Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Varāha Confronts Hiraṇyākṣa: The Challenge, the Rescue of Earth, and the Opening of the Mace-Duel

ततश्च गदयारातिं दक्षिणस्यां भ्रुवि प्रभु: । आजघ्ने स तु तां सौम्य गदया कोविदोऽहनत् ॥ १७ ॥

tataś ca gadayārātiṁ dakṣiṇasyāṁ bhruvi prabhuḥ ājaghne sa tu tāṁ saumya gadayā kovido ’hanat

Pagkaraan, hinampas ng Panginoon ang kaaway sa kanang kilay gamit ang Kanyang pamalo; ngunit ang demonyong bihasa sa labanan, O maamong Vidura, ay nasalag iyon sa sariling galaw ng pamalo.

ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेश/कालवाचक-अव्ययम् (adverb: ‘then/thereupon’)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction: ‘and’)
गदयाwith a mace
गदया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया एकवचनम्
अरातिम्the enemy
अरातिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअराति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
दक्षिणस्याम्on the right
दक्षिणस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; विशेषणम् (agreeing with भ्रुवि)
भ्रुविon the eyebrow
भ्रुवि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभ्रू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी एकवचनम् (locative singular)
प्रभुःthe Lord
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
आजघ्नेstruck
आजघ्ने:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + हन् (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्; √हन् ‘to strike’ with आ-
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (pronoun)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle: ‘but/however’)
ताम्that (blow/it)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (pronoun; referring to गदा/आघात)
सौम्यO gentle one
सौम्य:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन एकवचनम् (vocative singular); संबोधनम्
गदयाwith a mace
गदया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया एकवचनम्
कोविदःthe skilled one
कोविदः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकोविद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम् (of सः) ‘skilled’
अहनत्struck back
अहनत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलङ्-लकारः (imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्; √हन् ‘to strike’
L
Lord Varaha
H
Hiranyaksha

FAQs

It describes Lord Varaha striking Hiranyaksha on the right eyebrow with His mace, and Hiranyaksha expertly countering the blow with his own mace.

Because even after being struck by the Lord, he was able to respond tactically in battle and ward off the attack with his mace, showing martial expertise despite his demoniac nature.

Even when facing powerful opposition, one should remain steady in dharma; opposition may appear formidable, but the Lord’s purpose ultimately prevails.