Adhyaya 12

Verse 1

रहूगण उवाच नमो नम: कारणविग्रहाय स्वरूपतुच्छीकृतविग्रहाय । नमोऽवधूत द्विजबन्धुलिङ्ग- निगूढनित्यानुभवाय तुभ्यम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Haring Rahūgaṇa: Paulit-ulit akong nagpupugay sa Kataas-taasang Persona, ang sanhi ng lahat ng sanhi, na sa impluwensiya ng Kanyang tunay na sarili ay napapawi ang mga salungatan at nagiging hamak ang pagkakakilanlang pangkatawan. O avadhūta, sa anyo ng kaibigang brāhmaṇa ay ikinukubli mo ang walang hanggang karanasang mapalad; sa iyo ako’y nag-aalay ng pagyukod.

Verse 2

ज्वरामयार्तस्य यथागदं सत् निदाघदग्धस्य यथा हिमाम्भ: । कुदेहमानाहिविदष्टद‍ृष्टे: ब्रह्मन् वचस्तेऽमृतमौषधं मे ॥ २ ॥

O pinakamainam na brāhmaṇa, ang aking katawan ay punô ng karumihan at ang aking paningin ay nakagat ng ahas ng pagmamataas. Dahil sa materyal na pag-aakala, ako’y may sakit. Ang iyong mga tagubiling tulad-nectar ay tamang gamot sa may lagnat at parang malamig na tubig sa nasusunog sa init.

Verse 3

तस्माद्भ‍वन्तं मम संशयार्थं प्रक्ष्यामि पश्चादधुना सुबोधम् । अध्यात्मयोगग्रथितं तवोक्त- माख्याहि कौतूहलचेतसो मे ॥ ३ ॥

Kaya ang aking mga pag-aalinlangan tungkol sa ilang paksa ay itatanong ko na lamang sa huli. Sa ngayon, ang mahiwagang mga tagubilin ng adhiyātma-yoga na ibinigay mo para sa pagsasakatuparan ng sarili ay tila napakahirap unawain. Pakiulit sa payak na paraan upang maunawaan ko; ang aking isip ay labis na mausisa at nais itong malinaw na maunawaan.

Verse 4

यदाह योगेश्वर द‍ृश्यमानं क्रियाफलं सद्‌व्यहारमूलम् । न ह्यञ्जसा तत्त्वविमर्शनाय भवानमुष्मिन् भ्रमते मनो मे ॥ ४ ॥

O panginoon ng kapangyarihang yogic, sinabi mo na ang pagod na nakikita kapag ang katawan ay gumagalaw dito at doon ay tila nasasaksihan nang tuwiran, ngunit sa katotohanan ay walang pagod—pawang pormalidad lamang sa pananalita. Sa ganitong pagtatanong at pagsagot, hindi madaling makarating sa pasya tungkol sa Ganap na Katotohanan. Dahil sa pahayag mong ito, ang aking isip ay bahagyang nabalisa.

Verse 5

ब्राह्मण उवाच अयं जनो नाम चलन् पृथिव्यां य: पार्थिव: पार्थिव कस्य हेतो: । तस्यापि चाङ्‌घ्र्योयोरधि गुल्फजङ्घा- जानूरुमध्योरशिरोधरांसा: ॥ ५ ॥ अंसेऽधि दार्वी शिबिका च यस्यां सौवीरराजेत्यपदेश आस्ते । यस्मिन् भवान् रूढनिजाभिमानो राजास्मि सिन्धुष्विति दुर्मदान्ध: ॥ ६ ॥

Wika ng brahmana: ang katawang ito ay pagbabago lamang ng lupa; ang mga gumagalaw sa ibabaw ng daigdig ay tinatawag na tagapasan ng palankin. Paa, bukung-bukong, binti, tuhod, hita, katawan, leeg at ulo—pawang lupa at bato lamang.

Verse 6

ब्राह्मण उवाच अयं जनो नाम चलन् पृथिव्यां य: पार्थिव: पार्थिव कस्य हेतो: । तस्यापि चाङ्‌घ्र्योयोरधि गुल्फजङ्घा- जानूरुमध्योरशिरोधरांसा: ॥ ५ ॥ अंसेऽधि दार्वी शिबिका च यस्यां सौवीरराजेत्यपदेश आस्ते । यस्मिन् भवान् रूढनिजाभिमानो राजास्मि सिन्धुष्विति दुर्मदान्ध: ॥ ६ ॥

Sa balikat ay may palankin na kahoy; sa loob nito nakaupo ang tinatawag na “Hari ng Sauvīra.” Bagaman naroon ka sa katawang iyon, nalalasing ka sa huwad na pagmamataas, iniisip: “Ako ang hari.”

Verse 7

शोच्यानिमांस्त्वमधिकष्टदीनान् विष्ट्या निगृह्णन्निरनुग्रहोऽसि । जनस्य गोप्तास्मि विकत्थमानो न शोभसे वृद्धसभासु धृष्ट: ॥ ७ ॥

Kaawa-awa ang mga inosenteng tagapasan na ito; sa pagpilit mo sa kanila, napatunayang malupit at walang habag ka. Ipinagmamalaki mong tagapagtanggol ka ng bayan, ngunit sa kapulungan ng mga marurunong ay hindi ka kagalang-galang.

Verse 8

यदा क्षितावेव चराचरस्य विदाम निष्ठां प्रभवं च नित्यम् । तन्नामतोऽन्यद् व्यवहारमूलं निरूप्यतां सत् क्रिययानुमेयम् ॥ ८ ॥

Kapag nalalaman natin na ang pagsilang, pananatili, at pagkalusaw ng lahat—gumagalaw man o hindi—ay bumabalik sa lupa, ang pagkakaiba ng katawan ay pangalan lamang sa pakikitungo. Ang tila ‘tunay’ ay nahihinuha sa gawa; sa huli, lahat ay alabok.

Verse 9

एवं निरुक्तं क्षितिशब्दवृत्त- मसन्निधानात्परमाणवो ये । अविद्यया मनसा कल्पितास्ते येषां समूहेन कृतो विशेष: ॥ ९ ॥

Ganito ipinaliwanag ang kahulugan ng ‘lupa’; ngunit ang paniwalang ang sari-saring anyo ay bunga lamang ng pagsasama-sama ng mga atomo ay guniguni ng isip dahil sa kamangmangan. Maaaring magmukhang totoo ang daigdig sa sandali, ngunit sa huli’y walang tunay na pananatili.

Verse 10

एवं कृशं स्थूलमणुर्बृहद्यद् असच्च सज्जीवमजीवमन्यत् । द्रव्यस्वभावाशयकालकर्म- नाम्नाजयावेहि कृतं द्वितीयम् ॥ १० ॥

Sapagkat ang sansinukob na ito ay walang tunay na sukdulang pag-iral, ang mga pagkakaibang gaya ng maikli‑mahaba, magaspang‑payat, maliit‑malaki, bunga‑sanhi, may‑buhay‑walang‑buhay ay pawang guniguni lamang. Gaya ng mga banga na iisang lupa ang sangkap ngunit iba-iba ang pangalan, gayon din dahil sa pagkakaiba ng sangkap, likas na ugali, hilig ng loob, panahon at gawa (karma) ay lumilitaw ang pagkakaiba ng pangalan at anyo; alamin na ito’y mekanikal na pagpapakita ng Prakriti.

Verse 11

ज्ञानं विशुद्धं परमार्थमेक- मनन्तरं त्वबहिर्ब्रह्म सत्यम् । प्रत्यक् प्रशान्तं भगवच्छब्दसंज्ञं यद्वासुदेवं कवयो वदन्ति ॥ ११ ॥

Ano ang sukdulang katotohanan? Ang dalisay na kaalamang di‑dalawahan (nondual) ang siyang parama‑artha: walang dungis ng mga guṇa, nagbibigay ng kalayaan, walang pangalawa, laganap sa lahat at lampas sa guniguni. Ang unang pagdama rito ay tinatawag na Brahman; sumunod, ang mga yogī na payapa ang loob ay nakikita Siya sa loob bilang Paramātmā; at ang ganap na pagsasakatuparan ng iisang kaalamang ito ay nahahayag bilang Bhagavān, ang Kataas-taasang Persona. Tinatawag Siya ng mga pantas na Vāsudeva, ang sanhi ng Brahman at Paramātmā at iba pa.

Verse 12

रहूगणैतत्तपसा न याति न चेज्यया निर्वपणाद् गृहाद्वा । नच्छन्दसा नैव जलाग्निसूर्यै- र्विना महत्पादरजोऽभिषेकम् ॥ १२ ॥

Mahal na Haring Rahūgaṇa, kung walang pagkakataong pahiran ang buong katawan ng alabok mula sa lotus na mga paa ng dakilang mga deboto, hindi matatanto ang Ganap na Katotohanan. Hindi ito nahahayag sa pamamagitan lamang ng brahmacarya, mahigpit na pagsunod sa mga tuntunin ng buhay‑maybahay, pag-alis sa tahanan bilang vānaprastha, pagtanggap ng sannyāsa, o matitinding penitensiya—paglubog sa tubig sa taglamig o pagtiis sa apoy at tindi ng araw sa tag-init. Ang Katotohanan ay nabubunyag lamang sa awa ng isang dakilang deboto.

Verse 13

यत्रोत्तमश्लोकगुणानुवाद: प्रस्तूयते ग्राम्यकथाविघात: । निषेव्यमाणोऽनुदिनं मुमुक्षो- र्मतिं सतीं यच्छति वासुदेवे ॥ १३ ॥

Kung saan isinasalaysay at inaawit ang mga katangian ng Uttamaśloka, doon napapawi ang mga usapang makamundo—pulitika, lipunan, at iba pa. Sa samahan ng mga dalisay na deboto, sa araw-araw na pakikinig nang may paggalang, kahit ang naghahangad ng kalayaan ay iniiwan ang pagnanais na malusaw sa Brahman at unti-unting napapako ang banal na isip sa paglilingkod kay Vāsudeva.

Verse 14

अहं पुरा भरतो नाम राजा विमुक्तद‍ृष्टश्रुतसङ्गबन्ध: । आराधनं भगवत ईहमानो मृगोऽभवं मृगसङ्गाद्धतार्थ: ॥ १४ ॥

Sa nakaraang kapanganakan, ako’y kilala bilang Haring Bharata. Sa tuwirang karanasan at sa pagkaunawa mula sa śruti ng mga Veda, naputol ko ang tanikala ng makamundong pakikisama at lubos akong nakatuon sa pagsamba sa Panginoon. Ngunit sa aking kamalasan, labis akong napamahal sa isang munting usa at napabayaan ko ang aking espirituwal na tungkulin. Dahil sa matinding pagkapit sa usa, sa susunod na buhay ay kinailangan kong tumanggap ng katawan ng usa.

Verse 15

सा मां स्मृतिर्मृगदेहेऽपि वीर कृष्णार्चनप्रभवा नो जहाति । अथो अहं जनसङ्गादसङ्गो विशङ्कमानोऽविवृतश्चरामि ॥ १५ ॥

O magiting na Hari, dahil sa tapat kong paglilingkod at pagsamba kay Śrī Kṛṣṇa noon, kahit nasa katawan ng usa ay hindi nawala ang alaala ko ng nakaraang buhay. Dahil batid ko ang dati kong pagkadapa, iniiwasan ko ang pakikisama sa karaniwang tao; sa takot sa masamang makalupang samahan, naglalagalag akong mag-isa at di napapansin.

Verse 16

तस्मान्नरोऽसङ्गसुसङ्गजात- ज्ञानासिनेहैव विवृक्णमोह: । हरिं तदीहाकथनश्रुताभ्यां लब्धस्मृतिर्यात्यतिपारमध्वन: ॥ १६ ॥

Kaya dapat manatiling walang kapit ngunit makisama sa mga dakilang bhakta; sa tabak ng kaalamang isinilang sa satsaṅga, mapuputol niya rito mismo ang kamangmangan at pagkahumaling. Sa pakikisama sa mga bhakta, sa pakikinig at pag-awit ng mga salaysay ni Hari (śravaṇaṁ kīrtanam), muling nagigising ang alaala ng debosyon; sa pagtitiyaga sa kamalayan ni Kṛṣṇa, nalalampasan niya ang dakilang landas at nakababalik sa tahanan ng Diyos kahit sa buhay na ito.