Adhyaya 3

Verse 1

श्रीशुक उवाच नाभिरपत्यकामोऽप्रजया मेरुदेव्या भगवन्तं यज्ञपुरुषमवहितात्मायजत ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Dahil sa pagnanais na magkaanak, si Mahārāja Nābhi, kasama ang kanyang asawang si Merudevī na noon ay wala pang supling, ay taimtim na sumamba kay Bhagavān Viṣṇu, ang Yajña-puruṣa.

Verse 2

तस्य ह वाव श्रद्धया विशुद्धभावेन यजत: प्रवर्ग्येषु प्रचरत्सु द्रव्यदेशकालमन्त्रर्त्विग्दक्षिणाविधानयोगोपपत्त्या दुरधिगमोऽपि भगवान् भागवतवात्सल्यतया सुप्रतीक आत्मानमपराजितं निजजनाभिप्रेतार्थविधित्सया गृहीतहृदयो हृदयङ्गमं मनोनयनानन्दनावयवाभिराममाविश्चकार ॥ २ ॥

Habang siya’y nagsasagawa ng paghahandog na may śraddhā at dalisay na damdamin—ayon sa pravargya, taglay ang handog, lugar, panahon, mga mantra, mga ṛtvik, dakṣiṇā at mga alituntunin—bagaman ang Panginoon ay hindi laging madaling makamtan sa mga kagamitang ito, dahil sa Kanyang pag-ibig sa bhakta ay naantig Siya sa debosyon ni Mahārāja Nābhi at, upang tuparin ang hangarin ng Kanyang tagasamba, nagpakita sa Kanyang di-matatalong, kaakit-akit na anyong apat ang bisig, na nagbibigay-lugod sa isip at paningin ng mga deboto.

Verse 3

अथ ह तमाविष्कृतभुजयुगलद्वयं हिरण्मयं पुरुषविशेषं कपिशकौशेयाम्बरधरमुरसि विलसच्छ्रीवत्सललामं दरवरवनरुहवनमालाच्छूर्यमृतमणिगदादिभिरुपलक्षितं स्फुटकिरणप्रवरमुकुटकुण्डलकटककटिसूत्रहारकेयूरनूपुराद्यङ्गभूषणविभूषितमृत्विक् सदस्यगृहपतयोऽधना इवोत्तमधनमुपलभ्य सबहुमानमर्हणेनावनतशीर्षाण उपतस्थु: ॥ ३ ॥

Pagkaraan, nagpakita si Bhagavān Viṣṇu sa harap ni Haring Nābhi sa anyong apat ang bisig, kumikislap na tila ginto, ang pinakadakilang Persona. Suot Niya ang dilaw na sutlang kasuotan; sa dibdib ay nagniningning ang tanda ng Śrīvatsa. Taglay Niya ang śaṅkha, cakra, gadā at padma, at suot ang vanamālā at hiyas na Kaustubha. Ang korona, hikaw, pulseras, sinturon, kuwintas na perlas, armlets, kampanilya sa bukung-bukong at iba pang alahas na may hiyas ay nagpaluwalhati sa Kanyang katawan. Nang makita Siya, si Nābhi at ang mga ṛtvik at mga kasama ay nagalak na parang dukhang biglang nagkamit ng malaking yaman; sila’y yumuko at naghandog ng pagsamba nang may paggalang.

Verse 4

ऋत्विज ऊचु: अर्हसि मुहुरर्हत्तमार्हणमस्माकमनुपथानां नमो नम इत्येतावत्सदुपशिक्षितं कोऽर्हति पुमान् प्रकृतिगुणव्यतिकरमतिरनीश ईश्वरस्य परस्य प्रकृतिपुरुषयोरर्वाक्तनाभिर्नामरूपाकृतिभी रूपनिरूपणम् ॥ ४ ॥ सकलजननिकायवृजिननिरसनशिवतमप्रवरगुणगणैकदेशकथनाद‍ृते ॥ ५ ॥

Nagsalita ang mga ṛtvik: “O Pinaka-karapat-dapat sambahin! Kami’y mga tagasunod at lingkod Mo; dahil sa Iyong walang-sanhíng habag, tanggapin Mo sana nang paulit-ulit ang munting paglilingkod namin. Itinuro ng Veda at ng mga ācārya sa amin ang ganito lamang: ‘namo namaḥ’—muling-muling pagpupugay. Ang nilalang na walang kapangyarihan, nabibihag sa paghahalo ng mga guṇa ng prakṛti, paano mailalarawan ang Kataas-taasang Īśvara—na lampas sa prakṛti at puruṣa—sa pamamagitan ng pangalan, anyo at hugis? Kaya’t ang kaya lamang namin ay umawit ng munting bahagi ng Iyong mapalad at nakapapawi-ng-kasalanang mga katangian; ito ang pinakabanal na gawain na naglilinis ng kasalanan ng lahat.”

Verse 5

ऋत्विज ऊचु: अर्हसि मुहुरर्हत्तमार्हणमस्माकमनुपथानां नमो नम इत्येतावत्सदुपशिक्षितं कोऽर्हति पुमान् प्रकृतिगुणव्यतिकरमतिरनीश ईश्वरस्य परस्य प्रकृतिपुरुषयोरर्वाक्तनाभिर्नामरूपाकृतिभी रूपनिरूपणम् ॥ ४ ॥ सकलजननिकायवृजिननिरसनशिवतमप्रवरगुणगणैकदेशकथनाद‍ृते ॥ ५ ॥

Nagsalita ang mga pari: O Pinakamataas na Panginoon na karapat-dapat sambahin! Kami ay mga walang hanggang lingkod Mo. Bagama’t Ikaw ay ganap sa Iyong sarili, dahil sa Iyong walang-sanhing habag, tanggapin Mo ang munting paglilingkod namin. Hindi namin tunay na nalalaman ang Iyong banal na anyo; ayon sa Veda at sa mga awtorisadong ācārya, kaya lamang naming mag-alay ng pagyukod nang paulit-ulit, na nagsasabing ‘namo namaḥ’. Ang mga nilalang na naaakit sa mga guṇa ng kalikasan ay hindi kailanman ganap, ngunit Ikaw ay lampas sa lahat ng materyal na pag-iisip. Ang Iyong pangalan, anyo, at mga katangian ay transendental at di-maabot ng kaalamang pang-eksperimento; sino ang makaaunawa sa Iyo? Kaya’t paggalang at panalangin lamang ang maihahandog namin. Ang pag-awit ng Iyong mapalad na mga katangian ay pumapawi sa kasalanan ng lahat; ito ang pinakabanal na gawain para sa amin, at dito namin bahagyang nauunawaan ang Iyong kahima-himala na kalagayan.

Verse 6

परिजनानुरागविरचितशबलसंशब्दसलिलसितकिसलयतुलसिकादूर्वाङ्कुरैरपि सम्भृतया सपर्यया किल परम परितुष्यसि ॥ ६ ॥

O Kataas-taasang Panginoon, tunay Kang nalulugod kapag ang Iyong mga bhakta, dahil sa pag-ibig, ay nananalangin sa nanginginig na tinig at nag-aalay ng tubig, malalambot na usbong, mga dahon ng tulasī, at bagong sibol na damong dūrvā.

Verse 7

अथानयापि न भवत इज्ययोरुभारभरया समुचितमर्थमिहोपलभामहे ॥ ७ ॥

Nagsagawa kami ng pagsamba at mga handog na yājña gamit ang maraming bagay, ngunit iniisip naming hindi kailangan ang napakaraming paghahanda upang Ikaw ay malugod.

Verse 8

आत्मन एवानुसवनमञ्जसाव्यतिरेकेण बोभूयमानाशेषपुरुषार्थस्वरूपस्य किन्तु नाथाशिष आशासानानामेतदभिसंराधनमात्रं भवितुमर्हति ॥ ८ ॥

O Panginoon, sa Iyo mismo ang lahat ng layunin ng buhay at lahat ng kasaganaan ay dumarami sa bawat sandali—kusang-loob, walang patid, at walang hanggan; Ikaw mismo ang sat-cit-ānanda. Ngunit kami ay laging naghahangad ng materyal na pag-enjoy. Kaya’t hindi Mo kailangan ang mga paghahandang yājña na ito; ito’y para sa amin, na naghahangad ng bunga, upang kami’y pagpalain sa pamamagitan ng Iyong biyaya.

Verse 9

श्लोक ५.३.९ तद्यथा बालिशानां स्वयमात्मन: श्रेय: परमविदुषां परमपरमपुरुष प्रकर्षकरुणया स्वमहिमानं चापवर्गाख्यमुपकल्पयिष्यन् स्वयं नापचित एवेतरवदिहोपलक्षित: ॥ ९ ॥

O Panginoon ng mga panginoon, Kataas-taasang Purusha, kami’y lubhang mangmang; hindi namin alam ang pagsasagawa ng dharma, artha, kāma, at mokṣa sapagkat hindi namin nalalaman ang layunin ng buhay. Nagpakita Ka sa harap namin na wari’y isang taong humihingi ng pagsamba, ngunit sa katotohanan narito Ka upang kami’y makakita sa Iyo. Sa Iyong saganang at walang-sanhing habag, dumating Ka para sa aming kapakinabangan, upang ipagkaloob ang Iyong sariling kaluwalhatian na tinatawag na apavarga—kalayaan. Dahil sa aming kamangmangan, hindi Ka namin nasamba nang nararapat, gayunman Ikaw ay kusang nagpakita.

Verse 10

अथायमेव वरो ह्यर्हत्तम यर्हि बर्हिषि राजर्षेर्वरदर्षभो भवान्निजपुरुषेक्षणविषय आसीत् ॥ १० ॥

O Pinaka-karapat-dapat sambahin na Panginoon, Ikaw ang pinakamainam na tagapagkaloob. Ang paglitaw Mo sa handog-yajña ni Haring banal na Nābhi ay para sa aming pagpapala. Sapagkat nakita Ka namin, ipinagkaloob Mo sa amin ang pinakamahalagang biyaya.

Verse 11

असङ्गनिशितज्ञानानलविधूताशेषमलानां भवत्स्वभावानामात्मारामाणां मुनीनामनवरतपरिगुणितगुणगण परममङ्गलायनगुणगणकथनोऽसि ॥ ११ ॥

Mahal na Panginoon, ang mga dakilang pantas na walang pagkakapit, na sinunog na ang lahat ng dungis sa apoy ng matalas na kaalaman, at naging ātmārāma sa Iyong likas na kalagayan—sila’y walang humpay na naglalarawan ng Iyong banal na mga katangian. Ang salaysay ng Iyong mga guni-guni ang kanlungan ng sukdulang pagpapala.

Verse 12

अथ कथञ्चित्स्खलनक्षुत्पतनजृम्भणदुरवस्थानादिषु विवशानां न: स्मरणाय ज्वरमरणदशायामपि सकलकश्मलनिरसनानि तव गुणकृतनामधेयानि वचनगोचराणि भवन्तु ॥ १२ ॥

Mahal na Panginoon, sa oras ng pagkatisod, gutom, pagkadapa, paghikab, o iba pang paghihirap—maging sa sandali ng kamatayan na may matinding lagnat—baka hindi namin maalaala ang Iyong pangalan, anyo, at mga katangian. Kaya kami’y nananalangin: nawa’y ang Iyong banal na mga pangalan at papuri, na nag-aalis ng bunga ng kasalanan, ay laging masambit sa aming mga labi; tulungan Mo kaming makaalaala sa Iyo.

Verse 13

किञ्चायं राजर्षिरपत्यकाम: प्रजां भवाद‍ृशीमाशासान ईश्वरमाशिषां स्वर्गापवर्गयोरपि भवन्तमुपधावति प्रजायामर्थप्रत्ययो धनदमिवाधन: फलीकरणम् ॥ १३ ॥

At higit pa, O Panginoon, ang banal na Haring Nābhi ay nagnanais ng anak at umaasang magkaroon ng supling na tulad Mo; kaya lumalapit siya sa Iyo, ang Panginoon ng lahat ng pagpapala. Maaari Mong ipagkaloob maging ang langit o kalayaan, ngunit sumasamba siya sa Iyo para sa isang anak—gaya ng dukhang humihingi ng kaunting butil sa isang napakayaman.

Verse 14

को वा इह तेऽपराजितोऽपराजितया माययानवसितपदव्यानावृतमतिर्विषयविषरयानावृतप्रकृतिरनुपासितमहच्चरण: ॥ १४ ॥

O Panginoong di-matatalo, sino sa mundong ito ang hindi nagagapi ng Iyong di-matatalong māyā? Kapag hindi sinamba ang mga talampakang-lotus ng dakilang mga deboto, natatakpan ng māyā ang isip at natatangay ng mga alon ng makamundong aliw na parang lason. Walang nakakakita sa landas ng māyā na ito, ni makapagsasabi kung paano ito kumikilos.

Verse 15

यदु ह वाव तव पुनरदभ्रकर्तरिह समाहूतस्तत्रार्थधियां मन्दानां नस्तद्यद्देवहेलनं देवदेवार्हसि साम्येन सर्वान् प्रतिवोढुमविदुषाम् ॥ १५ ॥

O Panginoon, gumagawa Ka ng maraming kamangha-manghang gawain. Ang layunin namin sa dakilang yajña na ito ay makamit lamang ang isang anak; kaya mahina ang aming pag-unawa at wala kaming karanasan sa pagtukoy ng tunay na layunin ng buhay. Sa munting yajña na ito, inanyayahan Ka namin dahil sa makalupang hangarin at tiyak na nakagawa kami ng paglabag sa Iyong mga paang-loto. Kaya, O Panginoon ng mga diyos, patawarin Mo ang aming pagkakasala sa Iyong walang-sanhîng habag at pantay na pagtingin.

Verse 16

श्रीशुक उवाच इति निगदेनाभिष्टूयमानो भगवाननिमिषर्षभो वर्षधराभिवादिताभिवन्दितचरण: सदयमिदमाह ॥ १६ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva Gosvāmī: Sa gayong paraan, habang pinupuri sa mga panalanging nasa tuluyan, ang Panginoon—ang pinuno ng mga diyos at ang pinakadakila sa mga Animiṣa—ay pinagpugayan ng mga pari na iginagalang maging ni Haring Nābhi. Yumukod sila sa Kanyang mga paang-loto; lubhang nalugod ang Panginoon at may habag na nagsalita nang ganito.

Verse 17

श्रीभगवानुवाच अहो बताहमृषयो भवद्भ‍िरवितथगीर्भिर्वरमसुलभमभियाचितो यदमुष्यात्मजो मया सद‍ृशो भूयादिति ममाहमेवाभिरूप: कैवल्यादथापि ब्रह्मवादो न मृषा भवितुमर्हति ममैव हि मुखं यद् द्विजदेवकुलम् ॥ १७ ॥

Sumagot ang Kataas-taasang Panginoon: O mga dakilang rishi, lubos Akong nalulugod sa inyong mga panalanging tapat at totoo. Ipinanalangin ninyo na si Haring Nābhi ay magkaroon ng anak na tulad Ko, ngunit ang gayong biyaya ay napakahirap makamtan. Ako ang Kataas-taasang Persona na walang kapantay; walang sinumang katulad Ko, kaya’t hindi maaaring matagpuan ang isa pang gaya Ko. Gayunman, kayo’y mga karapat-dapat na brāhmaṇa; hindi dapat maging di-totoo ang inyong brahma-vāṇī, sapagkat itinuturing Ko ang mga brāhmaṇa na may wastong katangian na parang Aking sariling bibig.

Verse 18

तत आग्नीध्रीयेंऽशकलयावतरिष्याम्यात्मतुल्यमनुपलभमान: ॥ १८ ॥

Dahil wala Akong matagpuang sinumang kapantay Ko, Ako mismo ay magpapalawak bilang ganap na bahagi at mag-aanyong-avatāra sa sinapupunan ni Merudevī, asawa ni Mahārāja Nābhi, anak ni Āgnīdhra.

Verse 19

श्रीशुक उवाच इति निशामयन्त्या मेरुदेव्या: पतिमभिधायान्तर्दधे भगवान् ॥ १९ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva Gosvāmī: Matapos sabihin ito at kausapin si Haring Nābhi, naglaho ang Panginoon. Si Reyna Merudevī ay nakaupo sa tabi ng kanyang asawa, kaya narinig niya ang lahat ng sinabi ng Kataas-taasang Panginoon.

Verse 20

बर्हिषि तस्मिन्नेव विष्णुदत्त भगवान् परमर्षिभि: प्रसादितो नाभे: प्रियचिकीर्षया तदवरोधायने मेरुदेव्यां धर्मान्दर्शयितुकामो वातरशनानां श्रमणानामृषीणामूर्ध्वमन्थिनां शुक्लया तनुवावततार ॥ २० ॥

Sa handog na yaon, kinalugdan ng Panginoong Viṣṇudatta ang mga dakilang rishi. Upang tuparin ang hangarin ni Mahārāja Nābhi at ipakita ang landas ng dharma ng mga āśrama, Siya’y nagpakita bilang anak ni Merudevī sa Kanyang dalisay na espirituwal na anyo, lampas sa tatlong guṇa.