
Aṣṭakā-Śrāddha Vidhi and Dāna-Praśaṃsā (Observances in the Dark Fortnight and Praise of Giving)
Inilalahad ng kabanatang ito ang mga tuntunin ng pagsasagawa ng śrāddha ayon sa takdang panahon ng buwan, lalo na ang mga Aṣṭakā sa kṛṣṇa-pakṣa (madilim na kalahating buwan). Si Bṛhaspati ang nagsasalita at itinatampok na ang śrāddha ay laging mahalaga sa kāmya (may ninanais), naimittika (batay sa okasyon), at nitya (palagian). Ipinag-iiba ang iba’t ibang araw ng Aṣṭakā—una, ikalawa, ikatlo, at dagdag na “ikaapat”—at iniuugnay sa tiyak na handog gaya ng apūpa na keyk, karne, o gulay, bilang dravyagata vidhi (pamamaraang ayon sa alay). Dapat payapain ang mga pitṛ sa parvan/tithi; kapag napabayaan, ang mga Aṣṭakā na di pinarangalan ay “aalis” sa katapusan ng buwan at mawawalan ng bunga ang mga pag-asa. Kasabay nito, pinupuri ang dāna at pūjā: ang nagbibigay ay nagkakamit ng mas mataas na kapalaran at mga biyayang tulad ng lakas, supling, alaala, talino, mga anak na lalaki, at kasaganaan; ang di nagbibigay ay humihina. Sa huli, inililista ang mga bunga ayon sa tithi mula ika-2 hanggang ika-10: pamumuno/katanyagan, pagwasak sa kaaway, pagkilala sa kahinaan ng kaaway, malaking suwerte, dangal, pagkahari/pamumuno, ganap na kasaganaan, at brāhmī śrī (Brahmik na karilagan).
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे दानप्रशंसा नाम षोडशो ऽध्यायः // १६// बृहस्पतिरुवाच अत ऊर्द्ध्वं प्रवक्ष्यामि श्राद्धकर्मणि पूजितम् / काम्यं नैमित्तिकाजस्रं श्राद्धकर्मणि नित्यशः
Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa gitnang bahagi na ipinahayag ni Vāyu, sa ikatlong Upoddhāta-pāda, sa Śrāddha-kalpa, ang ika-labing-anim na kabanata na tinatawag na “Papuri sa Pagbibigay.” Sinabi ni Bṛhaspati: Mula ngayon ay ipaliliwanag ko ang iginagalang na śrāddha-karman—ang kāmya, naimittika, at yaong patuloy na isinasagawa—bilang pang-araw-araw na gawi sa śrāddha.
Verse 2
पुत्रदारनिमित्ताः स्युरष्टकास्तिस्न एव तु / कृष्णपक्षे वरिष्ठा हि पूर्वाखण्डलदेवता
Ang tatlong Aṣṭakā na binanggit dahil sa anak at asawa ay yaon nga; sa Kṛṣṇa-pakṣa sila ang pinakadakila, at ang kanilang diyos ay si Pūrvākhaṇḍala.
Verse 3
प्राजापत्या द्वितीया स्यात्तृतीया वैश्वदेविका / आद्यापूपैः सदाकार्या मांसैरन्या सदा भवेत्
Ang ikalawang Aṣṭakā ay tinatawag na Prājāpatya at ang ikatlo ay Vaiśvadevikā; ang una ay laging gawin sa apūpa (kakaning handog), at ang isa pa ay laging sa karne.
Verse 4
शाकैः कार्या तृतीया स्यादेवं द्रव्यगतो विधिः / अत्रापीष्टं पितॄणां वै नित्यमेव विधीयते
Ang ikatlong Aṣṭakā ay dapat gawin gamit ang mga gulay—ito ang tuntunin ayon sa handog; dito rin, para sa mga Pitṛ, itinatakda ang laging pagsasagawa ng handog na kalugud-lugod.
Verse 5
या चाप्यन्या चतुर्थी स्यात्तां च कुर्याद्विशेषतः / आसु श्राद्धं बुधः कुर्वन्सर्वस्वेनापि नित्यशः
At kung may isa pang ikaapat na Aṣṭakā, iyon ay dapat isagawa nang may natatanging pag-iingat; sa mga tithi na ito, ang marunong ay dapat magsagawa ng śrāddha araw-araw, kahit pa ibigay ang lahat ng pag-aari.
Verse 6
क्षिप्रमाप्नोति हि श्रेयः परत्रेह च मोदते / पितरः पर्वकालेषु तिथिकालेषु देवताः
Siya ay agad nakakamit ang kabutihan at nagagalak sa daigdig na ito at sa kabilang-buhay; sa mga panahon ng parva at sa mga tithi, ang mga Pitṛ ang siyang mga diyos na tumatanggap ng pagsamba.
Verse 7
सर्वेषु पुरुषा यान्ति निपातमिव धेनवः / मासांते प्रतिगच्छेयुरष्टकासु ह्यपूजिताः
Ang lahat ng tao ay napapasa pagbagsak na parang bakang nadadapa; sa dulo ng buwan, yaong di sumasamba sa mga Aṣṭakā ay muling babalik sa dalamhati.
Verse 8
मोघास्तस्य भवन्त्याशाः परत्रेह च सर्वशः / पूजकानां समुत्कर्षो नास्तिकानामधोगतिः
Nawawalang-saysay ang kanyang mga pag-asa sa buhay na ito at sa kabila; ang mga sumasamba ay umaangat, at ang mga nāstika ay bumabagsak.
Verse 9
देवास्तु दायिनो यान्ति तिर्यग्गच्छन्त्यदायिनः / पुष्टिं प्रजां स्मृतिं मेधां पुत्रानैश्वर्यमेव च
Ang nagbibigay ng dāna ay napupunta sa landas ng mga deva; ang di nagbibigay ay napapasa anyong hayop; (bunga nito) lakas, supling, alaala, talino, mga anak na lalaki at kasaganaan.
Verse 10
कुर्वाणः पूजनं चासु सर्वं पूर्णं समश्नुते / प्रतिपद्धनलाभाय लब्धं चास्य न नश्यति
Ang gumagawa ng pagsamba sa (mga Aṣṭakā) na ito ay tumatanggap ng ganap na bunga; at ang yamang nakamit para sa tuloy-tuloy na kabuhayan ay hindi mawawala sa kanya.
Verse 11
द्वितीयायां तु यः कुर्याद्द्विपदाधिंपतिर् भवेत् / वरार्थिनां तृतीया तु शत्रुघ्नी पापनाशिनी
Sa Dvitīyā, ang sinumang magsagawa ng (pagsamba) ay magiging pinuno ng mga may dalawang paa; para sa mga humihiling ng biyaya, ang Tṛtīyā ay pumupuksa sa kaaway at nag-aalis ng kasalanan.
Verse 12
चतुर्थ्यां तु प्रकुर्वाणः शत्रुच्छिद्राणि पश्यति / पञ्चम्यां चापिकुर्वाणः प्राप्नोति महतीं श्रियम्
Sa tithi na Caturthi, ang gumagawa ng śrāddha ay nakikita ang mga kahinaan ng kaaway. Sa Panchami, ang gumagawa nito ay nakakamit ang dakilang Śrī at kasaganaan.
Verse 13
षष्ठ्यां श्राद्धानि कुर्वाणः संपूज्यः स्यात्प्रयत्नतः / कुरुते यस्तु सप्तम्यां श्राद्धानि सततं नरः
Sa tithi na Ṣaṣṭhī, ang gumagawa ng śrāddha nang may pagsisikap ay nagiging karapat-dapat sambahin. At ang taong sa Saptamī ay palaging gumagawa ng śrāddha.
Verse 14
महीशत्वमवाप्नोति गणानां चाधिपो भवेत् / संपूर्णामृद्धिमाप्नोति यो ऽष्टम्यां कुरुते नरः
Ang gumagawa nito sa tithi na Aṣṭamī ay nakakamit ang pagka-hari at nagiging pinuno ng mga gaṇa; natatamo niya ang ganap na kasaganaan.
Verse 15
श्राद्धं नवम्यां कर्त्तव्यमैश्वर्यं स्त्रीश्च काङ्क्षता / कुर्वन्दशम्यां तु नरो ब्राह्मीं श्रियमवाप्नुयात्
Ang nagnanais ng kapangyarihan, yaman, at kaginhawahan sa pag-aasawa ay dapat gumawa ng śrāddha sa Navamī. At ang gumagawa sa Daśamī ay nakakamit ang Brāhmī Śrī, dakilang biyaya.
Verse 16
वेदांश्चैवाप्नुयात्सर्वान्विप्राणां समतां व्रजेत् / एकादश्यां परं दानमैश्वर्य सततं तथा
Nakakamit niya ang lahat ng Veda at naaabot ang pagkakapantay sa mga vipra. Sa Ekādaśī, natatamo ang pinakamataas na bunga ng pag-aalay at ang tuloy-tuloy na kasaganaan.
Verse 17
द्वादश्यां जयलाभं च राज्यमायुर्वसूनि च / प्रजावृद्धिं पशून्मेधां स्वातन्त्र्यं पुष्टिमुत्तमाम्
Sa araw ng Dvādaśī, ang nagsasagawa ng śrāddha ay nagkakamit ng tagumpay at pakinabang, kaharian, mahabang buhay at yaman; gayundin ng pagdami ng lahi, kayamanang hayop, talino, kalayaan, at dakilang kasaganaan.
Verse 18
दीर्घमायुरथैश्वर्यं कुर्वाणस्तु त्रयोदशीम् / युवानश्च गृहे यस्य मृतास्तेभ्यः प्रदापयेत्
Ang nagsasagawa ng śrāddha sa Trayodaśī ay nagkakamit ng mahabang buhay at karangyaan; at kung sa kanyang tahanan ay may namatay na bata pa, magpagawa siya ng dāna (kawanggawa) para sa kanila.
Verse 19
शस्त्रेण वा हता ये च तेषां दद्याच्चतुर्दशीम् / अमावास्यां प्रयत्नेन श्राद्धं कुर्यात्सदा शुचिः
Para sa mga napatay sa sandata, maghandog ng śrāddha sa Caturdaśī; at sa Amāvasyā, magsagawa ng śrāddha nang buong pagsisikap, laging may kalinisan at kabanalan.
Verse 20
सर्वकामानवाप्नोति स्वर्गं चानन्तमश्नुते / तथाविषमजातानां यमलानां च सर्वशः
Nakakamit niya ang lahat ng ninanais at tinatamasa ang walang-hanggang langit; gayundin, para sa mga may di-karaniwang kapanganakan at sa mga kambal (yamala), ito’y mabisa sa lahat ng paraan.
Verse 21
श्राद्धं दद्यादमावास्यां सर्वकामानवाप्नुयात् / मघासु कुर्वञ्छ्राद्धानि सर्वकामानवाप्नुयात्
Sa Amāvasyā, ang pag-aalay ng śrāddha ay tumutupad sa lahat ng hangarin; at sa ilalim ng bituing Maghā, ang pagsasagawa ng mga śrāddha ay tumutupad din sa lahat ng hangarin.
Verse 22
प्रत्यक्षमर्चितास्तेन भवन्ति पितरस्तदा / पितृदवा मघा यस्मात्तस्मात्तास्वक्षयं स्मृतम्
Sa sandaling iyon, ang mga Pitṛ (mga ninuno) ay tila tuwirang sinasamba. Sapagkat ang Maghā ay kilala bilang ‘tagapagkaloob sa Pitṛ’, kaya ang śrāddha na ginawa roon ay itinuturing na may di-nauubos na bunga (akṣaya).
Rite (Kalpa): it is a śrāddha-focused chapter (Śrāddha-kalpa) that systematizes Aṣṭakā observances and dāna as the merit mechanism that indirectly supports lineage continuity rather than listing dynastic genealogies.
The chapter stresses kṛṣṇa-pakṣa, tithi, and parvan as the correct temporal windows for pitṛ-pūjā; neglect is portrayed as causing the Aṣṭakā observances to pass unfulfilled at month’s end, nullifying expected results.
A differentiated offering scheme is taught: one observance is to be done with apūpa cakes, another with meat, and another with vegetables—indicating that the rite’s efficacy is mapped to prescribed substances according to the specific Aṣṭakā day/sequence.