Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Navama Skandha, Shloka 23

Ikṣvāku Dynasty: Vikukṣi’s Offense, Purañjaya’s Victory, Māndhātā’s Birth, and Saubhari’s Fall and Renunciation

धुन्धुमार इति ख्यातस्तत्सुतास्ते च जज्वलु: । धुन्धोर्मुखाग्निना सर्वे त्रय एवावशेषिता: ॥ २३ ॥ द‍ृढाश्व: कपिलाश्वश्च भद्राश्व इति भारत । द‍ृढाश्वपुत्रो हर्यश्वो निकुम्भस्तत्सुत: स्मृत: ॥ २४ ॥

dhundhumāra iti khyātas tat-sutās te ca jajvaluḥ dhundhor mukhāgninā sarve traya evāvaśeṣitāḥ

O Mahārāja Parīkṣit, dahil dito si Kuvalayāśva ay bantog bilang Dhundhumāra, “ang pumatay kay Dhundhu.” Ngunit sa apoy na lumabas mula sa bibig ni Dhundhu, ang lahat ng kanyang mga anak ay naging abo maliban sa tatlo: Dṛḍhāśva, Kapilāśva, at Bhadrāśva. Mula kay Dṛḍhāśva ay isinilang si Haryaśva, at ang anak ni Haryaśva ay kilala bilang Nikumbha.

धुन्धुमारःDhundhumāra
धुन्धुमारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधुन्धुमार (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/इत्यर्थे (quotative particle)
ख्यातःwas known (as)
ख्यातः:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘renowned/called’
तत्-सुताःhis sons
तत्-सुताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (his sons)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
जज्वलुःblazed/burned
जज्वलुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
धुन्धोःof Dhundhu
धुन्धोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधुन्धु (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
मुख-अग्निनाby the mouth-fire
मुख-अग्निना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुषार्थे (fire from the mouth), करण (instrument)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
त्रयःthree
त्रयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
एवonly
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
अवशेषिताःremained
अवशेषिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootशिष् (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपसर्ग: अव-; ‘left remaining’
D
Dhundhumāra
D
Dhundhu

FAQs

In this verse, Dhundhumāra is the celebrated name of the king, noted in the dynasty narration; his sons fought the demon Dhundhu, and only three survived the demon’s mouth-fire.

This verse specifically highlights Dhundhu’s destructive power: fire coming from his mouth that burned and killed the king’s sons, leaving only three alive.

Even great strength and heroism can be checked by unforeseen dangers; the Bhagavatam encourages humility, dependence on divine protection, and steady dharmic resolve.