak, ang nararapat.
Verse 10
पावनं ह्युत्तमं प्रोक्तं देवानां पितृभिः सह / येषां दास्यन्ति पिण्डांस्त्रीन्बान्धवा नामगोत्रतः
Ang gawang ito, kasama ang mga deva at mga Pitri, ay sinasabing pinakadakilang paglilinis. Para sa kanila, ang mga kamag-anak ay mag-aalay ng tatlong piṇḍa ayon sa pangalan at gotra.
Verse 11
भूमौ कुशोत्तरायां च अपसव्यविधानतः / सर्वत्र वर्त्तमानास्ते पिण्डाः प्रीणन्ति वै पितॄन्
Sa lupa, kapag inilagay ang damong kuśa na nakaharap sa hilaga at isinagawa ayon sa paraang apasavya, ang mga piṇḍa na iyon, saanman naroroon, ay tunay na nagpapasaya at nagpapabusog sa mga Pitṛ (ninuno).
Verse 12
यदाहारो भवेज्जन्तुराहारः सो ऽस्य जायते / यथा गोष्ठे प्रनष्टां वै वत्सो विन्दति मातरम्
Kung anong pagkain ang nakatakda sa isang nilalang, iyon ang dumarating sa kanya; gaya ng guya na naligaw sa kulungan ngunit natatagpuan ang kanyang ina.
Verse 13
तथा तं नयते मन्त्रो जन्तुर्यत्रावतिष्ठति / नामगोत्रं च मन्त्रं च दत्तमन्नं नयन्ति तम्
Gayon din, dinadala ng mantra ang nilalang sa kinaroroonan niya; ang mantra na may pangalan at gotra, at ang inihandog na pagkain, ay umaabot sa kanya.
Verse 14
अपि योनिशतं प्राप्तांस्तृप्तिस्ताननुगच्छति / एवमेषा स्थिता सत्ता ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
Kahit umabot sila sa sandaang-sandaang anyo ng kapanganakan (yoni), ang pagkapuspos ay sumusunod sa kanila; ganito ang matatag na kaayusan ni Brahmā Parameṣṭhin.
Verse 15
पितॄणमादिसर्गेतु लोकानामक्षयार्थिनाम् / इत्येते पितरश्चैव लोका दुहितरस्तथा
Sa unang paglikha, alang-alang sa mga Pitṛ at sa pagnanais ng di-pagkawasak ng mga daigdig—kaya tinatawag ang mga ito na mga Pitṛ at mga loka, at gayundin na ‘duhitar’ (mga anak na babae).
Verse 16
दौहित्रा यजमानश्च प्रोक्ताश्चैव मयानघ / कीर्त्तिताः पितरस्ते वै तव पुत्र यथाक्रमम्
O walang dungis, nabanggit ko rin ang mga dauhitra (apong mula sa anak na babae) at ang yajamāna (punong tagapaghandog); o anak, ang iyong mga Pitṛ ay naipuri ayon sa pagkakasunod.
Verse 17
शंयुरुवाच अहो दिव्यस्त्वया तात पितृसर्गस्तु कीर्तितः / लोका दुहितरश्चैव दोहित्राश्च श्रुतास्तथा
Sinabi ni Śaṃyu: “O ama, tunay na banal ang iyong pagbanggit sa pitṛ-sarga; gayundin ay narinig ang mga loka, ang mga anak na babae, at ang mga dauhitra.”
Verse 18
दानानि सह शौचेन कीर्त्तितानि फलानि च / अक्षय्यत्वं द्विजांश्चैव सर्वमेतदुदाहृतम् / अद्यप्रभृति कर्त्तास्मि सर्वमेतद्यथातथम्
Ang mga dāna na may kalinisan at ang mga bunga nito ay naipahayag; ang di-nauubos na gantimpala at ang paggalang sa mga dvija ay nailahad lahat. Mula ngayon, isasagawa ko ang lahat nang ayon sa nararapat.
Verse 19
बृहस्पतिरुवाच इत्येतदङ्गिराः पूर्वमृषीणामुक्तवान्प्रभुः / पृष्टश्च संशयान्सर्वानृषीनाह नृसंसदि
Sinabi ni Bṛhaspati: “Ganito noon sinabi ng panginoong Angiras sa mga ṛṣi; at nang itanong ang lahat ng pag-aalinlangan, sinagot niya ang mga ṛṣi sa kapulungan ng mga tao.”
Verse 20
सत्रे तु वितते पूर्वं तथा वर्षसहस्रके / यस्मिन्सदस्पतिस्नातो ब्रह्मा सीद्देवताप्रभुः
Noong una, sa satra na tumagal nang isang libong taon, doon umupo si Brahmā—panginoon ng mga deva—na nalinis bilang sadaspati-snāta, ang tagapangulo ng kapulungan.
Verse 21
गतानि तत्र वर्षाणां पञ्चाशच्च शतानि वै / श्लोकाश्चात्र पुरा गीता ऋषिभिर्ब्रह्मवादिभिः
Doon ay lumipas ang limang daan at limampung taon; at doon din noon, inawit ng mga rishi na tagapagsalita ng Brahman ang mga banal na śloka.
Verse 22
दीक्षितस्य पुरा सत्रे ब्रह्ममः परमात्मनः / तत्रैव दत्तमन्नाग्रं पितॄणामक्षयर्थिनाम् / लोकानां च हितार्थाय ब्रह्मणा परमेष्ठिना
Noong unang panahon, nang ang isang tao ay madiksha sa satra ni Brahmā, ang Paramātman, doon din ibinigay ang unang bahagi ng pagkain sa mga Pitṛ upang hangarin ang di-nauubos na bunga; para sa kapakanan ng daigdig, ginawa ito ni Brahmā na Parameṣṭhin.
Verse 23
सूत उवाच एवं बृहस्पतिः पूर्वं पृष्टः पुत्रेण धीमता / प्रोवाच पितृसर्गं तु यश्चैव समुदाहृत
Sinabi ni Sūta: Ganyan nga, noong una, nang tanungin ng matalinong anak, ipinaliwanag ni Bṛhaspati ang paglikha ng mga Pitṛ gaya ng nabanggit.
They are described as eternal, established in seven stations, and treated as divinities even for the gods—supporting the claim that pitṛ-kārya can be ritually weightier than deva-kārya.
By emphasizing nāma-gotra and mantra: the offered food/piṇḍa is ‘guided’ through identificatory formulas, likened to a calf recognizing and finding its mother, ensuring correct recipient linkage.
Use of kuśa with specified placement, apasavya orientation, three piṇḍas offered by relatives, and the purificatory preference for silver vessels (or silver-adorned vessels).