Adhyaya 3

Verse 1

श्रीनारद उवाच हिरण्यकशिपू राजन्नजेयमजरामरम् । आत्मानमप्रतिद्वन्द्वमेकराजं व्यधित्सत ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Nārada: O Hari, ninanais ni Hiraṇyakaśipu na maging di-matatalo, di-tumatanda at di-namamatay, walang kapantay, at maging nag-iisang hari ng buong sansinukob.

Verse 2

स तेपे मन्दरद्रोण्यां तप: परमदारुणम् । ऊर्ध्वबाहुर्नभोद‍ृष्टि: पादाङ्गुष्ठाश्रितावनि: ॥ २ ॥

Sa lambak ng Bundok Mandara, nagsagawa siya ng napakahirap na pag-aayuno at pagninilay: nakatayo sa dulo ng mga daliri ng paa, nakataas ang mga bisig, at nakatitig sa langit.

Verse 3

जटादीधितिभी रेजे संवर्तार्क इवांशुभि: । तस्मिंस्तपस्तप्यमाने देवा: स्थानानि भेजिरे ॥ ३ ॥

Mula sa kanyang mga buhol na buhok ay lumabas ang nakakasilaw na liwanag, gaya ng sinag ng araw sa panahon ng pagkalusaw. Nang makita ang gayong matinding pag-aayuno, bumalik ang mga deva sa kani-kanilang tahanan.

Verse 4

तस्य मूर्ध्न: समुद्भ‍ूत: सधूमोऽग्निस्तपोमय: । तीर्यगूर्ध्वमधोलोकान् प्रातपद्विष्वगीरित: ॥ ४ ॥

Dahil sa matinding pag-aayuno, may apoy na may kasamang usok na lumitaw mula sa kanyang ulo. Kumalat ito paitaas, pababa, at sa lahat ng dako, at pinainit nang labis ang mga daigdig.

Verse 5

चुक्षुभुर्नद्युदन्वन्त: सद्वीपाद्रिश्चचाल भू: । निपेतु: सग्रहास्तारा जज्वलुश्च दिशो दश ॥ ५ ॥

Dahil sa kapangyarihan ng kanyang matinding pag-aayuno at pagninilay, nagulo ang mga ilog at karagatan; ang daigdig na may mga bundok at pulo ay nanginig; bumagsak ang mga bituin at planeta, at nagliyab ang sampung direksiyon.

Verse 6

तेन तप्ता दिवं त्यक्त्वा ब्रह्मलोकं ययु: सुरा: । धात्रे विज्ञापयामासुर्देवदेव जगत्पते । दैत्येन्द्रतपसा तप्ता दिवि स्थातुं न शक्नुम: ॥ ६ ॥

Napasong at labis na nabalisa dahil sa matinding penitensiya ni Hiraṇyakaśipu, iniwan ng mga deva ang kanilang mga daigdig at nagtungo sa Brahmaloka. Doon ay nagsumamo sila sa Lumikha: “O Diyos ng mga diyos, Panginoon ng sansinukob! Ang apoy ng tapat na lumalabas sa kanyang ulo ay sumusunog sa amin; hindi kami makapanatili sa aming mga tirahan kaya kami’y dumulog sa iyong kanlungan.”

Verse 7

तस्य चोपशमं भूमन् विधेहि यदि मन्यसे । लोका न यावन्नङ्‌‌क्ष्यन्ति बलिहारास्तवाभिभू: ॥ ७ ॥

O dakilang pinuno, kung mamarapatin mo, pakiusap na pahupain ang kaguluhang ito na naglalayong magwasak ng lahat, bago mapuksa ang mga daigdig at mga nilalang na masunurin sa iyo.

Verse 8

तस्यायं किल सङ्कल्पश्चरतो दुश्चरं तप: । श्रूयतां किं न विदितस्तवाथापि निवेदितम् ॥ ८ ॥

Isinasagawa niya ang isang napakahirap na penitensiya—iyan ang kanyang pasya. Bagaman hindi lingid sa iyo ang kanyang balak, pakiusap na pakinggan ang aming pagsasalaysay ng kanyang mga layunin.

Verse 9

सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना । अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्य: परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥ तदहं वर्धमानेन तपोयोगसमाधिना । कालात्मनोश्च नित्यत्वात्साधयिष्ये तथात्मन: ॥ १० ॥

“Sa pamamagitan ng tapat, mistikong yoga, at samādhi, nalikha ni Brahmā na Parameṣṭhī ang sansinukob na may gumagalaw at di-gumagalaw, at pagkatapos ay umupo sa kanyang sariling trono na higit sa lahat ng tirahan. Yamang walang hanggan ang panahon at ang sarili, palalakasin ko rin ang tapat-yoga-samādhi sa maraming kapanganakan, at aagawin ko ang kaparehong katayuang hawak ni Brahmā.”

Verse 10

सृष्ट्वा चराचरमिदं तपोयोगसमाधिना । अध्यास्ते सर्वधिष्ण्येभ्य: परमेष्ठी निजासनम् ॥ ९ ॥ तदहं वर्धमानेन तपोयोगसमाधिना । कालात्मनोश्च नित्यत्वात्साधयिष्ये तथात्मन: ॥ १० ॥

Sa lakas ng matinding pag-aayuno, yoga, at samadhi, nilikha ni Brahma na Paramesthi ang sanlibutang gumagalaw at di-gumagalaw at umupo sa kanyang dakilang luklukan, kaya siya ang pinakakarapat-dapat sambahin sa daigdig. Yamang walang hanggan ang panahon at ang sarili, magsasagawa rin ako ng tapa-yoga-samadhi sa maraming kapanganakan upang makamit ang luklukan ni Brahma.

Verse 11

अन्यथेदं विधास्येऽहमयथा पूर्वमोजसा । किमन्यै: कालनिर्धूतै: कल्पान्ते वैष्णवादिभि: ॥ ११ ॥

Sa bisa ng aking matinding tapa, aayusin ko ang daigdig na ito hindi gaya ng dati kundi kabaligtaran ayon sa aking lakas. Babaguhin ko ang bunga ng mabuti at masama at ibabagsak ang mga nakasanayang kaugalian sa mundo. Sa dulo ng kalpa, pati Dhruvaloka ay tinatangay ng panahon; ano pa ang silbi? Ang nais ko ay ang luklukan ni Brahma.

Verse 12

इति शुश्रुम निर्बन्धं तप: परममास्थित: । विधत्स्वानन्तरं युक्तं स्वयं त्रिभुवनेश्वर ॥ १२ ॥

O Panginoon, narinig namin mula sa mapagkakatiwalaang pinagmulan na si Hiraṇyakaśipu ay nagsasagawa ngayon ng sukdulang tapa upang makamit ang iyong katayuan. Ikaw ang Panginoon ng tatlong daigdig; kaya huwag mag-antala, gawin agad ang hakbang na sa tingin mo ay nararapat.

Verse 13

तवासनं द्विजगवां पारमेष्ठ्यं जगत्पते । भवाय श्रेयसे भूत्यै क्षेमाय विजयाय च ॥ १३ ॥

O Brahma, Panginoon ng sanlibutan, ang iyong luklukang Paramesthi ay tunay na mapalad para sa kabutihan, kagalingan, kasaganaan, kapanatagan, at tagumpay—lalo na para sa mga brahmana at mga baka. Sa iyong katayuan, lumalago ang kulturang brahmaniko at ang pag-iingat sa mga baka, kaya kusang dumarami ang lahat ng kasaganaan; ngunit kung agawin ni Hiraṇyakaśipu ang iyong upuan, mawawala ang lahat.

Verse 14

इति विज्ञापितो देवैर्भगवानात्मभूर्नृप । परितो भृगुदक्षाद्यैर्ययौ दैत्येश्वराश्रमम् ॥ १४ ॥

O Hari, nang ipaalam ito ng mga diyos, ang makapangyarihang Brahma na Atmabhū, kasama sina Bhṛgu, Dakṣa at iba pang dakilang rishi, ay agad na nagtungo sa ashram ng hari ng mga asura kung saan nagsasagawa ng tapa si Hiraṇyakaśipu.

Verse 15

न ददर्श प्रतिच्छन्नं वल्मीकतृणकीचकै: । पिपीलिकाभिराचीर्णं मेदस्त्वङ्‌मांसशोणितम् ॥ १५ ॥ तपन्तं तपसा लोकान् यथाभ्रापिहितं रविम् । विलक्ष्य विस्मित: प्राह हसंस्तं हंसवाहन: ॥ १६ ॥

Si Panginoong Brahmā na sakay ng sisne, kasama ang mga deva, ay hindi agad nakita si Hiraṇyakaśipu sapagkat natakpan ang kanyang katawan ng bunton ng langgam, damo, at mga patpat na kawayan; sa tagal ng kanyang pag-aayuno at tapa, kinain ng mga langgam ang balat, taba, laman at dugo niya. Pagkaraan, namataan nila siya na tila araw na natatakpan ng ulap, pinaiinit ang mga daigdig sa kanyang matinding austeridad; namangha si Brahmā, ngumiti, at nagsalita sa kanya.

Verse 16

न ददर्श प्रतिच्छन्नं वल्मीकतृणकीचकै: । पिपीलिकाभिराचीर्णं मेदस्त्वङ्‌मांसशोणितम् ॥ १५ ॥ तपन्तं तपसा लोकान् यथाभ्रापिहितं रविम् । विलक्ष्य विस्मित: प्राह हसंस्तं हंसवाहन: ॥ १६ ॥

Si Panginoong Brahmā na sakay ng sisne, kasama ang mga deva, ay hindi agad nakita si Hiraṇyakaśipu sapagkat natakpan ang kanyang katawan ng bunton ng langgam, damo, at mga patpat na kawayan; sa tagal ng kanyang pag-aayuno at tapa, kinain ng mga langgam ang balat, taba, laman at dugo niya. Pagkaraan, namataan nila siya na tila araw na natatakpan ng ulap, pinaiinit ang mga daigdig sa kanyang matinding austeridad; namangha si Brahmā, ngumiti, at nagsalita sa kanya.

Verse 17

श्रीब्रह्मोवाच उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते तप:सिद्धोऽसि काश्यप । वरदोऽहमनुप्राप्तो व्रियतामीप्सितो वर: ॥ १७ ॥

Wika ni Brahmā: “O anak ni Kaśyapa, bumangon ka, bumangon; nawa’y mapasa iyo ang kabutihan. Ganap na ang iyong tapa; dumating ako bilang tagapagkaloob ng biyaya. Hilingin mo ang ninanais mong kaloob.”

Verse 18

अद्राक्षमहमेतं ते हृत्सारं महदद्भ‍ुतम् । दंशभक्षितदेहस्य प्राणा ह्यस्थिषु शेरते ॥ १८ ॥

Nasaksihan ko ang iyong kahanga-hangang pagtitiis. Kahit kinagat at kinain ng mga uod at langgam ang iyong katawan, ang iyong prāṇa ay nananatili at umiikot sa loob ng mga buto—tunay na kamangha-mangha ito.

Verse 19

नैतत्पूर्वर्षयश्चक्रुर्न करिष्यन्ति चापरे । निरम्बुर्धारयेत्प्राणान् को वै दिव्यसमा: शतम् ॥ १९ ॥

Ang ganitong matinding tapa ay hindi nagawa ng mga sinaunang rishi, at sa hinaharap ay wala ring makagagawa. Sa tatlong daigdig, sino ang makapagtatagal ng buhay nang hindi umiinom ng tubig sa loob ng sandaang taong makalangit?

Verse 20

व्यवसायेन तेऽनेन दुष्करेण मनस्विनाम् । तपोनिष्ठेन भवता जितोऽहं दितिनन्दन ॥ २० ॥

O anak ni Diti, sa iyong matibay na pasiya at napakahirap na pag-aayuno at pagninilay, nagawa mo ang bagay na mahirap kahit sa mga dakilang banal; kaya tunay na natalo mo ako.

Verse 21

ततस्त आशिष: सर्वा ददाम्यसुरपुङ्गव । मर्तस्य ते ह्यमर्तस्य दर्शनं नाफलं मम ॥ २१ ॥

O pinakamahusay sa mga asura, kaya handa akong ibigay ang lahat ng biyaya ayon sa nais mo. Ako’y mula sa daigdig ng mga diyos na di namamatay; kahit ikaw ay mortal, ang pagharap mo sa akin ay hindi masasayang.

Verse 22

श्रीनारद उवाच इत्युक्त्वादिभवो देवो भक्षिताङ्गं पिपीलिकै: । कमण्डलुजलेनौक्षद्दिव्येनामोघराधसा ॥ २२ ॥

Nagpatuloy si Śrī Nārada Muni: Pagkasabi nito, si Panginoong Brahmā, ang unang nilalang ng sansinukob at napakamakapangyarihan, ay nagwisik ng banal at di-nabibigong espirituwal na tubig mula sa kanyang kamaṇḍalu sa katawan ni Hiraṇyakaśipu na kinain ng mga langgam at gamu-gamo; kaya siya’y muling nabuhay.

Verse 23

स तत्कीचकवल्मीकात् सहओजोबलान्वित: । सर्वावयवसम्पन्नो वज्रसंहननो युवा । उत्थितस्तप्तहेमाभो विभावसुरिवैधस: ॥ २३ ॥

Pagkapahid ng tubig mula sa banga ni Brahmā, agad na bumangon si Hiraṇyakaśipu mula sa bunton ng langgam, taglay ang ojas at lakas, buo ang katawan at matibay na parang kidlat. Kumikinang na tila tunaw na ginto, lumitaw siyang isang binata, gaya ng apoy na sumisiklab mula sa kahoy na panggatong.

Verse 24

स निरीक्ष्याम्बरे देवं हंसवाहमुपस्थितम् । ननाम शिरसा भूमौ तद्दर्शनमहोत्सव: ॥ २४ ॥

Nang makita ni Hiraṇyakaśipu si Brahmā na nasa himpapawid at sakay ng sasakyang sisne, siya’y labis na nagalak. Itinuring niyang dakilang pagdiriwang ang darśana, kaya agad siyang nagpatirapa at nagbigay-galang na nakadapa, ulo’y nakadikit sa lupa.

Verse 25

उत्थाय प्राञ्जलि: प्रह्व ईक्षमाणो द‍ृशा विभुम् । हर्षाश्रुपुलकोद्भ‍ेदो गिरा गद्गदयागृणात् ॥ २५ ॥

Pagkatapos, tumindig mula sa lupa ang pinuno ng mga Daitya, nag-anjali at tumingin sa Panginoong Brahmā sa harap niya. Napuspos siya ng galak; may luha sa mata, nanginginig ang katawan, at sa nanginginig na tinig ay nagsimulang manalangin nang mapagpakumbaba upang bigyang-lugod si Brahmā.

Verse 26

श्रीहिरण्यकशिपुरुवाच कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसावृतम् । अभिव्यनग्जगदिदं स्वयञ्‍ज्योति: स्वरोचिषा ॥ २६ ॥ आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति । रज:सत्त्वतमोधाम्ने पराय महते नम: ॥ २७ ॥

Sinabi ni Hiranyakasipu—Sa wakas ng kalpa, kapag natatakpan ang sanlibutan ng makapal na dilim na nilikha ng panahon, ang Panginoong kusang-liwanag ay muling nagpapahayag ng daigdig na ito sa sarili Niyang ningning.

Verse 27

श्रीहिरण्यकशिपुरुवाच कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसावृतम् । अभिव्यनग्जगदिदं स्वयञ्‍ज्योति: स्वरोचिषा ॥ २६ ॥ आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति । रज:सत्त्वतमोधाम्ने पराय महते नम: ॥ २७ ॥

Siya rin, sa pamamagitan ng lakas na may tatlong guna, ang lumilikha, nag-iingat, at lumulunod sa sanlibutan. Nagpupugay ako sa dakilang Brahmā, kanlungan ng sattva, rajas, at tamas.

Verse 28

नम आद्याय बीजाय ज्ञानविज्ञानमूर्तये । प्राणेन्द्रियमनोबुद्धिविकारैर्व्यक्तिमीयुषे ॥ २८ ॥

Nagpupugay ako kay Brahmā, ang unang binhi at pinagmulan, anyo ng jñāna at vijñāna. Sa mga pagbabago ng prāṇa, mga pandama, isip at buddhi, nagiging lantad ang sanlibutan; siya ang sanhi ng lahat ng pagpapakita.

Verse 29

त्वमीशिषे जगतस्तस्थुषश्च प्राणेन मुख्येन पति: प्रजानाम् । चित्तस्य चित्तैर्मनइन्द्रियाणां पतिर्महान् भूतगुणाशयेश: ॥ २९ ॥

O Panginoon, Ikaw ang pangunahing prāṇa at panginoon ng lahat ng nilalang, gumagalaw man o nakatigil. Ikaw ang nagbibigay-sigla sa kamalayan; Ikaw ang nag-iingat sa isip at sa mga pandamang kumikilos at nakaaalam. Kaya Ikaw ang dakilang tagapamahala ng mga elemento, ng kanilang mga guna, at ng lahat ng pagnanasa.

Verse 30

त्वं सप्ततन्तून् वितनोषि तन्वा त्रय्या चतुर्होत्रकविद्यया च । त्वमेक आत्मात्मवतामनादि- रनन्तपार: कविरन्तरात्मा ॥ ३० ॥

O Panginoon, Ikaw ang anyo ng mga Veda; sa pamamagitan ng Tri-Veda at kaalamang catur-hotra, pinalalaganap Mo ang pitong uri ng yajña gaya ng Agniṣṭoma. Ikaw ang nagbibigay-sigla sa mga brāhmaṇa na tagapaghandog upang isagawa ang mga ritwal na itinuro sa tatlong Veda. Ikaw ang iisang Paramātmā, ang Antaryāmī ng lahat, walang simula at walang wakas, ganap na nakaaalam lampas sa panahon at kalawakan.

Verse 31

त्वमेव कालोऽनिमिषो जनाना- मायुर्लवाद्यवयवै: क्षिणोषि । कूटस्थ आत्मा परमेष्ठ्यजो महां- स्त्वं जीवलोकस्य च जीव आत्मा ॥ ३१ ॥

O Panginoon, Ikaw ang Kāla na hindi kumikislap, laging gising at nakasaksi sa lahat. Sa pamamagitan ng mga bahagi ng panahon—sandali, segundo, minuto, oras—binabawasan Mo ang haba ng buhay ng lahat ng nilalang. Gayunman, nananatili Kang di-nagbabago, ang Kūṭastha Paramātmā, Saksi at Kataas-taasang Panginoon, hindi isinilang at sumasaklaw sa lahat, pinagmumulan ng buhay ng bawat isa.

Verse 32

त्वत्त: परं नापरमप्यनेज- देजच्च किञ्चिद्‌‌व्यतिरिक्तमस्ति । विद्या: कलास्ते तनवश्च सर्वा हिरण्यगर्भोऽसि बृहत्‍त्रिपृष्ठ: ॥ ३२ ॥

Walang anumang hiwalay sa Iyo—maging mas mataas o mas mababa, nakatigil o gumagalaw. Ang kaalamang mula sa mga Veda gaya ng Upaniṣad, pati ang mga sangay at sining na kaugnay ng Veda, ay tila panlabas Mong katawan. Ikaw ang Hiraṇyagarbha, sisidlan ng sansinukob; ngunit bilang Kataas-taasang Tagapamahala, Ikaw ay lampas sa mundong materyal na binubuo ng tatlong guṇa.

Verse 33

व्यक्तं विभो स्थूलमिदं शरीरं येनेन्द्रियप्राणमनोगुणांस्त्वम् । भुङ्‌क्षे स्थितो धामनि पारमेष्ठ्ये अव्यक्त आत्मा पुरुष: पुराण: ॥ ३३ ॥

O Makapangyarihang Panginoon! Bagama’t nananatili Kang di-nagbabago sa Iyong banal na dhāma, pinalalawak Mo ang lantad at magaspang na anyong pangsansinukob sa loob ng paglikha, na wari’y tinitikman ang mga paksa ng indriya, prāṇa, isip at mga guṇa. Ngunit Ikaw ang di-nahahayag na Ātman, ang sinaunang Puruṣa—Brahman, Paramātmā, at Bhagavān.

Verse 34

अनन्ताव्यक्तरूपेण येनेदमखिलं ततम् । चिदचिच्छक्तियुक्ताय तस्मै भगवते नम: ॥ ३४ ॥

Nag-aalay ako ng mapitagang pagyuko sa Kataas-taasang Bhagavān, na sa Kanyang walang-hanggang di-nahahayag na anyo ay pinalawak ang buong sansinukob. Taglay Niya ang panloob na lakas (cit-śakti), panlabas na lakas (acit-śakti), at ang taṭasthā o marginal na lakas—ang lahat ng jīva.

Verse 35

यदि दास्यस्यभिमतान् वरान्मे वरदोत्तम । भूतेभ्यस्त्वद्विसृष्टेभ्यो मृत्युर्मा भून्मम प्रभो ॥ ३५ ॥

O aking Panginoon, pinakadakila sa mga nagbibigay ng biyaya; kung ipagkakaloob Mo ang ninanais kong kaloob, nawa’y hindi ako mamatay sa kamay ng alinmang nilalang na Iyong nilikha.

Verse 36

नान्तर्बहिर्दिवा नक्तमन्यस्मादपि चायुधै: । न भूमौ नाम्बरे मृत्युर्न नरैर्न मृगैरपि ॥ ३६ ॥

Ipagkaloob Mo na hindi ako mamatay sa loob o sa labas ng tahanan, hindi sa araw o sa gabi, hindi sa lupa o sa himpapawid; at na ang kamatayan ko’y hindi dulot ng anumang sandata, ni ng tao, ni ng hayop.

Verse 37

व्यसुभिर्वासुमद्भ‍िर्वा सुरासुरमहोरगै: । अप्रतिद्वन्द्वतां युद्धे ऐकपत्यं च देहिनाम् ॥ ३७ ॥ सर्वेषां लोकपालानां महिमानं यथात्मन: । तपोयोगप्रभावाणां यन्न रिष्यति कर्हिचित् ॥ ३८ ॥

Ipagkaloob Mo na hindi ako mamatay sa anumang nilalang o bagay, may buhay man o wala; at na hindi ako mapapatay ng mga deva, asura, o ng malalaking ahas sa ibabang daigdig. Kung paanong wala Kang katunggali sa digmaan, gawin Mo rin akong walang karibal. Ipagkaloob Mo sa akin ang nag-iisang paghahari sa lahat ng may katawan at sa mga tagapamahala ng mga daigdig, ang kaluwalhatian ng katayuang iyon, at ang mga kapangyarihang mistiko mula sa matagal na pag-aayuno at yoga na hindi kailanman nawawala.

Verse 38

व्यसुभिर्वासुमद्भ‍िर्वा सुरासुरमहोरगै: । अप्रतिद्वन्द्वतां युद्धे ऐकपत्यं च देहिनाम् ॥ ३७ ॥ सर्वेषां लोकपालानां महिमानं यथात्मन: । तपोयोगप्रभावाणां यन्न रिष्यति कर्हिचित् ॥ ३८ ॥

Ipagkaloob Mo sa akin ang kaluwalhatian tulad ng sa mga tagapamahala ng mga daigdig (maging kapantay Mo), at ang mga kapangyarihang mula sa tapat at yoga na hindi kailanman nawawala.